prawnik
  1. Uwagi ogólne

  1. Potrzeba regulacji. Uzasadnienie przyjęcia odrębnej ustawy o Krajowym Rejestrze Zadłużonych

    1. Geneza projektowanych rozwiązań

Projekt ustawy o Krajowym Rejestrze Zadłużonych:

  1. stanowi realizację, określonego w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1508 oraz z 2018 r. poz. 149 i 398; dalej jako p.r.), obowiązku utworzenia Centralnego Rejestru Restrukturyzacji i Upadłości (dalej jako CRRU);

  2. inkorporuje rozwiązania przyjęte w ustawie z dnia 26 stycznia 2018 r o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 398);

  3. stanowi wykonanie obowiązku określonego w art. 24 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2015/848 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie postępowania upadłościowego (Dz. Urz. UE L 141 z 05.06.2015, s. 19), zwanego dalej: „rozporządzeniem nr 2015/848”, zgodnie z którym Państwa Członkowskie ustanawiają i prowadzą na swoim terytorium co najmniej jeden rejestr, w którym ogłasza się informacje o postępowaniach upadłościowych („rejestr upadłości”);

  4. zawiera rozwiązania, które mają na celu usprawnienie funkcjonowania sądownictwa w sprawach restrukturyzacyjnych i upadłościowych, stanowiąc odpowiedź na istotne problemy sądów restrukturyzacyjnych i upadłościowych wynikające ze znacznego zwiększenia liczby spraw, zwłaszcza w zakresie upadłości konsumenckiej.

Pełne i wyczerpujące uzasadnienie projektowanych rozwiązań wymaga uprzedniego przedstawienia rozwiązań dotyczących Centralnego Rejestru Restrukturyzacji i Upadłości, rozwiązań dotyczących rejestrów upadłości przyjętych w prawie unijnym oraz wskazania istotnych problemów występujących w postępowaniach upadłościowych i restrukturyzacyjnych.

      1. Centralny Rejestr Restrukturyzacji i Upadłości

W uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne wskazano, że „W celu usprawnienia postępowań restrukturyzacyjnych i upadłościowych, ułatwienia dostępu do informacji o tych postępowaniach, usprawnienia komunikacji pomiędzy organami tych postępowań i ich uczestnikami oraz obniżenia kosztów postępowań związanych z obowiązkiem dokonywania ogłoszeń i obwieszczeń proponuje się utworzenie Centralnego Rejestru Restrukturyzacji i Upadłości (dalej „CRRU”), (art. 6 p.r.). CRRU będzie prowadzony w systemie teleinformatycznym administrowanym i udostępnianym przez Ministra Sprawiedliwości i będzie pełnił następujące funkcje:

1) funkcję rejestru;

2) funkcję informacyjną;

3) funkcję komunikacyjną (doręczania pism i innych dokumentów);

4) funkcję portalu orzeczniczego.”

Założenie to zostało zrealizowane w art. 5 p.r., zgodnie z którym CRRU:

1) służy zamieszczaniu i obwieszczaniu postanowień, zarządzeń, dokumentów i informacji dotyczących postępowania restrukturyzacyjnego i upadłościowego;

2) służy udostępnianiu danych zawartych w postanowieniach, zarządzeniach, dokumentach i informacjach, dotyczących postępowania restrukturyzacyjnego i upadłościowego, obwieszczonych w Rejestrze w odniesieniu do danego podmiotu;

3) umożliwia składanie pism i dokumentów oraz dokonywanie doręczeń;

4) wspomaga organizację pracy i prowadzenie postępowania restrukturyzacyjnego i upadłościowego;

5) służy udostępnianiu wzorów pism procesowych i dokumentów określonych w ustawie.

Zgodnie z art. 5 ust. 3 p.r. Rejestr miał być prowadzony w systemie teleinformatycznym administrowanym i udostępnianym przez Ministra Sprawiedliwości.

Z uwagi na to, że uruchomienie CRRU wymagało stworzenia systemu informatycznego, zgodnie z art. 456 pkt 1 p.r. regulacje dotyczące utworzenia Rejestru miały wejść w życie z dniem 1 lutego 2018 r. Do tego czasu miały obowiązywać zasady określone w przepisach przejściowych (art. 455 p.r.).

Zasadniczą funkcjonalnością CRRU miało być zapewnienie dostępu do treści wydawanych w postępowaniu restrukturyzacyjnym postanowień, zarządzeń oraz do treści innych dokumentów i informacji uczestnikom postępowania oraz innym podmiotom. Wszystkie postanowienia oraz zarządzenia wydane w postępowaniu restrukturyzacyjnym miały być zamieszczane w CRRU wraz z informacją o terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia (art. 197 ust. 3 p.r., art. 219 ust. 1a ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe, dalej jako p.u.) przy czym termin do wniesienia środka zaskarżenia od postanowień wydanych na posiedzeniu niejawnym miał biec od dnia zamieszczenia postanowienia w CRRU (art. 201 ust. 1 p.r., art. 224 ust. 1 p.u.). W CRRU miały być zamieszczane również uchwały rady wierzycieli oraz zgromadzenia wierzycieli (art. 197 ust. 5 p.r., art. 219 ust. 3 p.u.). Do danych zawartych w zamieszczanych w CRRU postanowieniach, zarządzeniach, dokumentach i informacjach dostęp mieli mieć wyłącznie uczestnicy postępowania (art. 197 ust. 4 p.r., art. 219 ust. 1b p.u.). Do dnia utworzenia Rejestru, zgodnie z art. 455 ust. 2 p.r., postanowienia, zarządzenia i dokumenty, które miały być zamieszczane w Rejestrze są wykładane w sekretariacie sądu, o czym jest czyniona wzmiankę na sentencji postanowienia z zaznaczeniem daty wyłożenia. Jeżeli ustawa przewiduje, że termin biegnie od dnia zamieszczenia postanowienia, zarządzenia lub dokumentu w CRRU do dnia utworzenia CRRU, termin ten biegnie od dnia wyłożenia w sekretariacie sądu.

Niektóre postanowienia, dokumenty lub informacje miały podlegać obwieszczeniu w Rejestrze (art. 199 ust. 1 p.r., art. 221 ust. 1 p.u.).

Obecnie w postępowaniu restrukturyzacyjnym obwieszczeniu podlega: informacja o złożeniu wniosku o zatwierdzenie układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu (art. 222 ust. 3 p.r.), postanowienie o otwarciu przyspieszonego postępowania układowego, postępowania układowego lub postępowania sanacyjnego (art. 235 ust. 1 p.r., art. 271 ust. 1 p.r. w zw. z art. 235 ust. 1 p.r., art. 289 ust. 1 p.r. w zw. z art. 235 ust. 1 p.r.), informacja o wniesieniu zażalenia na postanowienie o otwarciu przyspieszonego postępowania układowego, postępowania układowego lub postępowania sanacyjnego (art. 237 ust. 2 p.r., art. 272 p.r. w zw. z art. 237 ust. 2 p.r., art. 290 p.r. w zw. z art. 237 ust. 2 p.r.), postanowienie o ustanowieniu tymczasowego nadzorcy sądowego albo tymczasowego zarządcy, zmianie osoby tymczasowego nadzorcy sądowego albo tymczasowego zarządcy oraz informacja o uprawomocnieniu się postanowienia o zmianie sposobu zabezpieczenia przez odwołanie tymczasowego nadzorcy sądowego albo tymczasowego zarządcy (art. 268 ust. 1 p.r., art. 286 ust. 1 p.r.), informacja o dacie złożenia spisu wierzytelności i spisu wierzytelności spornych (art. 89 ust. 2 p.r.), postanowienie sędziego-komisarza o zatwierdzeniu spisu wierzytelności (art. 97 ust. 2 p.r.), zwołanie zgromadzenia wierzycieli (art. 105 ust. 1 p.r.), postanowienie sędziego-komisarza o przeprowadzeniu głosowania w innym trybie niż zgromadzenie wierzycieli (art. 110 ust. 7 p.r.), postanowienie sędziego-komisarza stwierdzające przyjęcie układu (art. 120 ust. 4 p.r.), informacja o terminie rozprawy wyznaczonej w celu rozpoznania układu (art. 164 ust. 4 p.r.), postanowienie o zatwierdzeniu układu (art. 164 ust. 5 p.r.), postanowienie o odmowie zatwierdzenia układu (art. 165 ust. 6 p.r.), postanowienie o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego (art. 165 ust. 6 p.r., art. 334 ust. 3 p.r.), informacja o objęciu funkcji nadzorcy wykonania układu (art. 171 ust. 1 p.r.), informacja o złożeniu przez nadzorcę wykonania układu sprawozdania dotyczącego wykonywania planu restrukturyzacyjnego oraz wykonywania układu (art. 171 ust. 3 p.r.), postanowienie o wykonaniu układu (art. 172 ust. 2 p.r.), postanowienie o otwarciu postępowania o zmianę układu (art. 173 ust. 3 p.r.), postanowienie o uchyleniu układu (art. 176 ust. 3 p.r.), informacja o zakończeniu postępowania restrukturyzacyjnego (art. 324 ust. 2 p.r.).

