prawnik prawo karne

Aktualizowano:

 

Prawo łaski jest szczególnym, określonym w art. 139 Konstytucji RP, uprawnieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Istotą tego uprawnienia jest całkowite lub częściowe uwolnienie skazanego od skutków karnych prawomocnego wyroku sądu.

Akt łaski nie zmienia wyroku sądu i nie podważa winy skazanego. Celem postępowania ułaskawieniowego jest ustalenie, czy po wydaniu prawomocnego wyroku zaistniały w życiu skazanego szczególne wydarzenia powodujące nadmierną dolegliwość wymierzonej kary. Prezydent stosując prawo łaski rozważa opinie i sugestie pozostałych organów, biorących udział w procedurze ułaskawieniowej, to znaczy stanowiska sądu orzekającego w sprawie, opinie administracji zakładów karnych oraz wnioski Prokuratora Generalnego.

Prośby o ułaskawienie przekazuje się na podstawie art. 565 § 2 K.p.k. Prokuratorowi Generalnemu celem nadania im biegu w trybie art. 561 K.p.k. (tzw. „tryb pierwszy”) albo w trybie art. 567 § 2 K.p.k. (tzw. „tryb drugi – prezydencki, z urzędu”).

Tryb pierwszy polega na przekazaniu prośby o ułaskawienie do Prokuratora Generalnego, który następnie przesyła ją do sądu, który wydał w danej sprawie wyrok. Jeżeli w danej sprawie orzekał tylko sąd pierwszej instancji i wyda on opinię pozytywną, to przesyła Prokuratorowi Generalnemu akta sprawy wraz ze swoją opinią, a w razie negatywnej opinii pozostawia prośbę bez dalszego biegu.

Tryb drugi polega również na przekazaniu prośby skazanego o ułaskawienie do sądu jak w trybie pierwszym z tym, że negatywne zaopiniowanie prośby przez sąd nie powoduje pozostawienia prośby bez biegu. Nadanie biegu prośbie w „trybie drugim” ma miejsce wówczas, gdy z treści prośby wynika uzasadnione przypuszczenie, że skazany może zasługiwać na łaskę z następujących powodów, np.:

– odbycia znacznej części kary pozbawienia wolności,
– bardzo trudnej sytuacji rodzinnej, materialnej lub zdrowotnej,
– nienagannej opinii środowiskowych, czy zakładu karnego,
– znacznego upływu czasu od popełnienia przestępstwa,
– wielokrotnego pozostawiania przez sądy prośby bez dalszego biegu i tym samym uniemożliwienie Prezydentowi RP rozpatrzenia danej sprawy,
– naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem.

Nadanie prośbie skazanego biegu w „trybie drugim” nie przesądza jednak o decyzji Prezydenta RP dotyczącej ułaskawienia. Prezydent – po analizie wszystkich przedstawionych dokumentów – podejmuje merytoryczną decyzję w sprawie ułaskawienia, pozytywną bądź negatywną.

Konstytucja wyklucza możliwość stosowania prawa łaski wobec osób skazanych przez Trybunał Stanu.

 

 

Prezydent RP może ułaskawić obywatela polskiego prawomocnie skazanego wyrokiem sądu państwa obcego na karę pozbawienia wolności, którego przyjęto w celu wykonania kary w Rzeczpospolitej Polskiej (art. 608 § 1 k.p.k.).

Zastosowanie instytucji ułaskawienia możliwe jest również w stosunku do obywatela polskiego skazanego prawomocnym wyrokiem państwa obcego na grzywnę lub w razie prawomocnego orzeczenia wobec obywatela polskiego zakazu zajmowania określonego stanowiska, wykonywania określonego zawodu lub prowadzenia określonej działalności gospodarczej, zakazu prowadzenia pojazdów albo przepadku, którego w celu wykonania grzywny bądź też wymienionych środków karnych w Rzeczpospolitej Polskiej (art. 608 § 2 k.k.). Po przyjęciu takiego skazanego sąd określi kwalifikację prawną czynu według prawa polskiego oraz karę i środek podlegające wykonaniu (art. 611 c § 1 k.k.). Po wyczerpaniu tej procedury, tzw. exequatur, następuje włączenie wyroku państwa obcego do własnego porządku prawnego przez organ państwa przyjmującego na podstawie decyzji o wykonaniu wyroku i adaptacji kary. Decyzja ta jest namiastką skazania za przestępstwo. Nie należy jednak zapominać, że odmienne regulacje w tym zakresie przewidywać mogą umowy międzynarodowe, których Rzeczpospolita Polska jest stroną, a te akty prawne, stosownie do treści art. 615 § 1 k.p.k. mają pierwszeństwo przed przepisami prawa krajowego (w tym również i k.p.k.). Prezydent RP może zastosować prawo łaski także w stosunku do cudzoziemca skazanego na karę pozbawienia wolności przez sąd polski, którego przekazano do państwa, którego jest obywatelem celem odbycia kary, o ile państwo przyjmujące jest stroną Konwencji o przekazywaniu osób skazanych zawartej w dniu 21 marca 1983 r. w Strasburgu (Dz. U. z 1995 r., Nr 51, poz. 279).

Należy pamiętać o niemożności przekraczania górnej oraz dolnej granicy danego rodzaju kary. Stąd też nie jest możliwym w drodze aktu łaski orzeczenie np. kary 30 lat pozbawienia wolności w miejsce kary dożywotniego pozbawienia wolności, czy też np. 15 dni kary ograniczenia wolności w miejsce kary 2 miesięcy ograniczenia wolności; takiego wymiaru bowiem wymienionych kar nie przewiduje kodeks karny. Ta postać ułaskawienia znajdzie swoje zastosowanie także w przypadku środków karnych poprzez obniżenie ich wysokości (np. z 4 lat zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych do 2 lat zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych).

 

Art. 139 Konstytucji RP Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483

Prezydent Rzeczypospolitej stosuje prawo łaski. Prawa łaski nie stosuje się do osób skazanych przez Trybunał Stanu.

Art. 560. KPK Podmioty uprawnione do wniesienia prośby o ułaskawienie Dz.U.2017.0.1904 – Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego

  • 1. Prośbę o ułaskawienie skazanego może wnieść on sam, osoba uprawniona do składania na jego korzyść środków odwoławczych, krewni w linii prostej, przysposabiający lub przysposobiony, rodzeństwo, małżonek i osoba pozostająca ze skazanym we wspólnym pożyciu.
  • 2. Prośbę o ułaskawienie wniesioną przez osobę nieuprawnioną lub niedopuszczalną z mocy ustawy sąd pozostawia bez rozpoznania.
  • 3. Osoba, która wniosła prośbę o ułaskawienie, może ją cofnąć.

 

Prośby o ułaskawienie przekazuje się na podstawie art. 565 § 2 K.p.k. Prokuratorowi Generalnemu celem nadania im biegu w trybie art. 561 K.p.k. (tzw. „tryb pierwszy”) albo w trybie art. 567 § 2 K.p.k. (tzw. „tryb drugi – prezydencki, z urzędu”).

Zgodnie z treścią obowiązujących przepisów prośbę o ułaskawienie może wnieść skazany, osoba uprawniona do składania na jego korzyść środków odwoławczych, nadto krewni w linii prostej, przysposabiający lub przysposobiony, rodzeństwo, małżonek i osoba pozostająca ze skazanym we wspólnym pożyciu (art. 560 § 1 K.p.k.).

Prośbę o ułaskawienie można wnieść:

– do sądu, który wydał wyrok w pierwszej instancji (art. 561 § 1 K.p.k.);

– bezpośrednio do prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (art. 565 § 2 K.p.k.).

Nadto postępowanie o ułaskawienie może wszcząć z urzędu prokurator generalny (art. 567 § 1 K.p.k.).

W wypadku skierowania prośby o ułaskawienie do sądu, który wydał wyrok w pierwszej instancji, powinien on ją rozpoznać w terminie 2 miesięcy od daty jej otrzymania (art. 561 § 2 K.p.k.).

Rozpoznając prośbę o ułaskawienie, sąd w szczególności ma na względzie zachowanie się skazanego po wydaniu wyroku, rozmiary wykonanej już kary, stan zdrowia skazanego, jego warunki rodzinne, naprawienie szkody wyrządzonej przestępstwem, a przede wszystkim szczególne wydarzenia, jakie nastąpiły po wydaniu wyroku (art. 563 K.p.k.).

Jeżeli w sprawie, w której wniesiono prośbę o ułaskawienie, orzekał – tak jak w niniejszej – sąd odwoławczy, sąd pierwszej instancji przesyła mu akta lub niezbędne jego części wraz ze swoją opinią (art. 564 § 2 K.p.k.). Sąd odwoławczy pozostawia prośbę bez dalszego biegu tylko wtedy, gdy wydaje opinię negatywną, a opinię taką wydał już sąd pierwszej instancji; w innych wypadkach sąd odwoławczy przesyła prokuratorowi generalnemu akta wraz z opiniami (art. 564 § 3 K.p.k.).

Jeżeli prośbę o ułaskawienie choćby jeden sąd zaopiniował pozytywnie, prokurator generalny przedstawia prośbę o ułaskawienie prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wraz z aktami sprawy i swoim wnioskiem (art. 565 § 1 K.p.k.).

W wypadku skierowania prośby o ułaskawienie bezpośrednio do prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej jest ona przekazywana prokuratorowi generalnemu w celu nadania jej biegu (art. 565 § 2 K.p.k.).

Prokurator generalny może skierować ją do sądu, który wydał wyrok w pierwszej instancji, celem przeprowadzenia postępowania w trybie określonym przepisami art. 561 K.p.k., art. 564 K.pk. i art. 565 K.p.k., lub zażądać przedstawienia sobie akt sprawy z opiniami sądów lub przedstawić akta prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej bez zwracania się o opinię.

Z kolei w wypadku wszczęcia postępowania o ułaskawienie przez prokuratora generalnego z urzędu może on zażądać przedstawienia sobie akt sprawy z opiniami sądów lub przedstawić akta prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej bez zwracania się o opinię (art. 567 § 1 K.p.k.).

W tym miejscu należy podkreślić, że prokurator generalny przedstawia prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej akta sprawy lub wszczyna z urzędu postępowanie o ułaskawienie w każdym przypadku, kiedy prezydent tak zdecyduje (art. 567 § 2 K.p.k.).

Reasumując powyższe wywody, należy zauważyć, że obie instytucje: odroczenia wykonania kary pozbawienia wolności i ułaskawienie są szczegółowo uregulowane przepisami obowiązujących ustaw.

Jednoznacznie określają one nie tylko organy władne podejmować stosowne decyzje, ale także tryb ich postępowania.

I tak, w przedmiocie ewentualnego dalszego odroczenia wykonania kary pozbawienia wolności, wypowiedzieć się może jedynie właściwy rzeczowo i miejscowo sąd, natomiast w przedmiocie ułaskawienia właściwe rzeczowo i miejscowo sądy, prokurator generalny oraz prezydent Rzeczypospolitej Polskiej.

Za Prezydentów RP, Zatwierdzano lub Odrzucano Ułaskawienie w następujących liczbach:

  • Lech Wałęsa
    • Zatwierdzono – 3 454
    • Odrzucono – 384
  • Aleksander Kwaśniewski
    • Zatwierdzono – 3 295 (pierwszy kadencja); 795 (druga kadencja); ogółem – 4090
    • Odrzucono – 993 (pierwsza kadencja); 1,317 (druga kadencja); ogółem – 2,310
  • Lech Kaczyński (do października 2007)
    • Zatwierdzono – 77
    • Odrzucono – 550
  • Bronisław Komorowski
    • Zatwierdzono – 219
    • Odrzucono – 189

Jak wyglądały ułaskawienia w 2018 roku za Prezydenta Andrzeja Dudy?