W postępowaniu upadłościowym obwieszczeniu podlega: postanowienie o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości z uwagi na brak majątku na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego (art. 13 ust. 4 p.u.), postanowienie o ustanowieniu tymczasowego nadzorcy sądowego, odwołaniu albo zmianie osoby tymczasowego nadzorcy sądowego i informacja o uprawomocnieniu się postanowienia o uchyleniu zabezpieczenia przez odwołanie tymczasowego nadzorcy sądowego (art. 38 ust. 1a p.u.), postanowienie o ogłoszeniu upadłości (art. 53 ust. 1 p.u.), wniesienie zażalenia na postanowienie o ogłoszeniu upadłości w części dotyczącej jurysdykcji sądów polskich (art. 54a ust. 2 p.u.), postanowienie oddalające lub uwzględniające wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży w trybie przygotowanej likwidacji (art. z art. 56d ust. 2 p.u.), postanowienie o wyznaczeniu syndyka (art. 1561 p.u.), informacja o zgromadzeniu wierzycieli (art. 192 ust. 1 i 2 p.u.), informacja o trybie i miejscu sprzedaży wierzytelności w trybie art. 201 ust. 2 p.u., informacja o złożeniu listy wierzytelności (art. 255 ust. 1 p.u.), informacja o przekazaniu sędziemu-komisarzowi opisu i oszacowania (art. 319 ust. 5 p.u.), informacja o przetargu lub aukcji (art. 320 ust. 1 pkt 2 p.u.), informacja o zatwierdzeniu wyboru oferenta w przypadku odroczenia wyboru oferenta (art. 320 ust. 1 pkt 7 p.u.), informacja o możliwości przeglądania planu podziału i wnoszenia zarzutów przeciwko planowi (art. 349 ust. 1 p.u.), postanowienie o umorzeniu postępowania upadłościowego (art. 362 p.u.), postanowienie o zakończeniu postępowania upadłościowego (art. 369 ust. 1 p.u.), postanowienie sądu o ustaleniu planu spłaty wierzycieli (art. 370a ust. 4 p.u.).

Obwieszczeniu podlega również postanowienie o orzeczeniu zakazu prowadzenia działalności gospodarczej (art. 376 ust. 5 p.u.) oraz postanowienia wydane w międzynarodowym postępowaniu upadłościowym: postanowienie o uznaniu orzeczenia o wszczęciu zagranicznego postępowania upadłościowego (art. 393 ust. 3 p.u.) oraz informacja o spisie i oszacowaniu (art. 401 ust. 1 p.u.).

W przypadku gdy od dnia obwieszczenia biegnie termin do wniesienia środka zaskarżenia, obwieszczeniu podlega także informacja o sposobie i terminie jego wniesienia (art. 199 ust. 1 p.r., art. 221 ust. 1 p.u.). Do danych zawartych w obwieszczanych w Rejestrze postanowieniach, zarządzeniach, dokumentach i informacjach dostęp ma każdy (art. 199 ust. 4 p.r., art. 221 ust. 4 p.u.).

Obwieszczenie w Rejestrze miało wywoływać skutek określony w art. 206 ust. 3 p.r. oraz w art. 228 ust. 3 p.u. Zgodnie z tymi przepisami od dnia obwieszczenia w Rejestrze nie można zasłaniać się nieznajomością treści obwieszczenia, chyba że mimo zachowania należytej staranności nie można było dowiedzieć się o obwieszczeniu. Zgodnie z art. 455 ust. 1 p.r. do dnia utworzenia Rejestru obwieszczeń, o których mowa w ustawie, dokonuje się w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.

Zgodnie z art. 206 ust. 2 p.r. i art. 228 ust. 2 p.u. pobrane samodzielnie wydruki komputerowe postanowień, zarządzeń i dokumentów obwieszczonych lub zamieszczonych w Rejestrze miały mieć moc urzędowo poświadczonych odpisów, jeżeli będą posiadały cechy umożliwiające ich weryfikację z danymi zawartymi w Rejestrze.

Zgodnie z art. 5 ust. 2 pkt 3 p.r. Rejestr miał również umożliwia elektroniczną komunikację między sądem, sędzią-komisarzem a pozasądowymi organami postępowania i uczestnikami postępowania. Zgodnie z art. 198 ust. 2 p.r. nadzorcy, zarządcy oraz uczestnikowi postępowania pisma oraz postanowienia miały być doręczane w drodze doręczenia elektronicznego, jeżeli osoby te wniosły pismo za pośrednictwem Rejestru albo wybrały doręczanie elektroniczne za pośrednictwem tego Rejestru. Analogiczne rozwiązanie zawiera art. 220 ust. 2 p.u.

W niektórych przypadkach ustawodawca przewidział obligatoryjne składanie dokumentów w postaci elektronicznej. W postępowaniu restrukturyzacyjnym dotyczy to złożenia: planu restrukturyzacyjnego (art. 10 ust. 3 p.r.), sprawozdania z czynności nadzorcy sądowego i zarządcy, sprawozdania rachunkowego oraz sprawozdania końcowego zarządcy (art. 34 ust. 2 p.r.), spisu inwentarza (art. 52 ust. 2 p.r.), spisu wierzytelności oraz spisu wierzytelności spornych (art. 89 ust. 1 p.r.). W postępowaniu upadłościowym obowiązek obligatoryjnego złożenia dokumentu w postaci elektronicznej dotyczy złożenia: sprawozdania tymczasowego nadzorcy sądowego (art. 38 ust. 3 p.u.), spisu inwentarza, spisu należności oraz spisu składników majątkowych, których syndyk nie objął na skutek czynności bezskutecznych (art. 69 ust. 1d p.u.), sprawozdania z czynności, sprawozdania rachunkowego oraz sprawozdania ostatecznego syndyka, jak również sprawozdań zastępców syndyka (art. 168 ust. 7 p.u.), listy wierzytelności (art. 255 ust. 1 p.u.), spisu zlikwidowanych składników masy upadłości (art. 311 ust. 1b p.u.), plan podziału (art. 347 ust. 1a p.u.), sprawozdania z wykonania planu podziału (art. 353 ust. 2 p.u.).

Zgodnie z art. 5 ust. 2 p.r. sposób organizacji Rejestru, sposób zamieszczania i obwieszczania oraz szczegółową treść danych, sposób składania pism i dokumentów oraz dokonywania doręczeń, w tym wymogi techniczne niezbędne do składania dokumentów za pośrednictwem Rejestru, sposób i zakres wspomagania organizacji pracy i prowadzenia postępowania restrukturyzacyjnego i upadłościowego oraz sposób udostępniania wzorów pism procesowych i dokumentów określonych w ustawie miał zostać określony przez Ministra Sprawiedliwości w drodze rozporządzenia. Było to wynikiem przyjętego pierwotnie założenia, że Rejestr miał służyć wyłącznie ujawnianiu danych dotyczących postępowań restrukturyzacyjnych i upadłościowych.

Wszystkie funkcjonalności wskazane w uchylanym art. 5 p.r. zostały przejęte, rozwinięte i uszczegółowione w projekcie ustawy o Krajowym Rejestrze Zadłużonych.

      1. Ustawa o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 398)

W uzasadnieniu ustawy o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 398) wskazano, że „Dane ujawnione w RDN (zarówno na podstawie wpisów dokonanych przez sąd rejestrowy z urzędu jak i na wniosek) nie cieszą się zainteresowaniem obrotu prawnego i gospodarczego. Dalsze prowadzenie tego Rejestru nie wydaje się zatem celowe i uzasadnione, gdy się zważy nadto, że na podstawie art. 5 ust. 1 w zw. z art. 456 pkt 1 ustawy – Prawo restrukturyzacyjne z dniem 1 lutego 2018 r. utworzony zostanie Centralny Rejestr Restrukturyzacji i Upadłości (dalej CRRU). Rejestr ten – najogólniej rzecz ujmując – będzie zawierał dane dotyczące prowadzonych postępowań restrukturyzacyjnych i upadłościowych, podmiotów biorących w nich udział, wydawanych przez sąd orzeczeń. W rejestrze tym każdy będzie mógł sprawdzić, czy wobec danej osoby toczyło się lub toczy postępowanie restrukturyzacyjne lub upadłościowe, oraz zapoznać się z danymi podlegającymi – na podstawie przepisów ustawy – obwieszczeniu lub ogłoszeniu. Reasumując, CRRU będzie pełnił funkcję rejestru danych dotyczących podmiotów, których kondycja finansowa uległa pogorszeniu i z tego powodu prowadzone jest wobec nich postępowanie restrukturyzacyjne lub upadłościowe. W CRRU ujawniane będą m.in. orzeczenia w przedmiocie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej.