Sobota, 22 września 2018
Prezydent odmówił zastosowania prawa łaski wobec 3 osób
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej postanowieniem z dnia 22 września 2018 r. odmówił zastosowania prawa łaski wobec 3 osób.
Sobota, 22 września 2018
Prezydent odmówił zastosowania prawa łaski wobec 3 osób
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej postanowieniem z dnia 22 września 2018 r. odmówił zastosowania prawa łaski wobec 3 osób.
Czwartek, 30 sierpnia 2018
Prezydent odmówił zastosowania prawa łaski wobec 4 osób
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2018 r. odmówił zastosowania prawa łaski wobec 4 osób.
Czwartek, 30 sierpnia 2018
Prezydent odmówił zastosowania prawa łaski wobec 4 osób
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2018 r. nie zastosował prawa łaski wobec 4 osób.
Czwartek, 30 sierpnia 2018
Prezydent odmówił zastosowania prawa łaski wobec 4 osób
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2018 r. odmówił zastosowania prawa łaski wobec 4 osób.
Czwartek, 30 sierpnia 2018
Prezydent zastosował prawo łaski wobec 2 osób
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2018 r. zastosował prawo łaski wobec 2 osób.
Czwartek, 30 sierpnia 2018
Prezydent zastosował prawo łaski wobec 2 osób
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2018 r. zastosował prawo łaski wobec 2 osób.
Piątek, 3 sierpnia 2018
Prezydent odmówił zastosowania prawa łaski wobec 3 osób
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2018 r. odmówił zastosowania prawa łaski wobec 3 osób.
Piątek, 3 sierpnia 2018
Prezydent odmówił zastosowania prawa łaski wobec 4 osób
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2018 r. nie zastosował prawa łaski wobec 4 osób.
Piątek, 3 sierpnia 2018
Prezydent odmówił zastosowania prawa łaski wobec 3 osób
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2018 r. odmówił zastosowania prawa łaski wobec 3 osób.
Poniedziałek, 16 lipca 2018
Prezydent odmówił zastosowania prawa łaski wobec 5 osób
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej postanowieniem z dnia 16 lipca 2018 r. odmówił zastosowania prawa łaski wobec 5 osób.
Poniedziałek, 16 lipca 2018
Prezydent odmówił zastosowania prawa łaski wobec 4 osób
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej postanowieniem z dnia 16 lipca 2018 r. odmówił zastosowania prawa łaski wobec 4 osób.
Poniedziałek, 16 lipca 2018
Prezydent zastosował prawo łaski wobec 2 osób
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej postanowieniem z dnia 16 lipca 2018 r. zastosował prawo łaski wobec 2 osób.
Poniedziałek, 16 lipca 2018
Prezydent RP odmówił zastosowania prawa łaski wobec 4 osób
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej postanowieniem z dnia 16 lipca 2018 r. odmówił zastosowania prawa łaski wobec 4 osób.
Poniedziałek, 11 czerwca 2018
Prezydent RP odmówił zastosowania prawa łaski wobec 2 osób
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej postanowieniem z dnia 11 czerwca 2018 r. odmówił zastosowania prawa łaski wobec 2 osób.
Poniedziałek, 4 czerwca 2018
Prezydent odmówił zastosowania prawa łaski wobec 4 osób
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej postanowieniem z dnia 4 czerwca 2018 r. odmówił zastosowania prawa łaski wobec 4 osób.
Piątek, 1 czerwca 2018
Prezydent RP zastosował prawo łaski wobec 3 osób
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej postanowieniem z dnia 1 czerwca 2018 r. zastosował prawo łaski wobec 3 osób.
Piątek, 1 czerwca 2018
Prezydent RP odmówił zastosowania prawa łaski wobec 5 osób
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej postanowieniem z dnia 1 czerwca 2018 r. odmówił zastosowania prawa łaski wobec 5 osób.
Piątek, 1 czerwca 2018
Prezydent RP odmówił zastosowania prawa łaski wobec 3 osób
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej postanowieniem z dnia 1 czerwca 2018 r. odmówił zastosowania prawa łaski wobec 3 osób.
Sobota, 7 kwietnia 2018
Prezydent odmówił zastosowania prawa łaski wobec trzech osób
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2018 r. odmówił zastosowania prawa łaski wobec 3 osób.
Sobota, 7 kwietnia 2018
Prezydent RP odmówił zastosowania prawa łaski wobec 3 osób
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2018 r. odmówił zastosowania prawa łaski wobec 3 osób.
Wtorek, 27 marca 2018
Prezydent odmówił zastosowania prawa łaski wobec 4 osób
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej postanowieniem z dnia 27 marca 2018 r. odmówił zastosowania prawa łaski wobec 4 osób.
Wtorek, 27 marca 2018
Prezydent odmówił zastosowania prawa łaski wobec 5 osób
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej postanowieniem z dnia 27 marca 2018 r. odmówił zastosowania prawa łaski wobec 5 osób.
Wtorek, 27 marca 2018
Prezydent zastosował prawo łaski wobec jednej osoby
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej postanowieniem z dnia 27 marca 2018 r. zastosował prawo łaski wobec jednej osoby.
Wtorek, 27 marca 2018
Prezydent odmówił zastosowania prawa łaski wobec 2 osób
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej postanowieniem z dnia 27 marca 2018 r. odmówił zastosowania prawa łaski wobec 2 osób.
Wtorek, 27 marca 2018
Prezydent odmówił zastosowania prawa łaski wobec 4 osób
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej postanowieniem z dnia 27 marca 2018 r. odmówił zastosowania prawa łaski wobec 4 osób.
Wtorek, 27 marca 2018
Prezydent odmówił zastosowania prawa łaski wobec 5 osób
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej postanowieniem z dnia 27 marca 2018 r. odmówił zastosowania prawa łaski wobec 5 osób.
Wtorek, 30 stycznia 2018
Prezydent RP zastosował prawo łaski wobec jednej osoby
Prezydent RP Andrzej Duda zastosował prawo łaski wobec jednej osoby.
Piątek, 19 stycznia 2018
Prezydent RP odmówił zastosowania prawa łaski wobec pięciu osób
Prezydent RP Andrzej Duda postanowieniem z dnia 19 stycznia 2018 r. odmówił zastosowania prawa łaski wobec pięciu osób.
Piątek, 19 stycznia 2018
Prezydent odmówił zastosowania prawa łaski wobec 5 osób
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda postanowieniem z dnia 19 stycznia 2018 r. odmówił zastosowania prawa łaski wobec 5 osób.
Piątek, 19 stycznia 2018
Prezydent odmówił zastosowania prawa łaski wobec trzech osób
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda postanowieniem z dnia 19 stycznia 2018 r. odmówił zastosowania prawa łaski wobec 3 osób.
Piątek, 19 stycznia 2018
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej odmówił zastosowania prawa łaski wobec 4 osób
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej postanowieniem z dnia 19 stycznia 2018 r. odmówił zastosowania prawa łaski wobec czterech osób.
Piątek, 19 stycznia 2018
Prezydent odmówił zastosowania prawa łaski wobec pięciu osób
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej postanowieniem z dnia 19 stycznia 2018 r. odmówił zastosowania prawa łaski wobec 5 osób.
Piątek, 19 stycznia 2018
Prezydent zastosował prawo łaski wobec jednej osoby
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda postanowieniem z dnia 19 stycznia 2018 r. zastosował prawo łaski wobec 1 osoby.
Piątek, 19 stycznia 2018
Prezydent RP odmówił zastosowania prawa łaski wobec 4 osób
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej postanowieniem z dnia 19 stycznia 2018 r. odmówił zastosowania prawa łaski wobec 4 osób.

 

Inne kraje

Stany Zjednoczone Ameryki Północnej

Prawo łaski jest instytucją głęboko zakorzenioną w kulturze politycznoprawnej stanów wchodzących w skład USA. Z uwagi na pozycję stanów w państwie federalnym i zakres ich kompetencji, pełni jednak nieco odmienne role od tej samej instytucji przewidzianej w Konstytucji dla prezydenta. Stany oferują przy tym bogatą paletę rozwiązań dotyczących praktycznie każdej kwestii związanej z ułaskawieniami.

Za słuszne można uznać te rozwiązania, których istotą jest odejście od (wręcz archaicznego) modelu dającego pełnię władzy w zakresie ułaskawień pojedynczej osobie na rzecz procedury współdecydowania w przedmiocie ułaskawienia. Tak samo można ocenić te rozwiązania, które zwiększają przejrzystość procedury ułaskawieniowej – czy to na etapie procedowania, czy też rozstrzygania. Trafne wydają się być też te rozwiązania, które łączą tę instytucję z innymi mechanizmami poprzez które władze stanu realizują swoją politykę penitencjarną, postpenitencjarną i resocjalizacyjną. Z uwagi na to, że ofiary czynu zabronionego często doznają po pewnym czasie wewnętrznej przemiany i wręcz manifestują wolę przebaczenia sprawcy czynu – pozytywnie należy ocenić także te regulacje, które dają im możliwość zajęcia stanowiska w sprawie o ułaskawienie.