Skoro CRRU, jako rejestr publiczny, będzie obejmował dane związane z szeroko rozumianym brakiem wypłacalności lub zagrożeniem niewypłacalnością danego podmiotu, to za zasadne należy uznać zamieszczanie właśnie w tym rejestrze informacji o osobach, o których mowa w art. 55 pkt 1, 1a, 2, 4 i 5 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym.”.

      1. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2015/848 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie postępowania upadłościowego

Zgodnie z art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 2015/848 państwa członkowskie ustanawiają i prowadzą na swoim terytorium co najmniej jeden rejestr, w którym ogłasza się informacje o postępowaniach upadłościowych („rejestry upadłości”). Rejestr, zgodnie z art. 92 pkt b ww. rozporządzenia, powinien zacząć funkcjonować od dnia 26 czerwca 2018 r.

Zgodnie z art. 24 ust. 1 zdanie 2 rozporządzenia nr 2015/848 informacje w rejestrze upadłości ogłasza się natychmiast po wszczęciu takiego postępowania. Taka regulacja oznacza, że rejestr winien funkcjonować w systemie teleinformatycznym, który zapewni możliwość zamieszczania danych w Rejestrze w sposób automatyczny po wydaniu postanowienia przez sąd. Tylko takie rozwiązanie zapewni, że informacje będą w rejestrze ogłaszane natychmiast po wszczęciu postępowania upadłościowego lub restrukturyzacyjnego.

Zgodnie z art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr 2015/848 informacje zamieszczane w rejestrze upadłości są udostępniane publicznie pod warunkami określonymi w art. 27 i obejmują następujące dane („informacje obowiązkowe”):

  1. datę wszczęcia postępowania upadłościowego;

  2. sąd wszczynający postępowanie upadłościowe i numer sprawy (jeżeli dotyczy);

  3. typ wszczętego postępowania upadłościowego określony w załączniku A, a w odpowiednim przypadku także odnośny podtyp wszczętego postępowania zgodnie z prawem krajowym;

  4. określenie, czy jurysdykcja sądu do wszczęcia postępowania wynika z art. 3 ust. 1, z art. 3 ust. 2 czy z art. 3 ust. 4;

  5. jeżeli dłużnik jest spółką lub osobą prawną – nazwę dłużnika, numer wpisu w rejestrze, siedzibę statutową lub adres pocztowy (jeżeli jest inny niż adres siedziby statutowej);

  6. jeżeli dłużnik jest osobą fizyczną, niezależnie od tego, czy prowadzi niezależną działalność gospodarczą lub zawodową, czy nie – imię i nazwisko dłużnika, numer wpisu do ewidencji (jeżeli dotyczy) oraz adres pocztowy, a gdy adres jest zastrzeżony – datę i miejsce urodzenia dłużnika;

  7. nazwę/imię i nazwisko, adres pocztowy lub elektroniczny powołanego zarządcy (jeżeli dotyczy);

  8. termin zgłaszania wierzytelności (jeżeli dotyczy) lub odesłanie do zasad ustalania tego terminu;

  9. datę zakończenia głównego postępowania upadłościowego (jeżeli dotyczy);

  10. sąd i (jeżeli dotyczy) termin, w którym można zaskarżyć orzeczenie o wszczęciu postępowania upadłościowego zgodnie z art. 5, lub odesłanie do zasad ustalania tego terminu.

Zgodnie z art. 24 ust. 3 rozporządzenia nr 2015/848 w rejestrze mogą być również zamieszczane dodatkowe informacje, jak na przykład informacje o związanych z upadłością zakazach pełnienia funkcji kierowniczych.

Ustawa o Krajowym Rejestrze Zadłużonych realizuje obowiązek ustanowienia rejestru upadłości określony we wskazanych wyżej przepisach. Zgodnie z art. 3 ustawy w zakresie określonym w art. 2 ust. 1 pkt a–c Krajowy Rejestr Zadłużonych stanowi „rejestr upadłości” w rozumieniu art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 2015/848.

W Krajowym Rejestrze Zadłużonych będą ujawniane wszystkie dane, których ujawnianie jest wymagane zgodnie z art. 24 ust. 1 rozporządzenia 2015/848. Dane wymagane przez rozporządzenie nr 2015/848 są określone w następujących przepisach:

  1. data wszczęcia postępowania upadłościowego – art. 5 ust. 1 pkt 17;

  2. sąd wszczynający postępowanie upadłościowe i numer sprawy (jeżeli dotyczy) – art. 5 ust. 1 pkt 8 i pkt 11;

  3. typ wszczętego postępowania upadłościowego określony w załączniku A, a w odpowiednim przypadku także odnośny podtyp wszczętego postępowania zgodnie z prawem krajowym – art. 5 ust. 1 pkt 17;

  4. określenie, czy jurysdykcja sądu do wszczęcia postępowania wynika z art. 3 ust. 1, z art. 3 ust. 2 czy z art. 3 ust. 4 – art. 5 ust. 1 pkt 17;

  5. jeżeli dłużnik jest spółką lub osobą prawną – nazwę dłużnika, numer wpisu w rejestrze, siedzibę statutową lub adres pocztowy (jeżeli jest inny niż adres siedziby statutowej) – art. 5 ust. 1 pkt 1–5;

  6. jeżeli dłużnik jest osobą fizyczną, niezależnie od tego, czy prowadzi niezależną działalność gospodarczą lub zawodową, czy nie – imię i nazwisko dłużnika, numer wpisu do ewidencji (jeżeli dotyczy) oraz adres pocztowy, a gdy adres jest zastrzeżony – datę i miejsce urodzenia dłużnika – art. 5 ust. 1 pkt 1–5;

  7. nazwę/imię i nazwisko, adres pocztowy lub elektroniczny powołanego zarządcy (jeżeli dotyczy) – art. 5 ust. 1 pkt 21;

  8. termin zgłaszania wierzytelności (jeżeli dotyczy) lub odesłanie do zasad ustalania tego terminu – art. 5 ust. 1 pkt 20;

  9. datę zakończenia głównego postępowania upadłościowego (jeżeli dotyczy) – art. 5 ust. 1 pkt 25 i 34;

  10. sąd i (jeżeli dotyczy) termin, w którym można zaskarżyć orzeczenie o wszczęciu postępowania upadłościowego zgodnie z art. 5, lub odesłanie do zasad ustalania tego terminu – art. 5 ust. 1 pkt 18.

Zgodnie z art. 25 rozporządzenia nr 2015/848 Komisja ustanowi w drodze aktów wykonawczych zdecentralizowany system służący wzajemnemu połączeniu rejestrów upadłości. Na system ten będą się składać rejestry upadłości oraz europejski portal „eSprawiedliwość” pełniący rolę centralnego elektronicznego punktu dostępu publicznego do informacji w systemie. System będzie oferował funkcję wyszukiwania we wszystkich językach urzędowych instytucji Unii, by umożliwić dostęp do informacji obowiązkowych oraz wszelkich innych dokumentów i informacji zawartych w rejestrach upadłości, które państwa członkowskie postanowią udostępnić za pośrednictwem portalu „e-Sprawiedliwość”. Krajowy Rejestr Zadłużonych w zakresie, w jakim będzie stanowił „rejestr upadłości”, będzie interoperacyjny w europejskim portalem „e-Sprawiedliwość”, co umożliwi jego integrację w ramach łączenia rejestrów.

Zgodnie z art. 79 rozporządzenia nr 2015/848 każde państwo członkowskie przekazuje Komisji – do publikacji na europejskim portalu „e-Sprawiedliwość” – imię i nazwisko osoby fizycznej lub nazwę osoby prawnej, organu publicznego, agencji lub innego podmiotu wyznaczonego przez prawo krajowe do pełnienia funkcji administratora danych w rozumieniu art. 2 lit. d dyrektywy 95/46/WE. Zgodnie z art. 12 ust. 2 projektu administratorem danych ujawnianych w Rejestrze będzie Minister Sprawiedliwości, który zostanie wskazany Komisji, w wykonaniu obowiązku określonego w art. 79 ww. rozporządzenia.

      1. Analiza stanu sądownictwa upadłościowego i restrukturyzacyjnego

Postępowania upadłościowe i restrukturyzacyjne prowadzone są przez sądy rejonowe – sądy gospodarcze. W jednych wydziałach prowadzone są łącznie sprawy restrukturyzacji i upadłości przedsiębiorców oraz konsumentów.

W ostatnich latach, wskutek zmian dokonanych ustawą z dnia 29 sierpnia 2014 r. o zmianie ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze, ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1306) doszło do znacznego zwiększenia ilość spraw rozpoznawanych przez sądy upadłościowe. Wynika to ze zliberalizowania przesłanek ogłoszenia upadłości konsumenckiej, która stała się procedurą realnie pozwalającą na rozwiązanie problemów nadmiernie zadłużonych osób fizycznych, nieprowadzących działalności gospodarczej. W 2013 r. i 2014 r. rocznie ogłaszano około 30 upadłości osób fizycznych, nieprowadzących działalności gospodarczej. W 2015 r. nastąpił skokowy wzrost liczby upadłości. Sądy ogłosiły ponad 2220 upadłości osób fizycznych, nieprowadzących działalności gospodarczej. W 2016 r. liczba ogłoszonych upadłości wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej wzrosła o 100% i wyniosła 4478 upadłości. Kolejny wzrost spodziewany jest w 2017 r., gdyż do 31 maja 2017 r. opublikowano w Monitorze Sądowym i Gospodarczym obwieszczenia o ogłoszeniu upadłości 2283 osób fizycznych, które nie prowadzą działalności gospodarczej. Odpowiednio rośnie liczba spraw o ogłoszenie upadłości. Zauważalny jest również stały wzrost liczby spraw restrukturyzacyjnych. W 2016 r. otwarto 237 postępowań restrukturyzacyjnych1).

Istotny wzrost liczby spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych obrazują zamieszczone poniżej wykresy.

Powyższe dane pokazują, że o ile liczba spraw przedsiębiorców zasadniczo utrzymuje się na zbliżonym poziomie, to zauważalny jest skokowy wzrost liczby upadłości osób fizycznych, nieprowadzących działalności gospodarczej. Do 31 grudnia 2014 r. liczba ta była znikoma. Począwszy od 1 stycznia 2015 r., liczba tzw. upadłości konsumenckich nieustannie rośnie. Wzrost dotyczy zarówno liczby spraw o ogłoszenie upadłości, jak i liczby ogłoszonych upadłości.

W dniu 1 stycznia 2016 r. weszło w życie Prawo restrukturyzacyjne. Liczba spraw restrukturyzacyjnych rośnie stopniowo, ale nieustannie. Już w pierwszym roku obowiązywania nowych przepisów pozostałość (tj. liczba spraw nierozpoznanych w danym roku) kształtowała się na poziomie ¼ całorocznego wpływu. Było to również wynikiem tego, że liczba wniosków restrukturyzacyjnych w 2016 r. wzrosła pod koniec roku.

Zapewnienie wydolności sądownictwa upadłościowego i restrukturyzacyjnego wymaga przyjęcia zdecydowanych rozwiązań, pozwalających na usprawnienie i przyspieszenie prowadzonych postępowań. Temu celowi służy informatyzacja postępowań restrukturyzacyjnych i upadłościowych, która obejmuje m.in.:

  1. wprowadzenie jako zasady elektronicznej komunikacji z sądem i sędzią-komisarzem;

  2. wprowadzenie doręczeń elektronicznych;

  3. wprowadzenie zasady automatycznego dokonywania obwieszczeń;

  4. wprowadzenie obowiązku sporządzania pism i dokumentów z wykorzystaniem wzorców pism udostępnionych w systemie teleinformatycznym, co pozwoli na automatyczne generowanie projektu postanowienia;

  5. wprowadzenie zautomatyzowanego systemu generowania sprawozdań syndyka, co wyeliminuje konieczność dokonywania rachunkowego badania sprawozdania syndyka;

  6. wprowadzenie możliwości samodzielnego pobierania z systemu teleinformatycznego odpisów dokumentów zgromadzonych w aktach postępowania, co ograniczy liczbę wniosków składanych w tym celu do sądu i wpłynie również na ograniczenie ilości pracy sekretariatów.

                    5.Uzasadnienie przyjęcia odrębnej ustawy o Krajowym Rejestrze Zadłużonych

Z przedstawionych wyżej istniejących oraz projektowanych rozwiązań wynika, że w Rejestrze będą ujawniane informacje o:

1) osobach fizycznych, osobach prawnych oraz jednostkach organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, wobec których są lub były prowadzone postępowania:

a) restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy – Prawo restrukturyzacyjne,

b) upadłościowe, w tym wtórne postępowania upadłościowe,

c) o orzeczenie zakazu, o którym mowa w art. 373 ust. 1 ustawy – Prawo upadłościowe,

d) o uznanie orzeczenia o wszczęciu zagranicznego postępowania upadłościowego;

2) wspólnikach osobowych spółek handlowych, którzy ponoszą odpowiedzialność za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem, jeżeli ogłoszono upadłość spółki lub oddalono wniosek o ogłoszenie upadłości na podstawie art. 13 ust. 1 lub 2 ustawy – Prawo upadłościowe;

3) osobach fizycznych, osobach prawnych oraz jednostkach organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, wobec których umorzono postępowanie egzekucyjne prowadzone przez komornika sądowego, zwanego dalej komornikiem, lub sąd z uwagi na fakt, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych albo umorzono postępowanie egzekucyjne prowadzone przez naczelnika urzędu skarbowego albo dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z uwagi na fakt, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne;

4) osobach fizycznych, wobec których toczy się egzekucja świadczeń alimentacyjnych oraz egzekucja należności budżetu państwa powstałych z tytułu świadczeń wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, zalegających ze spełnieniem tych świadczeń za okres dłuższy niż 3 miesiące.

Oznacza to, że Rejestr uzyska znacznie szersze niż pierwotnie przewidywano znaczenie jako źródło informacji o podmiotach niewypłacalnych, zagrożonych niewypłacalnością lub podmiotach, wobec których umorzono bezskuteczną egzekucję. W takiej sytuacji nie ma uzasadnienia dla zamieszczenia przepisów regulujących charakter i strukturę Rejestru, sposób dokonywania wpisów, sposób ujawniania i zakres danych oraz sposób usuwania danych w ustawie – Prawo restrukturyzacyjne. Zakres Rejestru zdecydowanie wykracza bowiem poza regulacje Prawa restrukturyzacyjnego i Prawa upadłościowego i wymaga uregulowania w odrębnej ustawie. Uzasadnia to uchylenie art. 5 p.r. (art. 24 pkt 1 projektu ustawy) oraz przyjęcie odrębnej ustawy, która jednocześnie zmienia w szerokim zakresie ustawę z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 2344, z późn. zm.) oraz ustawę z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1508, z późn. zm.). Zmiany te wynikają z faktu, że zostanie zbudowany jeden system teleinformatyczny, który będzie obsługiwał postępowania upadłościowe i restrukturyzacyjne oraz Krajowy Rejestr Zadłużonych. Działanie w systemie teleinformatycznym (np. wydanie orzeczenia lub dokonanie czynności, którą należy ujawnić) skutkować będzie automatycznym ujawnieniem określonych danych w Rejestrze. Formalnie i funkcjonalnie wszystkie kwestie uregulowane w projekcie ustawy stanowią jedną całość. Część systemu przeznaczona na KRZ będzie tylko częścią (niewielką) systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe. Budowa tego systemu oraz opracowanie wszystkich funkcjonalności zarówno w odniesieniu do KRZ, jak i postępowania sądowego jest realizowana w jednym projekcie wdrożeniowym.

                          6. Ewolucja projektu – kontynuacja zadania projektowego utworzenia Centralnego Rejestru Restrukturyzacji i Upadłości w formie utworzenia Krajowego Rejestru Zadłużonych oraz systemu teleinformatycznego obsługującego postępowania sądowe

Regulacje projektu ustawy w części związanej z budową systemu teleinformatycznego w całości objęte są projektem wdrożeniowym.

Utworzenie Krajowego Rejestru Zadłużonych oraz systemu teleinformatycznego obsługującego postępowania restrukturyzacyjne i upadłościowe zostanie zrealizowane w ramach projektu informatycznego. Projekt ten stanowi kontynuację wcześniejszych założeń i prac rozpoczętych w oparciu o założenie, że podstawą prawną dla Rejestru będzie art. 5 p.r. oraz wydane na jego podstawie rozporządzenie wykonawcze.