Mimo dużej odmienności polskiej kultury politycznoprawnej od panującej w poszczególnych stanach wchodzących w skład USA, niektóre z zaprezentowanych rozwiązań można by z dużym powodzeniem wykorzystać także w Polsce. Chodzi tu np. o wyraźne określenie, od jakiego momentu prezydent miałby możliwość skorzystania z prawa łaski, na czym akt łaski może tak właściwie polegać, czy też to prawo zobowiązuje głowę państwa do podawania przyczyn ułaskawienia. Doświadczenia stanowe pokazują także, że działania prezydenta w tej materii zyskałyby większą legitymizację wówczas, gdy miałby on możliwość skorzystania z opinii organu, w składzie którego znajdowaliby się przedstawiciele różnych środowisk (prawnicy, psycholodzy).

Organy właściwe do udzielenia aktu łaski w poszczególnych stanach wchodzących w skład USA1

StanOrgan uprawnionyIstotne ograniczenia
Alabama1Stanowa rada ds. ułaskawień (Board of Pardons and Parole) – wszystkie sprawy

W wypadku kary śmierci gubernator może odroczyć jej wykonanie bądź za­mienić karę śmierci na dożywotnie po­zbawienie wolności

Co do zasady wniosek można składać po odbyciu min. 3 lat kary bądź po upływie 3 lat od warunkowego zwolnienia

Rozpoznanie sprawy jest publiczne, rada spotyka się regularnie Każdy z członków rady musi podać przyczyny swojej decyzji

Alaska2Gubernator
Arizona3GubernatorGubernator musi uzyskać wcześniej­szą rekomendację stanowej rady ds. ułaskawień (Board of Pardons and Paroles)

Rada spotyka się co miesiąc, jej reko­mendacja jest jawna Gubernator raz do roku składa szcze­gółowy raport stanowej legislaturze w przedmiocie udzielonych aktów łaski

 

StanOrgan uprawnionyIstotne ograniczenia
Arkansas4GubernatorJako organ stricte pomocniczy funk­cjonuje stanowa rada ds. ułaskawień (Arkansas Parole Board)

Obowiązek poinformowania o po­stępowaniu ofiar skazanego (jeżeli takowe były), ew. ich rodziny Prawo łaski nie może być zasto­sowane w wypadku zdrady albo stwierdzenia winy wnioskującego w procedurze impeachmentu

Connecticut5Stanowa rada ds. ułaskawień (Board of Pardons and Paroles)Jeżeli orzeczona kara przekracza 8 lat – ubiegać się o akt łaski można po odbyciu co najmniej 4, jeżeli kara nie przekracza 8 lat – po odbyciu co najmniej 50% orzeczonej kary. Stanowa rada ds. ułaskawień rozpo­znaje sprawy 2 razy do roku, jej prace są jawne

Gubernator może zadecydować o od­roczeniu wykonania kary

Delaware6GubernatorGubernator musi uzyskać pisemną rekomendację stanowej rady ds. ułaskawień (Board of Pardons), która przeprowadzi wcześniej pełne i jawne przesłuchanie w sprawie
Floryda7Gubernator (tylko w zakresie odroczeń) Gubernator + 2 członków jego gabinetuGubernator może samodzielnie zade­cydować o odroczeniu kary na okres do 60 dni

W pozostałym zakresie do wydania aktu łaski gubernator potrzebuje zgody co najmniej 2 członków swo­jego gabinetu (Clemency Board) Przesłuchania wnioskujących odby­wają się co kwartał i są jawne

 

StanOrgan uprawnionyIstotne ograniczenia
Georgia8Stanowa rada ds. ułaskawień (Georgia State Board of Par- dons and Paroles)Gubernator może zadecydować o od­roczeniu wykonania kary śmierci
Hawaje9GubernatorNiewiążąca opinia stanowej rady ds. ułaskawień (Hawaii Paroling Authority),

postępowanie przed radą ma charak­ter niejawny

Możliwość ubiegania się o akt łaski dopiero po skazaniu w postępowaniu sądowym

Idaho10Stanowa rada ds. ułaskawień (Idaho Commission of Par- dons and Parole)Stanowa rada ds. ułaskawień musi przeprowadzi wcześniej pełne i jawne przesłuchanie w sprawie Obowiązek publikacji aktu łaski w prasie

Gubernator może zadecydować o od­roczeniu wykonania kary – na czas do kolejnej sesji rady ds. ułaskawień

Illinois11GubernatorNiewiążąca opinia stanowej rady ds. ułaskawień (Prison Review Board)
Indiana12Gubernatorrekomendacja stanowej rady ds. uła­skawień (Indiana Parole Board) Możliwość ubiegania się o akt łaski dopiero po 5 latach od skazania Przesłuchania w radzie są jawne, mogą wziąć w nich udział osoby po­szkodowane czynem wnioskującego
Iowa13GubernatorObowiązek uzyskania niewiążącej opinii stanowej rady ds. ułaskawień (Board of Parole)

 

StanOrgan uprawnionyIstotne ograniczenia
Kalifornia14GubernatorW wypadku recydywisty musi uzyskać opinię stanowej rady ds. ułaskawień (Board of Prison Terms) oraz aprobatę co najmniej 4 sędziów stanowego Sądu najwyższego
Kansas15GubernatorObowiązek uzyskania niewiążącej opinii stanowej rady ds. ułaskawień (Kansas Parole Board)

Ubiegający się o akt łaski musi opublikować swój wniosek w prasie lokalnej

Kentucky16Gubernatorstanowa rada ds. ułaskawień (Kentu­cky Parole Board) przeprowadza na prośbę gubernatora postępowanie sprawdzające i rekomenduje mu okre­śloną decyzję.
Kolorado17GubernatorJako organ stricte pomocniczy funk­cjonuje stanowa rada ds. ułaskawień (Executive Clemency Advisory Board) W wypadku, gdy wnioskujący odsia­duje karę dożywotniego pozbawienia wolności musi minąć min. 10 lat.
Luizjana18GubernatorGubernator musi uzyskać opinię stanowej rady ds. ułaskawień (Board of Pardons)

Posiedzenia rady odbywają się regu­larnie i są publiczne Ubiegający się o akt łaski musi opublikować swój wniosek w prasie lokalnej

Skazany na dożywocie może apli­kować o akt łaski (co do zasady) po odbyciu co najmniej 15 lat kary pozbawienia wolności

 

StanOrgan uprawnionyIstotne ograniczenia
Maine19GubernatorRekomendacja (niewiążąca) stanowej rady ds. ułaskawień (Parole Board) Posiedzenia rady odbywają się w określonych odstępach czasu i są jawne (treść rekomendacji nie jest ujawniana)

Wnioskujący o zmniejszenie kary musi odbyć co najmniej jej połowę Wnioskujący o uniewinnienie musi odczekać 5 lat od orzeczenia sądu

Maryland20GubernatorStanowa rada ds. ułaskawień (Mary­land Parole Commission) bada sprawę i przedstawia gubernatorowi niewią­żącą opinię
Massachu­

setts21

GubernatorObligatoryjna „rada i zgoda” stanowej rady ds. ułaskawień (Massachusetts Parole Board)

Stanowy sąd najwyższy może określać wiążące gubernatora i radę przesłanki do ułaskawienia Wnioskujący o uniewinnienie musi odczekać (w zależności od przestęp­stwa) 10 bądź 15 lat od orzeczenia sądu

Michigan22GubernatorObowiązkowa, acz niewiążąca gu­bernatora, opinia stanowej rady ds. ułaskawień (Michigan Parole Board), która rozpoznaje wnioski co 2 lata Treść opinii jest podawana do pub­licznej wiadomości

 

StanOrgan uprawnionyIstotne ograniczenia
Minnesota23Stanowa rada ds. ułaskawień (Board of Pardons) w skład której wchodzi gubernator, sta­nowy prokurator generalny, i prezes stanowego sądu najwyższegoJednomyślna decyzja rady ds. ułaskawień.