W ramach realizowania prac przygotowawczych nad utworzeniem CRRU przeprowadzono analizę jego funkcjonalności obejmującą założenia ogólne, założenia dotyczące zakresu podmiotowego i przedmiotowego oraz założenia dotyczące logiki czynności w postępowaniu sądowym mających wpływ na stan danych w CRRU. Analiza została opracowana przez zespół składający się z sędziów orzekających w sprawach upadłościowych i posiadających duże doświadczenie w tych sprawach. Zakres analizy przeprowadzonej na etapie przygotowania projektu koncentrował się na identyfikacji głównych obszarów budowanego rozwiązania informatycznego przy założeniu, że identyfikacja szczegółowej funkcjonalności oraz kolejność jej wdrażania zostanie zrealizowana na etapie analizy zaplanowanej w ramach projektu. Ponadto Komitet Sterujący Projektu (KSP) przyjął szczegółowe założenia dla projektu utworzenia CRRU. W ramach prac nad założeniami przeprowadzona została analiza otoczenia projektu i zdefiniowana została logika interwencji dla projektu. Przeprowadzona została również analiza opcji, na podstawie której przyjęto uzasadniony wariant realizacji projektu. Przeprowadzona została także analiza techniczna projektu, w ramach której wyspecyfikowano istniejącą infrastrukturę techniczną, której użycie planowane jest w projekcie. Opracowano opis sposobu zapewnienia bezpieczeństwa danych i usług CRRU, w tym zidentyfikowano wszelkie ramy prawne, zalecenia i wytyczne dotyczące bezpieczeństwa systemu planowanego do realizacji w ramach projektu. Przygotowano założenia szczegółowe, które obejmują również wyniki analizy finansowej z określeniem wysokości budżetu inwestycyjnego, a także kosztów związanych z utrzymaniem rezultatów utworzenia CRRU. Założenia zostały również uzupełnione o analizę kosztów i korzyści społeczno-ekonomicznych wynikających z realizacji projektu oraz o główne obszary ryzyka mające wpływ na projekt.

Prace związane z utworzeniem Krajowego Rejestru Zadłużonych oraz systemu teleinformatycznego obsługującego postępowania restrukturyzacyjne i upadłościowe są kontynuacją prac opisanych wyżej przy założeniu jedynie zmiany nazwy Rejestru.

Projekt informatyczny zakłada możliwość rozbudowywania Rejestru oraz systemu teleinformatycznego o kolejne funkcjonalności. W przyszłości, w zależności od decyzji ustawodawcy, będzie możliwość rozbudowywania i uzupełniania zarówno zakresu podmiotowego Krajowego Rejestru Zadłużonych, jak i rozbudowywania funkcjonalności systemu teleinformatycznego obsługującego postępowania sądowe.

                    7.Uzasadnienie nazwy Rejestru (zmiana nazwy z „Centralny Rejestr Restrukturyzacji i Upadłości” na „Krajowy Rejestr Zadłużonych”)

Zmiana zakresu podmiotowego Rejestru przedstawiona w pkt 1.2 wymaga również dokonania zmiany nazwy, gdyż nazwa przewidziana w art. 5 p.r., tj. Centralny Rejestr Restrukturyzacji i Upadłości, byłaby nieodpowiednia i wprowadzałaby w błąd co do zakresu i charakteru Rejestru. W projekcie proponuje się nazwę Krajowy Rejestr Zadłużonych. Konieczne jest użycie w nazwie słowa „Krajowy”, co pozwoli na zachowanie niezbędnej jedności i spójności z regulacjami i nazwami innych rejestrów – Krajowy Rejestr Sądowy, Krajowy Rejestr Karny. Z oczywistych względów konieczne jest użycie w nazwie słowa Rejestr. Określenie „Zadłużonych” pozwoli na objęcie jedną nazwą wszystkich podmiotów, których dane będą ujawniane w Rejestrze, tj. podmiotów niewypłacalnych, podmiotów zagrożonych niewypłacalnością oraz podmiotów, co do których egzekucja została umorzona z uwagi na bezskuteczność. Słowo „Zadłużonych” jest jednoznaczne, komunikatywne dla obywateli, jasno opisuje zakres podmiotowy Rejestru, a jednocześnie nie ma charakteru pejoratywnego.

  1. Główne cele projektu

Główne cele projektu to:

  • zapewnienie wierzycielom bieżącego dostępu do akt postępowań restrukturyzacyjnych oraz upadłościowych za pośrednictwem systemu teleinformatycznego (przez Internet);

  • ujawnienie w Rejestrze szerokiego zakresu danych dotyczących toczącego się postępowania restrukturyzacyjnego i upadłościowego w celu zwiększenia transparentności tych postępowań,

  • zwiększenie bezpieczeństwa obrotu gospodarczego;

  • usprawnienie nadzoru wierzycieli i sędziego-komisarza nad nadzorcą sądowym, zarządcą, syndykiem;

  • przyspieszenie i usprawnienie postępowań restrukturyzacyjnych i upadłościowych oraz zwiększenie ich efektywności;

  • zwiększenie stopnia zaspokajania wierzycieli w postępowaniach upadłościowych;

  • wprowadzenie i wykorzystanie nowych technologii w prowadzeniu postępowań restrukturyzacyjnych i upadłościowych;

  • wykonanie obowiązku nałożonego w art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 2015/848 w sprawie postępowania upadłościowego, zgodnie z którym państwa członkowskie ustanawiają i prowadzą na swoim terytorium co najmniej jeden rejestr, w którym ogłasza się informacje o postępowaniach upadłościowych („rejestry upadłości”). Rejestr, zgodnie z art. 92 pkt b ww. rozporządzenia, powinien zacząć funkcjonować od dnia 26 czerwca 2018 r.

  1. Istota proponowanych w projekcie najważniejszych rozwiązań

Istota proponowanych w projekcie najważniejszych rozwiązań polega na:

  • wprowadzeniu obowiązku składania w postępowaniu restrukturyzacyjnym oraz w postępowaniu upadłościowym przedsiębiorców wniosków oraz dokumentów drogą elektroniczną, co umożliwi automatyczne przetwarzanie danych przez system teleinformatyczny w celu ich dalszego wykorzystania, m.in. w celu automatycznego przeniesienia danych z wniosku złożonego drogą elektroniczną do repertoriów oraz wzorców postanowień sądu i sędziego-komisarza tworzonych w danej sprawie;

  • wprowadzeniu jako zasady dokonywania elektronicznych doręczeń, co znacznie przyspieszy komunikację uczestników postępowania z sądem;

  • wprowadzeniu rozwiązań chroniących prawa określonych kategorii osób przez umożliwienie im składania wniosków poza systemem teleinformatycznym. Pracownicy oraz wierzyciele alimentacyjni, jak również dłużnik będący osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej będą mieli możliwość złożenia wniosków drogą papierową oraz ustnie w biurze podawczym każdego sądu. Tożsamość składającego będzie sprawdzał i potwierdzał pracownik sądu. Pracownik biura podawczego będzie wprowadzał dane do systemu;

  • prowadzeniu akt postępowań restrukturyzacyjnych oraz upadłościowych w formie elektronicznej oraz zapewnieniu dostępu do tych akt zarówno w czytelni akt w sądzie, jak i przez stworzenie ogólnodostępnego portalu internetowego;

  • rezygnacji z dokonywania obwieszczeń w Monitorze Sądowym i Gospodarczym;

  • wprowadzeniu obowiązku składania pism na określonych w systemie teleinformatycznym, zestrukturyzowanych formularzach, które będą miały charakter obowiązkowy dla uczestników i organów postępowania;

  • wprowadzeniu zasady przygotowywania sprawozdań okresowych oraz końcowych zawierających raporty generowane z prowadzonego w systemie teleinformatycznym i na bieżąco aktualizowanego spisu masy upadłości oraz spisu wierzytelności.

  1. Uwagi szczegółowe

  1. Zakres Rejestru

    1. Wprowadzenie

W Rejestrze będą ujawniane informacje oraz dokonywane obwieszczenia (art. 2 ust. 1 i 2). W Rejestrze będą ujawniane informacje dotyczące szczegółowo określonych kategorii podmiotów, których wspólną cechą jest niewypłacalność, zagrożenie niewypłacalnością albo inne problemy z wypłacalnością, które wyrażają się w tym, że egzekucja prowadzona przeciwko określonemu podmiotowi okazała się bezskuteczna. W Rejestrze będą dokonywane również obwieszczenia, jeżeli przepis szczególny tak stanowi (art. 2 ust. 2). Obowiązek dokonywań obwieszczeń w Rejestrze jest przewidziany w szeregu przepisów Prawa restrukturyzacyjnego i Prawa upadłościowego.

    1. Zakres podmiotowy Rejestru

W Rejestrze będą ujawniane informacje o osobach fizycznych, osobach prawnych oraz jednostkach organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, wobec których są lub były prowadzone postępowania:

1) restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne;

2) upadłościowe, w tym wtórne postępowania upadłościowe;

3) o orzeczenie zakazu, o którym mowa w art. 373 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe;

4) o uznanie orzeczenia o wszczęciu zagranicznego postępowania upadłościowego.

Wskazanie w pkt a, że w Rejestrze będą ujawniane informacje o osobach, wobec których prowadzone są lub były postępowania restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne, wynika z tego, że ustawodawca posługuje się pojęciem „postępowanie restrukturyzacyjne” również w innych aktach prawnych (np. w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, Dz. U. z 2017 r. poz. 2042; w ustawie z dnia 30 października 2002 r. o pomocy publicznej dla przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu dla rynku pracy, Dz. U. z 2018 r. poz. 144). Tymczasem Rejestr dotyczy wyłącznie postępowań restrukturyzacyjnych w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne.

Takiego zastrzeżenia nie trzeba dokonywać w odniesieniu do postępowania upadłościowego, które ma charakter jednolity i jest uregulowane wyłącznie w ustawie – Prawo upadłościowe. Określenie „postępowanie upadłościowe” użyte w treści art. 2 pkt 1b oznacza zarówno postępowanie w przedmiocie ogłoszenia upadłości, jak i właściwe postępowanie upadłościowe, tj. postępowanie prowadzone po ogłoszeniu upadłości. Wynika to dodatkowo chociażby z treści art. 5 ust. 1 pkt 12, 14, 15, 17.

Określenie „postępowanie upadłościowe” czy też „postępowanie restrukturyzacyjne” oznacza również odpowiednio zagraniczne unijne postępowania upadłościowe uznawane z mocy prawa.

W związku z projektowaną likwidacją Rejestru Dłużników Niewypłacalnych w Rejestrze będą również ujawniane informacje o:

  • wspólnikach osobowych spółek handlowych, którzy ponoszą odpowiedzialność za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem, jeżeli ogłoszono upadłość spółki, wszczęto wtórne postępowanie upadłościowe lub oddalono wniosek o ogłoszenie upadłości na podstawie art. 13 ust. 1 lub 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe;

  • osobach fizycznych, osobach prawnych oraz jednostkach organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, wobec których umorzono postępowanie egzekucyjne prowadzone przez komornika sądowego zwanego dalej komornikiem lub sąd z uwagi na fakt, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych albo umorzono postępowanie egzekucyjne prowadzone przez naczelnika urzędu skarbowego albo dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z uwagi na fakt, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne;

  • osobach fizycznych, wobec których toczy się egzekucja świadczeń alimentacyjnych oraz egzekucja należności budżetu państwa powstałych z tytułu świadczeń wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, zalegających ze spełnieniem tych świadczeń za okres dłuższy niż 3 miesiące.

Przez należności z budżetu państwa należy w szczególności rozumieć:

– świadczenia z funduszu alimentacyjnego realizowanego do 30 kwietnia 2004 r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie ustawy z dnia 17 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym (tzw. stary fundusz alimentacyjny),

– zaliczki alimentacyjnej realizowanej przez gminy w latach 2005–2008 na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej,

– świadczeń z funduszu alimentacyjnego realizowanych przez gminy od 1 października 2008 r. na podstawie ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tzw. nowy fundusz alimentacyjny).

    1. Zakres danych ujawnianych w Rejestrze

W Rejestrze będą ujawniane dane, które mają znaczenie dla uczestników obrotu. W szczególności są to dane dotyczące ograniczenia dłużnika w zarządzie jego majątkiem przez ustanowienie organów postępowania restrukturyzacyjnego lub upadłościowego, dane dotyczące zawarcia i treści układu w postępowaniu restrukturyzacyjnym, który wpływa na wysokość i możliwość dochodzenia wierzytelności od upadłego. W Rejestrze będą również ujawniane dane dotyczące likwidacji masy upadłości, co z założenia ma doprowadzić do zwiększenia efektywności sprzedaży w postępowaniach upadłościowych. Zakres danych ujawnianych w Rejestrze realizuje obowiązek określony w art. 24 rozporządzenia nr 2015/848.

Regulacje zawarte w art. 2 ust. 1 pkt 3 i 4 stanowią częściowo odwzorowanie (art. 2 ust. 1 pkt 4), a częściowo rozwinięcie regulacji zawartych w art. 55 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 986). Ich celem jest wzmocnienie bezpieczeństwa obrotu. Istnieje coraz większe zapotrzebowanie na ujawnianie danych o osobach, które nie regulują swoich zobowiązań. Ujawnienie informacji o umorzonym postępowaniu egzekucyjnym ze względu na jego bezskuteczność ma bardzo doniosłe znaczenie dla bezpieczeństwa obrotu gospodarczego, gdyż stanowi czytelną informację, że dana osoba osiągnęła poziom niewypłacalności. Wszystkie tego typu dane mają zostać ujawnione w jednym rejestrze – właśnie KRZ – dlatego dane, które do tej pory były ujawniane w Rejestrze Dłużników Niewypłacalnych Krajowego Rejestru Sądowego, będą ujawniane KRZ.

W rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2016/679 w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych (dalej: RODO) wskazano, że prawo do ochrony danych osobowych nie jest prawem bezwzględnym; należy je postrzegać w kontekście jego funkcji społecznej i wyważyć względem innych praw podstawowych w myśl zasady proporcjonalności. W art. 5 powołanego wyżej rozporządzenia wskazano, że dane osobowe muszą być: a) przetwarzane zgodnie z prawem, rzetelnie i w sposób przejrzysty dla osoby, której dane dotyczą („zgodność z prawem, rzetelność i przejrzystość”); b) zbierane w konkretnych, wyraźnych i prawnie uzasadnionych celach i nieprzetwarzane dalej w sposób niezgodny z tymi celami; dalsze przetwarzanie do celów archiwalnych w interesie publicznym, do celów badań naukowych lub historycznych, lub do celów statystycznych nie jest uznawane w myśl art. 89 ust. 1 za niezgodne z pierwotnymi celami („ograniczenie celu”).

Zgodnie z art. 6 ust. 1 RODO przetwarzanie jest zgodne z prawem wyłącznie w przypadkach, gdy – i w takim zakresie, w jakim – spełniony jest co najmniej jeden z poniższych warunków: a) osoba, której dane dotyczą, wyraziła zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych w jednym lub większej liczbie określonych celów; b) przetwarzanie jest niezbędne do wykonania umowy, której stroną jest osoba, której dane dotyczą, lub do podjęcia działań na żądanie osoby, której dane dotyczą, przed zawarciem umowy; c) przetwarzanie jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze; d) przetwarzanie jest niezbędne do ochrony żywotnych interesów osoby, której dane dotyczą, lub innej osoby fizycznej; e) przetwarzanie jest niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi; f) przetwarzanie jest niezbędne do celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez administratora lub przez stronę trzecią, z wyjątkiem sytuacji, w których nadrzędny charakter wobec tych interesów mają interesy lub podstawowe prawa i wolności osoby, której dane dotyczą, wymagające ochrony danych osobowych, w szczególności gdy osoba, której dane dotyczą, jest dzieckiem.

Przetwarzanie danych osobowych zamieszczanych w Rejestrze jest niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym. W interesie publicznym jest bowiem zapewnienie bezpieczeństwa obrotu prawnego i to nie tylko w sferze działalności gospodarczej. Ochrona słusznych interesów uczestników obrotu prawnego wymaga umożliwienia im dostępu do informacji o podmiotach, które są na tyle zadłużone, że prowadzone przeciwko nim egzekucje są bezskuteczne albo wszczęto wobec nich postępowania restrukturyzacyjne, albo ogłoszono wobec nich upadłość. Obywatele mają bowiem prawo do informacji o okolicznościach istotnych dla ich sfery prawnej, a do takich informacji z całą pewnością należy zaliczyć informacje o wypłacalności uczestnika obrotu prawnego.

W zakresie dotyczącym postępowań upadłościowych i restrukturyzacyjnych przetwarzanie danych osobowych jest dodatkowo realizacją obowiązku wynikającego z prawa unijnego. W preambule rozporządzenia nr 2015/848 wskazano, że „Aby poprawić informowanie odpowiednich wierzycieli i sądów oraz zapobiec wszczynaniu równoległych postępowań upadłościowych, państwa członkowskie powinny mieć obowiązek ogłaszania w publicznie dostępnych rejestrach elektronicznych odpowiednich informacji o sprawach dotyczących transgranicznej upadłości.” Obowiązek utworzenia rejestru upadłości, w którym będą umieszczane dane osobowe, jest wprost przewidziany w art. 24 przywołanego rozporządzenia.

Dane, które mają zostać ujawniane w Rejestrze muszą w sposób jednoznaczny identyfikować dłużnika, a jednocześnie pozwalać na stosunkowo łatwe wyszukiwanie. W związku z powyższym niezbędne jest ujawnianie w Rejestrze numerów Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (numery PESEL). Numer PESEL stanowi „krajowy numer identyfikacyjny” w rozumieniu art. 87 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1), co do którego to „krajowego numeru identyfikacyjnego” powołany przepis cytowanego rozporządzenia wprowadza dla państw członkowskich wymaganie, by jego przetwarzanie odbywało się z zachowaniem odpowiednich zabezpieczeń praw i wolności osoby, której dane dotyczą. Ujawnianie numeru PESEL w Krajowym Rejestrze Zadłużonych jest niezbędne dla zagwarantowania rzetelności informacji udostępnianych za pośrednictwem Rejestru, gdyż jest to – w odniesieniu do osób fizycznych – jedyny pewny i wiarygodny sposób identyfikacji danej osoby. Zaniechanie ujawniania numeru PESEL całkowicie uniemożliwiłoby funkcjonowanie Rejestru w odniesieniu do osób fizycznych.