Przesłuchania w radzie są jawne.

Mississippi24GubernatorNiewiążąca uprzednia opinia sta­nowej rady ds. ułaskawień (Parole Board).
Missouri25GubernatorNiewiążąca uprzednia opinia sta­nowej rady ds. ułaskawień (Board of Probation and Parole).
Montana26GubernatorNiewiążąca uprzednia opinia sta­nowej rady ds. ułaskawień (Board of Pardons and Parole).
Nebraska27Stanowa rada ds. ułaskawień (Board of Pardons) w skład której wchodzi gubernator, stanowy prokurator gene­ralny oraz sekretarz stanuPosiedzenia rady są regularne i jawne. Nie może być zastosowane w wy­padku zdrady albo stwierdzenia winy wnioskującego w procedurze impeachmentu.

 

StanOrgan uprawnionyIstotne ograniczenia
Nevada28Stanowa rada ds. ułaskawień (Board of Pardon Commissio- ners) w skład której wchodzi gubernator, stanowy prokurator generalny i prezes sądu najwyższegoDecyzje zapadają większością głosów, ale gubernator musi być wśród głosu­jących za udzieleniem aktu łaski. Rada musi zebrać się co najmniej 2 razy do roku.

Obowiązek poinformowania o wnio­sku ofiar przestępstwa (ew. ich rodziny).

New

Hampshire29

GubernatorWymagana jest opinia stanowej rady ds. ułaskawień (Executive Council).
New Jersey30GubernatorNiewiążąca uprzednia opinia stano­wej rady ds. ułaskawień (New Jersey State Parole Board).
Nowy Jork31GubernatorGubernator może poprosić o ocenę sprawy stanową radę ds. ułaskawień (State Board of Parole).

W wypadku skazanego za zdradę gubernator może jedynie zawiesić wykonanie kary do momentu zebrania się stanowego parlamentu, który po­dejmuje dalsze kroki w tym zakresie.

Nowy

Meksyk32

GubernatorGubernator może poprosić o ocenę sprawy stanową radę ds. ułaskawień (New Mexico Parole Board). Obowiązek poinformowania o wnio­sku ofiar przestępstwa (ew. ich rodziny)
Ohio33GubernatorNiewiążąca opinia organu utworzo­nego wewnątrz stanowego Departa­mentu Resocjalizacji (Department of Corrections/Adult Parole Authority). Obowiązek poinformowania o wnio­sku ofiary przestępstwa (ew. ich rodziny).

 

StanOrgan uprawnionyIstotne ograniczenia
Oklahoma34GubernatorGubernator musi uzyskać opinię sta­nowej rady ds. ułaskawień (Oklahoma Pardon and Parole Board).

Bez tego może jedynie odroczyć wy­konanie kary o maksymalnie 60 dni. Przesłuchania w radzie są jawne i odbywają się w z góry określonych odstępach czasu.

Oregon35Gubernator
Pensylwania36GubernatorGubernator musi wcześniej uzyskać podjętą większością głosów opinię stanowej rady ds. ułaskawień (Board of Pardons)

Rada dokonuje publicznych prze­słuchań w sprawie, spotkania są regularne

W wypadku kary śmierci rada musi podjąć decyzję jednomyślnie

Południowa

Dakota37

GubernatorGubernator może poprosić i opinię stanową radę ds. ułaskawień (Board of Pardons and Paroles)

Posiedzenia rady odbywają się w z góry określonych odstępach czasu Obowiązek zamieszczenia w prasie kopii wniosku o ułaskawienie

Południowa

Karolina38

Stanowa rada ds. ułaskawień (Board of Probation, Parole, and Pardon Services)Posiedzenia rady odbywają się w z góry określonych odstępach czasu Gubernator może zadecydować o odroczeniu bądź zamianie wyroku w wypadku kary śmierci
Północna

Dakota39

GubernatorStanowa rada ds. ułaskawień (Par­don Advisory Board) może wstępnie zbadać wniosek Rada zbiera się 2 razy do roku

 

StanOrgan uprawnionyIstotne ograniczenia
Północna

Karolina40

GubernatorNiewiążąca opinia stanowej rady ds. ułaskawień (Office of Executive Clemency)

Obowiązek poinformowania o wnio­sku ofiar przestępstwa (ew. ich rodziny), które to mogą złożyć swoje oświadczenie w sprawie

Rhode

Island41

Gubernator za radą i zgodą stanowego Senatu
Teksas42Gubernator za zgodą stanowej rady ds. ułaskawień (Board of Pardons and Paroles)Posiedzenia rady nie są jawne
Tennessee43GubernatorGubernator uzyskuje niewiążącą go opinię stanowej rady ds. ułaskawień (Board of Probation and Parole) Posiedzenia rady są jawne O wyniku końcowym trzeba poinfor­mować ofiary przestępstwa (ew. ich rodziny)
Utah44Stanowa rada ds. ułaskawień (Board of Pardons and Parole)Co do zasady – możliwość ubiegania się o akt łaski dopiero po 5 latach od skazania

Posiedzenia rady odbywają się w z góry określonych odstępach czasu i są jawne

O ułaskawieniu należy poinformować ofiary przestępstwa (ew. ich rodziny) Gubernator decyduje jedynie o odro­czeniu bądź przerwie w wykonywa­niu kary

Vermont45GubernatorNiewiążąca opinia stanowej rady ds. ułaskawień (Parole Board)

 

StanOrgan uprawnionyIstotne ograniczenia
Virginia46GubernatorCo do zasady – możliwość ubiegania się o akt łaski dopiero po 3 (przestęp­stwo bez użycia przemocy) bądź 5 (przestępstwa z użyciem przemocy oraz przestępstwa narkotykowe) latach od skazania Gubernator może poprosić o opinię stanową radę ds. ułaskawień (Parole Board)
Waszyngton47GubernatorGubernator może poprosić o opinię stanową radę ds. ułaskawień (Cle- mency and Pardons Board) Posiedzenia rady są jawne Obowiązek poinformowania o spra­wie ofiar przestępstwa (ew. ich rodziny), prokuratora, który oskarżał wnioskodawcę oraz świadków
Wisconsin48GubernatorMoże poprosić o opinię stanową radę ds. ułaskawień (Pardon Advisory Board)

Posiedzenia rady są jawne Obowiązek zamieszczenia w pra­sie stanowej kopii wniosku o ułaskawienie

Obowiązek poinformowania o wnio­sku ofiar przestępstwa (ew. ich rodziny)

Obowiązek corocznego szczegółowego informowania stanowego parlamentu w przedmiocie udzielonych aktów łaski

Wyoming49Gubernator
Zachodnia

Wirginia50

GubernatorGubernator może poprosić o opinię stanową radę ds. ułaskawień (Board of Parole)

1 W nawiasach w języku angielskim podano oryginalne nazwy organów kole­gialnych upoważnionych do stosowania prawa łaski w danym stanie.

 

Przypisy do tabeli:

1 Alabama Constitution art. V § 124, Alabama Code § 15-22-37.2 Alaska Constitution art. III § 21, Alaska Statute § 33.20.070.3 Arizona Constitution art. V § 5, Arizona Revised Statutes § 31-401.4 Arkansas Constitution art.VI § 18, Arkansas Code § 16-93-204.5 Connecticut Constitution art. IV §13, Connecticut General Statutes § 54-124a.6 Delaware Constitution art. VII § 1, Delaware Code tit. 11 § 4301 i nast.7 Florida Constitution art. IV § 8, Florida Statutes § 940.8 Georgia Constitution art. IV § II, Georgia Code § 42-9-42.9 Hawaii Constitution art. V § 5.10 Idaho Constitution art. IV § 7.11 Illinois Constitution art. V § 12, Illinois Compiled Statutes 5/3-3-112 Indiana Constitution art. 5 § 17, Indiana Code § 11-9-2-1.13 Iowa Constitution art. IV § 16, Iowa Code §§ 914.1-914.7.14 California Constitution art. V § 8, California Penal Code § 4800 i nast.15 Kansas Constitution art. I § 7, Kansas Statutes § 22-3701 i nast.16 Kentucky Constitution § 77 § 150, Kentucky Revised Statutes § 439.450.17 Colorado Constitution art. IV § 7, Colorado Revised Statutes § 16-17-101.18 Louisiana Constitution art. IV § 5, Louisiana Revised Statutes § 15:572.1.19 Maine Constitution art. V part 1 § 11, Maine Revised Statutes 15 § 2129&34-A oraz § 5210(4).20 Maryland Constitution art. II § 20, Maryland Code § 7-202.21 Massachusetts Constitution part 2, ch. II, sec. I, art. VIII, Massachusetts General Laws 127, § 152.22 Michigan Constitution art. 5 § 14, Michigan Complied Laws § 791.243.23 Minnesota Constitution art. V § 7, Minnesota Statutes § 638.24 Mississippi Constitution art. 5 § 124, Mississippi Code § 4775.25 Missouri Constitution art. IV § 7, Missouri Revised Statutes § 217.800.26 Montana Constitution art. VI § 12, Montana Code § 46-23- 104.27 Nebraska Constitution art. IV § 13 Nebraska Revised Statutes §§ 83-1,126.28 Nevada Constitution art. 5 § 13, 14 Nevada Revised Statutes § 213.010.29 New Hampshire Constitution pt. 2, art. 52, New Hampshire Revised Statutes§ 4:21-4:28.30 New Jersey Constitution art 5 § 2, New Jersey Statutes § 2A:167-5.31 New York Constitution art. 4 § 4 New York Exec. Law § 259.32 New Mexico Constitution art. V § 6, New Mexico Statutes § 31-13-1(c).33 Ohio Constitution art. III § 11, Ohio Revised Code § 2967.07.34 Oklahoma Constitution art. VI § 10, Oklahoma Statutes tit. 57, § 332.35 Oregon Constitution art. V § 14, Oregon Revised Statutes § 144.649.36 Pennsylvania Constitution art. 4 § 9, Pennsylvania Code § 81.221.37 South Dakota Constitution art. 4 § 3, South Dakota Codified Laws § 24- 14-1.38 South Carolina Constitution art. IV, § 14, South Carolina Code § 24-21-920.39 North Dakota Constitution art. 5 § 7, North Dakota Century Code § 12- 55.1-02.40 North Carolina Constitution art. III § 5, North Carolina General Statutes § 143B-266.41 Rhode Island Constitution art. 9 § 13, Rhode Island General Laws § 13-10-1.42 Texas Constitution art. IV § 11, Texas Government Code §508.047.43 Tennessee Constitution art. III § 6 Tennessee Code § 40-27- 101.44 Utah Constitution art VII § 12, Utah Code § 77-27-5 oraz Utah Administrative Code § 671- 315.45 Vermont Constitution chap. II § 20, Vermont Statutes tit. 28, § 453.46 Virginia Constitution art. V § 12, Virginia Statutes § 53.1-136.47 Washington Constitution art. III § 9, Washington Revised Code § 9.94A.880.48 Wisconsin Constitution art. V § 6 Wisconsin Statutes § 304.09.49 Wyoming Constitution art. 4 § 5, Wyoming Statutes Ann. § 7-13-803.50 West Virginia Constitution art. 7 § 11, West Virginia Code § 5-1-16.

NIEMCY

Podobnie jak w Stanach Zjednoczonych, prawo do ułaskawienia w Niemczech jest podzielone między szczebel federalny i stanowy. Federalna jurysdykcja w sprawach karnych ogranicza się głównie do odwołań od orzeczeń sądów stanowych. Tylko przestępstwa “polityczne”, takie jak zdrada czy terroryzm, są w imieniu rządu federalnego sądzone przez najwyższe sądy krajowe. W związku z tym kategoria osób uprawnionych do ułaskawienia federalnego jest raczej wąska. Prawo do udzielenia ułaskawienia federalnego leży w gestii Prezydenta Niemiec, ale może on przekazać to uprawnienie innym osobom, takim jak kanclerz czy minister sprawiedliwości.

Na początku 2007 r. szeroko dyskutowano publicznie o udzielaniu ułaskawień w Niemczech po tym, jak skazany terrorysta Armii Czerwonej Christian Klar, który odbywał sześć kolejnych wyroków dożywotniego więzienia, złożył petycję o ułaskawienie. Prezydent Horst Köhler ostatecznie odrzucił jego wniosek.

W przypadku wszystkich innych (a więc i zdecydowanej większości) skazanych, ułaskawienie należy do jurysdykcji państw. W niektórych stanach jest ona przyznawana przez odpowiedni gabinet, ale w większości stanów konstytucja państwowa przyznaje władzę premierowi stanu. Podobnie jak na szczeblu federalnym, władza może zostać przekazana. Amnestia może być przyznana wyłącznie na mocy prawa federalnego.

IZRAEL

W Izraelu prezydent ma prawo ułaskawić przestępców lub udzielić im ułaskawienia. Ułaskawienie jest udzielane na podstawie zalecenia Ministra Sprawiedliwości.

FRANCJA

Ułaskawienie i akty ułaskawienia (grâces) są przyznawane przez prezydenta Francji, który ostatecznie jest jedynym sędzią właściwości tego środka. Jest to prerogatywa prezydenta, która jest bezpośrednio odziedziczona po królach Francji. Skazany wysyła wniosek o ułaskawienie do prezydenta Republiki. Prokurator sądu, który wydał wyrok w tej sprawie, składa sprawozdanie, a sprawa trafia do dyrekcji Ministerstwa Sprawiedliwości do spraw karnych i ułaskawienia w celu dalszego rozpatrzenia.