Tworząc Krajowy Rejestr Zadłużonych, który ma stanowić zarówno dla osób fizycznych, jak i obrotu gospodarczego istotne źródło informacji o podmiotach, które nie regulują swoich zobowiązań, niezbędne jest uwzględnienie negatywnych doświadczeń wynikających z funkcjonowania Rejestru Dłużników Niewypłacalnych (RDN). Pomimo że RDN był rejestrem publicznym i ogólnodostępnym, realna możliwość sprawdzenia konkretnego podmiotu w tym rejestrze była niewielka, albowiem niezbędne było podanie numeru, pod jakim podmiot został wpisany w RDN. Wnioskodawca musiał zatem najpierw wiedzieć, że dany podmiot jest wpisany do RDN i pod jakim numerem, a dopiero później mógł uzyskać potwierdzenie tego faktu w postaci informacji udzielonej przez Centralną Informację RDN KRS. Rozwiązanie takie należy uznać za błędne. Jeżeli bowiem osoba trzecia chce sprawdzić swojego kontrahenta, to właśnie dlatego, że nie wie ona, czy kontrahent ten ma problem z regulowaniem swoich zobowiązań.

W związku z powyższym niezbędne jest takie określenie kryteriów wyszukiwania podmiotu w Krajowym Rejestrze Zadłużonych, aby – po pierwsze była to informacja łatwo dostępna, po drugie – wyszukanie miało charakter pewny. Kryteriami takimi są m.in. numery identyfikacyjne NIP, Regon i PESEL. W odniesieniu do osób fizycznych jedynie numer PESEL jest pewnym i jednoznacznym identyfikatorem. Wskazanie numeru PESEL pozwoli w sposób szybki i łatwy ustalić, czy dana osoba figuruje w Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Zastosowanie innego identyfikatora np. imienia i nazwiska, choć dopuszczalne – może skutkować uzyskaniem kilkunastu lub nawet kilkudziesięciu wyników wyszukiwania, a zatem uzyskaniem informacji o zupełnie innych osobach, którymi wyszukujący nie jest zainteresowany. Podanie numeru PESEL służy również ochronie danych innych osób ujawnionych w KRZ.

Zgodnie z art. 13 Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, sposób przetwarzania, danych zawartych w Rejestrze, w tym również danych, o których mowa w art. 11 ust. 11, mając na uwadze potrzebę zapewnienia czytelności oraz przejrzystości danych prezentowanych w Rejestrze, łatwość jego użytkowania oraz konieczność zapewnienia bezpieczeństwa przetwarzanych danych.

  1. Jawność Rejestru

Rejestr jest jawny. Każdy ma prawo zapoznać się z danymi ujawnionymi w Rejestrze oraz danymi objętymi treścią obwieszczeń za pośrednictwem sieci Internet (art. 4).

  1. Zamieszczanie danych w Rejestrze

Dane dotyczące podmiotów, wobec których są lub były prowadzone postępowania restrukturyzacyjne, upadłościowe, w tym wtórne postępowania upadłościowe, postępowania o orzeczenie zakazu, o którym mowa w art. 373 ust. 1 p.u., oraz postępowania o uznanie orzeczenia o wszczęciu zagranicznego postępowania upadłościowego, jak również dane wspólników osobowych spółek handlowych, którzy ponoszą odpowiedzialność za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem, jeżeli ogłoszono upadłość spółki lub oddalono wniosek o ogłoszenie upadłości na podstawie art. 13 ust. 1 lub 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe; będą ujawniane w Rejestrze za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe jednocześnie z dokonaniem obwieszczenia obejmującego te dane albo dokonaniem innej czynności, z którą ustawa wiąże skutek ujawnienia w Rejestrze (art. 9 ust. 1). Ujawnianie danych w Rejestrze będzie odbywało się za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, w sposób całkowicie zautomatyzowany. Ujawnianie danych nie będzie generowało żadnych czynności po stronie sądu. Ujawnianie danych nie będzie miało charakteru wpisu do Rejestru, ale będzie czynnością techniczną, której dokonanie zostanie zapewnione przez stworzenie określonych funkcjonalności systemu teleinformatycznego. Ujawnianie danych w Rejestrze nie będzie więc odnotowywane w urządzeniach ewidencyjnych jako odrębny rodzaj sprawy sądowej, z wyjątkiem określonym w art. 10. Zgodnie z tym artykułem wniosek zarządcy lub dłużnika sprawującego zarząd własny o to, by obwieszczenie o orzeczeniu o wszczęciu postępowania upadłościowego oraz, w stosownym przypadku, orzeczeniu o powołaniu zarządcy zostało obwieszczone w Rejestrze złożony na podstawie art. 28 ust. 1 rozporządzenia nr 2015/848 rozpoznaje sąd upadłościowy, właściwy według miejsca położenia oddziału dłużnika w znaczeniu, jakie temu pojęciu nadaje rozporządzenie nr 2015/848, a jeżeli uzasadniona jest właściwość kilku sądów, wybór między tymi sądami należy do wnioskodawcy. Natomiast wniosek zarządcy lub dłużnika sprawującego zarząd własny o to, by obwieszczenie o orzeczeniu o wszczęciu postępowania upadłościowego oraz, w stosownym przypadku, orzeczeniu o powołaniu zarządcy zostało obwieszczone w Rejestrze złożony na podstawie art. 28 ust. 2 rozporządzenia nr 2015/848 rozpoznaje Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy. Są to wnioski składane przez zagranicznych zarządców i dotyczą zagranicznych orzeczeń o wszczęciu postępowania upadłościowego. Wpływ takiego wniosku musi zostać odnotowany w urządzeniu ewidencyjnym. Wniosek rozpoznaje sąd w składzie jednoosobowym, a zarządzenie o obwieszczeniu o orzeczeniu o wszczęciu postępowania upadłościowego oraz, w stosownym przypadku, orzeczeniu o powołaniu zarządcy wydaje się z wykorzystaniem udostępnionego w systemie teleinformatycznym formularza obwieszczenia.

Dane o osobach fizycznych, osobach prawnych oraz jednostkach organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, wobec których umorzono postępowanie egzekucyjne prowadzone przez komornika sądowego, zwanego dalej komornikiem, lub sąd z uwagi na fakt, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych albo umorzono postępowanie egzekucyjne prowadzone przez naczelnika urzędu skarbowego albo dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z uwagi na fakt, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, są przekazywane do Rejestru za pośrednictwem systemu teleinformatycznego odpowiednio przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, właściwego naczelnika urzędu skarbowego lub właściwego dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych albo przez komorników, a w przypadku umorzenia sądowego postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez ustanowienie zarządu przymusowego nad przedsiębiorstwem lub gospodarstwem rolnym lub przez sprzedaż przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego z uwagi na fakt, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych, przez sąd, który wydał postanowienie (art. 9 ust. 2–4).

W art. 9 ust. 5 projektowanej regulacji zaproponowano, aby dane o osobach fizycznych, wobec których toczy się egzekucja świadczeń alimentacyjnych, zalegających ze spełnieniem tych świadczeń za okres dłuższy niż 3 miesiące, były co do zasady zamieszczane w Rejestrze przez komornika, który prowadzi postępowanie egzekucyjne. W wyjątkowych przypadkach, kiedy komornik nie prowadzi postępowania egzekucyjnego wobec danego dłużnika alimentacyjnego np. ze względu na fakt, że dłużnik przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej i egzekucję alimentów prowadzi organ zagraniczny, a jednocześnie osobie uprawnionej wypłacane były lub nadal są wypłacane świadczenia przyznawane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, kompetencje do zamieszczenia wskazanych informacji uzyskuje organ, który wypłacił te świadczenia.

Zatem, gdy komornik nie prowadzi egzekucji należności, w przypadku przyznania osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego realizowanych na podstawie ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym od alimentów lub zaliczki alimentacyjnej realizowanej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, informacje o dłużniku alimentacyjnym w Rejestrze zamieszcza organ właściwy wierzyciela, który wypłacił te świadczenia.

Projektowany przepis odnosi się również do sytuacji, w której osoba uprawniona do świadczeń alimentacyjnych uzyskała prawo do tych świadczeń na podstawie ustawy z dnia 17 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym (tzw. stary fundusz alimentacyjny). W takiej sytuacji obowiązanym do zamieszczenia danych staje się likwidator funduszu alimentacyjnego, którym zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który może upoważnić innego pracownika zakładu do wykonywania czynności związanych z zamieszczeniem informacji w Rejestrze.