W przypadku przyznania ułaskawienia, dekret o ułaskawieniu podpisują prezydent, premier, minister sprawiedliwości i ewentualnie inni ministrowie zaangażowani w rozpatrywanie sprawy. Nie jest on publikowany w Dzienniku Urzędowym.

Dekret może oszczędzić wnioskodawcy konieczności odbycia pozostałej części wyroku lub zmienić wyrok na mniej korzystny. Nie pozbawia on ofiary przestępstwa prawa do uzyskania odszkodowania za poniesione przez nią szkody i nie usuwa wyroku skazującego z rejestru karnego.

Kiedy we Francji obowiązywała kara śmierci, wszystkie wyroki śmierci skutkowały rewizją prezydencką pod kątem ewentualnego ułaskawienia. Egzekucje były wykonywane tylko i wyłącznie wtedy, gdy prezydent odrzucił ułaskawienie, podpisując dokument, na którym został on napisany: “postanawia oddać sprawiedliwość w swoje ręce”.

Parlament Francji czasami przyznaje amnestię. Jest to koncepcja i procedura odmienna od opisanej powyżej, chociaż wyrażenie “amnestia prezydencka” (amnistie présidentielle) jest czasami pejoratywnie stosowane do niektórych aktów parlamentu tradycyjnie przegłosowanych po wyborach prezydenckich, przyznając amnestię za drobne przestępstwa.

WŁOCHY

We Włoszech prezydent Republiki może “ułaskawić lub złagodzić kary” zgodnie z art. 87 włoskiej konstytucji. Podobnie jak w przypadku innych aktów prezydenta, ułaskawienie wymaga kontrasygnaty właściwego ministra rządu. Trybunał Konstytucyjny Włoch orzekł, że Minister Sprawiedliwości jest zobowiązany do podpisania aktów ułaskawienia.

Ułaskawienie może całkowicie usunąć karę lub zmienić jej formę. O ile dekret o ułaskawieniu nie stanowi inaczej, ułaskawienie nie usuwa żadnych przypadkowych skutków wyroku skazującego, takich jak wzmianka w zaświadczeniu o postępowaniu (174 c.p.) lub utrata praw obywatelskich.

Zgodnie z art. 79 włoskiej konstytucji parlament może przyznać amnestię (art. 151 k.p.) i ułaskawienie (art. 174 k.p.) na mocy ustawy stanowiła większość dwóch trzecich głosów. Ostatnie ułaskawienie ogólne, z wyłączeniem 3 lat od wyroków, zostało zatwierdzone w 2006 r.

ROSJA

Prezydent Federacji Rosyjskiej ma prawo ułaskawienia na mocy art. 89 Konstytucji Federacji Rosyjskiej. Komisja ułaskawień zarządza listami osób uprawnionych do ułaskawienia i kieruje je do prezydenta do podpisania. Podczas gdy prezydent Borys Jelcyn często korzystał z prawa ułaskawienia (1998 – 7.000 do 8.000 przypadków), jego następca Władimir Putin znacznie bardziej się waha; w 2014 roku udzielił pięciu ułaskawień, a w 2015 roku dwóch.

Wniosek o ułaskawienie można złożyć w dowolnym momencie. Kolejny wniosek można złożyć rok po poprzednim.

HISZPANIA

The derecho de gracia (“prawo łaski”) lub indulto (“ułaskawienie”) jest uznane w hiszpańskiej konstytucji z 1978 r. za przywilej króla Hiszpanii (art. 62.i: “Funkcje króla”). Konstytucja Hiszpanii definiuje go jako zrzeczenie się przez państwo części jego własnej władzy karnej w imieniu jednostki, opartej na względach sprawiedliwości lub interesu publicznego. Konstytucja poddaje królewskie ułaskawienia prawu i zakazuje ogólnych ułaskawień, więc muszą być one udzielane indywidualnie. Teoretycznie ułaskawienie królewskie może być przyznane tylko za wykroczenie ogólne lub pomocnicze; jeśli jest przyznane za wykroczenie ogólne, ułaskawione mogą być również kary dodatkowe, z wyjątkiem kar związanych z prawami politycznymi (tj. pozbawieniem prawa do ubiegania się o urząd publiczny w wyniku wyroku), które muszą być wyraźnie wymienione w dekrecie ułaskawienia, jeśli mają być ułaskawione.

Procedurę i warunki udzielenia ułaskawienia określa ustawa z 18 czerwca 1870 r., zmieniona ustawą 1/1988 z 14 stycznia. Wniosek o ułaskawienie królewskie musi być złożony przez skazanego, jego krewnych lub jakąkolwiek inną osobę w jego imieniu. Sąd skazujący wyda następnie protokół ze sprawy, który zostanie rozpatrzony wraz z uwagami prokuratora i ofiar przestępstwa, jeżeli takie miały miejsce. Wszystko to zbiera Minister Sprawiedliwości, który przedstawi sprawę ułaskawienia gabinetowi ministrów. Jeśli gabinet zdecyduje o udzieleniu ułaskawienia, wówczas Minister Sprawiedliwości zaleci je królowi. Ułaskawienia są wydawane na mocy dekretu królewskiego i muszą być opublikowane w Boletín Oficial del Estado (“Public Journal”).

Ułaskawienia nie są powszechnie przyznawane w Hiszpanii, ale przestępcom skazanym za drobne przestępstwa, którzy wkrótce zakończą proces karny i wykażą dobre zachowanie i pokutę. Począwszy od czasów średniowiecza, kilka organizacji i bractw religijnych nadal ma prawo do udzielania ułaskawienia w ramach niektórych przywilejów lub innych przyznanych im przez króla Hiszpanii. Zakres tego przywileju zależy od karty królewskiej otrzymanej przez organizację w momencie przyznania jej prawa do ułaskawienia, choć zazwyczaj dotyczy on jedynie drobnych wykroczeń w bardzo szczególnych warunkach; prawo to jest obecnie w sposób dorozumiany uznawane przez urzędy publiczne, choć nie jest ono wykonywane, ale zgodnie ze zwykłą procedurą ułaskawienia królewskiego. Tradycyjnie proponują oni drobnego przestępcę o zakończeniu kary za ułaskawienie, a on sam zostanie zwolniony zgodnie z tradycją, jaką ma ułaskawienie, zwykle w Wielkim Tygodniu. Tego typu ułaskawienia różnią się od zwykłych, ponieważ zwalniają więźnia tylko z więzienia, zatrzymują wyrok, ale nie ułaskawiają samego przestępstwa.

SZWAJCARIA

W Szwajcarii ułaskawienie może zostać przyznane przez szwajcarskie Zgromadzenie Federalne za przestępstwa ścigane przez władze federalne. W przypadku przestępstw podlegających jurysdykcji kantonalnej, prawo kantonalne wyznacza organ właściwy do udzielania ułaskawień (jeśli takie istnieją). W większości kantonów parlament kantonalny może ułaskawić zbrodnię, a rząd kantonalny może ułaskawić wykroczenia i drobne wykroczenia.

ZJEDNOCZONE KRÓLESTWO

Władza udzielania łaski i ułaskawień w Wielkiej Brytanii znana jest jako królewska prerogatywa miłosierdzia. Tradycyjnie w absolutnej władzy monarchy było ułaskawienie osoby za przestępstwo, bez względu na to, czy została skazana, a tym samym złagodzenie wszelkich kar; władza została następnie przekazana zarówno sądownictwu, jak i ministrom suwerennym. Od momentu powstania praw do odwołania, królewska prerogatywa miłosierdzia nie jest już wykonywana przez osobę suwerennego lub przez sądownictwo, ale jedynie przez rząd.

W kategoriach konstytucyjnych, zgodnie z doktryną praworządności, uprawnienie ministrów do uchylenia władzy sądowniczej poprzez złagodzenie nałożonych sankcji karnych rozwiązuje różne, a czasem sprzeczne interesy publiczne. W sprawach cywilnych tylko władza ustawodawcza, a nie ministrowie, ma prawo uchylić władzę sądowniczą.

Do XIX wieku za wiele zbrodni kara była obowiązkowa i formalnie orzeczona w sądzie natychmiast po skazaniu, ale sędziowie i ministrowie otrzymali uprawnienia do korzystania z królewskiego prerogatywy miłosierdzia poza sądem, w celu złagodzenia rygoru prawa. Zanim pojawiła się jakakolwiek ogólna forma apelacji kryminalnej, sędzia mógł udzielić ułaskawienia albo w drodze ułaskawienia, ponieważ jego zdaniem prawo było zbyt surowe (np. w przypadku wyroków skazujących nieletnich), wyrok był wątpliwy, wątpliwy, wymagał publicznej aprobaty, albo też leżał w innym interesie publicznym. Nakładane przez Asystentów wyroki skazujące na karę śmierci były na ogół wykonywane po zakończeniu Asystenta i po opuszczeniu miasta przez sędziego obwodu, a więc istniał ograniczony okres czasu na wystąpienie do sędziego lub bezpośrednio do Korony o ułaskawienie. Szczególnie w przypadku asystentów, którzy byli daleko od ówczesnej stolicy i głównych miast Londynu, Jorku, Durham, Edynburga czy Dublina, ułaskawienie może przyjść zbyt późno. Być może jako forma kary tymczasowej, aby dać ułaskawienie, aby uniknąć niepokojów społecznych, aby uniknąć zakłóceń porządku publicznego, aby zasięgnąć opinii lub uzyskać dalsze dowody, lub aby zmaksymalizować poparcie społeczne dla miłosierdzia króla, sędziowie często nie udzielali ułaskawienia aż do momentu odejścia; skazany często miał nadzieję, że do ostatnich chwil, w których faktycznie nie zostanie wykonany wyrok śmierci, i generalnie popularne było, aby ułaskawienie dotarło na rusztowanie w momencie egzekucji.

Warunkowe ułaskawienia zostały przyznane wielu osobom w XVIII wieku, w zamian za dożywotni wyjazd do kolonii brytyjskich za granicę, zwłaszcza do kolonii australijskich.

Pierwszy znany generał ułaskawienie w Anglii po zdobyciu władzy został wydany podczas obchodów koronacji króla Edwarda III w 1327 roku. W 2006 r. wszyscy żołnierze z Anglii, Walii, Szkocji i Irlandii, którzy zostali straceni za tchórzostwo w czasie I wojny światowej, otrzymali ustawową ułaskawienie ustawą Parlamentu, rozwiązującą długotrwałe kontrowersje co do sprawiedliwości ich egzekucji. (zob. ustawa o siłach zbrojnych 2006.).

Dziś suwerenne państwo udziela ułaskawienia jedynie za radą ministrów: obecnie są oni sekretarz stanu ds. sprawiedliwości, Anglii i Walii, pierwszym ministrem Szkocji lub sekretarzem stanu ds. Irlandii Północnej. Sekretarz Stanu ds. Obrony jest odpowiedzialny za sprawy wojskowe. Standardową polityką rządu jest udzielanie ułaskawienia jedynie tym, którzy zostali uznani za “moralnie” niewinnych za przestępstwo, w przeciwieństwie do tych, którzy mogli zostać niesłusznie skazani w wyniku niewłaściwego zastosowania prawa. Ułaskawienia na ogół nie są już wydawane przed wydaniem wyroku skazującego, ale dopiero po jego wydaniu. Korzystanie z królewskiej prerogatywy miłosierdzia jest obecnie rzadkością, biorąc pod uwagę fakt, że Komisja ds. przeglądu spraw karnych i Szkocka Komisja ds. przeglądu spraw karnych są obecnie środkami odwoławczymi przeciwko pomyłkom wymiaru sprawiedliwości.

Dlatego też udzielanie ułaskawienia jest obecnie rzeczywiście bardzo rzadkim zjawiskiem, a zdecydowana większość uznanych pomyłek sądowych została rozstrzygnięta przez sądy. Podczas sprawy Birmingham Six sekretarz domowy Douglas Hurd podkreślił, że decyzję o ułaskawieniu może podjąć tylko wtedy, gdy jest “przekonany o swojej niewinności”, co w tamtym czasie nie miało miejsca.

Jednym z ostatnich przypadków był przypadek dwóch przemytników narkotyków, Johna Haase’a i Paula Bennetta. Zostali ułaskawieni w lipcu 1996 r. od wyroku 18 lat pozbawienia wolności, po odbyciu około dziesięciu miesięcy służby za radą ministra spraw wewnętrznych Michaela Howarda. W 2008 r. zostali skazani na karę pozbawienia wolności odpowiednio na 20 i 22 lata, po tym jak dowiedzieli się, że podane przez nich informacje były niewiarygodne.

W 1980 roku, po oddaleniu przez sądy apelacji, minister spraw wewnętrznych William Whitelaw wykorzystał królewski przywilej miłosierdzia do uwolnienia Davida Coopera i Michaela McMahona z więzienia, którzy zostali skazani za morderstwo na podstawie słabych dowodów.

Zgodnie z ustawą o ułaskawieniu, ułaskawienie nie może uniemożliwić wniesieniu oskarżenia przez parlament, ale ułaskawienie może złagodzić wszelkie kary nałożone za skazanie. W Anglii i Walii nikt nie może zostać ułaskawiony za przestępstwo na mocy sekcji 11 Habeas Corpus Act 1679 (nielegalny transport więźniów z Anglii i Walii).

 

 

żródło: prezydent.pl, Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483, Dz.U.2017.0.1904, wikipedia, Wojciech Kwiatkowski Prawo łaski na poziomie stanowym w USA
Prawo łaski i Ułaskawienie w Polsce i innych krajach
5 (100%) 1 głosy

Zobacz też

Dodaj Komentarz lub Opinie (jeśli masz wyłączone cookies formularze social mediów mogą działać niepoprawnie, najczęściej są niewidoczne)