Projektowany art. 21 dotyczący zmiany art. 8a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika z konieczności dostosowania przepisów zmienianej ustawy. Istota zmian polega na nałożeniu na organy właściwe oraz likwidatora funduszu alimentacyjnego obowiązku zamieszczania informacji o dłużnikach alimentacyjnych w Rejestrze w przypadku, gdy komornik nie prowadzi postępowania egzekucyjnego, a wypłacono świadczenia przyznawane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów.

  1.  Usuwanie danych z Rejestru (art. 11)

Projekt przewiduje, że dane zawarte w Rejestrze nie mogą być z niego usunięte, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Rozwiązania dotyczące zaprzestania ujawniania danych w Rejestrze mają na celu promowanie pożądanych zachowań uczestników rynku.

Ogólną zasadą jest zaprzestanie ujawniania danych w Rejestrze automatycznie po upływie 10 lat od dnia prawomocnego zakończenia lub umorzenia postępowania, którego dotyczą. Jednakże jeżeli w postępowaniu został prawomocnie zatwierdzony układ, dane przestają być ujawniane w Rejestrze automatycznie po upływie 3 lat od dnia uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu wykonania układu albo po upływie 10 lat od dnia uprawomocnienia się postanowienia o uchyleniu układu albo wygaśnięciu układu z mocy prawa. Takie rozwiązanie z jednej strony chroni uczestników obrotu w okresie wykonywania układu przez dłużnika, zapewniając im dostęp do informacji o tym, że na dłużniku ciąży obowiązek wykonywania układu oraz umożliwia dostęp do informacji, że dłużnik wykonywał układ jeszcze przez trzy lata po stwierdzeniu jego wykonania, co jest niezbędne dla zapewnienia pełnego bezpieczeństwa wchodzenia w relacje z dłużnikiem, który z powodu niewypłacalności albo zagrożenia niewypłacalnością był objęty układem. Jeżeli jednak dłużnik nie wykona układu, to dane przestają być ujawniane w Rejestrze po 10 latach od dnia uprawomocnienia się postanowienia o uchyleniu układu albo od dnia wygaśnięcia układu z mocy prawa (układ wygasa z mocy prawa z dniem uprawomocnienia się postanowienia o ogłoszeniu upadłości albo oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości na podstawie art. 13 p.u. – art. 178 p.r.). Podobna regulacja dotyczy sytuacji, gdy w postępowaniu został prawomocnie ustalony plan spłaty. Takie rozwiązanie promuje osoby, które wykonały układ albo wykonały plan spłaty. Dane osoby, wobec której orzeczono zakaz, o którym mowa w art. 373 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe wraz z danymi dotyczącymi postępowania, w którym orzeczono zakaz, przestają być ujawniane w Rejestrze automatycznie po upływie 3 lat od dnia następnego po upływie okresu zakazu.

Okres przechowywania danych dotyczących postępowań upadłościowych i restrukturyzacyjnych podyktowany jest dążeniem do zapewnienia bezpieczeństwa obrotu przy poszanowaniu jednocześnie prawa do prywatności i ochrony danych osobowych podmiotów ujętych w Rejestrze. Regulacja przewidująca, że po upływie 10 lat (wzgl. 3 lat) przestają być ujawniane dane dotyczące postępowań upadłościowych i restrukturyzacyjnych wprowadza bowiem fundamentalną zmianę w porównaniu ze stanem obecnym, w którym publikacja w Monitorze Sądowym i Gospodarczym oznacza, że dany fakt zostaje ujawniony niejako na zawsze i wiadomości tej nie można przestać ujawniać. Wprowadzenie terminów końcowych ujawniania danych ma na celu ochronę praw podmiotów, których dane są ujawnione w Rejestrze. Jednocześnie należy zauważyć, że terminy te muszą być odpowiednio długie, gdyż celem obwieszczeń w postępowaniu upadłościowym i restrukturyzacyjnym nie jest tylko ostrzeganie uczestników obrotu przed niewypłacalnym dłużnikiem, ale także – a nawet w większym stopniu – zagwarantowanie pewności prawnej np. co do ważności czynności prawnych, ich skutków rzeczowych, skuteczności spełnienia zobowiązania itp. Przyjęte w ustawie terminy, tj. 10 lat i 3 lata, są przy tym powiązane z obowiązującymi w polskim systemie prawnym terminami przedawnienia roszczeń.

Zaprzestanie ujawniania danych w Rejestrze będzie obejmowało również obwieszczenia dokonane w postępowaniu, którego dotyczyły dane, które nie będą już ujawniane w Rejestrze. Innymi słowy zaprzestanie ujawniania danych oznacza, że nie będą w Rejestrze widoczne żadne informacje na temat postępowania, w odniesieniu do którego dane nie są już ujawniane.

Określony na 7 lat czas ujawnienia w KRZ danych o osobach, wobec których umorzono egzekucję ze względu na jej bezskuteczność, jest identyczny jak okres ujawniania danych o zaległościach płatniczych w Dziale IV Krajowego Rejestru Sądowego. Ustawą z dnia 26 stycznia 2018 r. o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 398 i 650) skrócono z 10 do 7 lat okres ujawniania w RDN danych o podmiotach, wobec których umorzono egzekucję ze względu na jej bezskuteczność. Zasadnym zatem jest, aby w każdym z publicznych rejestrów okres ujawniania tego samego rodzaju danych był taki sam.

Dane, o których mowa w art. 8, automatycznie przestają być ujawniane po upływie 7 lat od daty opublikowania informacji o ukończeniu postępowania egzekucyjnego lub informacji o spłacie całości wierzytelności w przypadku ich zgłoszenia przez organ, który je wypłacił. Jest to konsekwencją tego, że zgodnie z art. 1086 § 5 k.p.c. bezskuteczność egzekucji nie stanowi podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego świadczeń alimentacyjnych.

Jednocześnie w art. 11 ust. 8 i 9 nałożono na komorników, Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, właściwego naczelnika urzędu skarbowego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz sąd obowiązek niezwłocznej zmiany albo usunięcia z urzędu lub na wniosek podmiotu ujawnionego w Rejestrze informacji błędnych lub nieaktualnych. Rejestr nie może bowiem dezinformować jego potencjalnych użytkowników. Usunięcie albo zmiana danych błędnych ma inny charakter niż zaprzestanie ujawniania danych. Usunięcie danych polega na trwałym usunięciu ich z systemu teleinformatycznego, w którym prowadzony jest Rejestr. Z oczywistych względów obowiązek usunięcia albo zmiany błędnych danych aktualizuje się wówczas, gdy zobowiązany do tego organ uzyska informację, że dane ujawnione w Rejestrze są błędne lub nieaktualne.

W art. 11 ust. 11 projektu ustawy uregulowano kwestię przetwarzania i wykorzystywania danych zgromadzonych w Rejestrze, które zaprzestały być ujawniane, do badań naukowych oraz do celów statystycznych. Dane, które nie są już ujawniane w Rejestrze, nie są bowiem z niego usuwane w sposób trwały, ale nie są też już ujawniane w Rejestrze. Po zaprzestaniu ujawniania dane te mogą być przetwarzane i wykorzystywane po pozbawieniu tych danych informacji identyfikujących osobę do badań naukowych i statystycznych. Dane takie nie stanowią danych osobowych. Przechowywanie danych jest niezbędne dla zapewnienia możliwości dokonywania analiz naukowych i statystycznych obowiązującego prawa upadłościowego i restrukturyzacyjnego, podejmowania decyzji o konieczności nowelizacji w celu usunięcia rozwiązań, co do których przeprowadzone analizy wykażą nieskuteczność, prowadzenia badań prawnoporównawczych dokonujących oceny efektywności prawa polskiego na tle innych porządków prawnych.

  1. Zmiany w ustawie z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe oraz w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne – uwagi wspólne odnoszące się do obu ustaw

  1. Uwagi ogólne

  1. Ogólnym założeniem ustawy o Krajowym Rejestrze Zadłużonych jest rozdzielenie Rejestru zawierającego ustrukturyzowany zbiór informacji o podmiotach wskazanych w ustawie oraz zbiór obwieszczeń, na podstawie których są ujawniane dane w Rejestrze, od systemu teleinformatycznego stanowiącego system wsparcia orzecznictwa sądów upadłościowych i restrukturyzacyjnych. Akta postępowań upadłościowych i restrukturyzacyjnych prowadzone będą w systemie teleinformatycznym. Wszystkie orzeczenia będą utrwalane w systemie teleinformatycznym. Pisma i dokumenty składane przez syndyka, nadzorcę sądowego oraz zarządcę będą składane wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Takie założenie zrodziło konieczność zmian obu ustaw, które w wielu miejscach stanowią, że określony dokument składa się w postaci elektronicznej i zamieszcza w Rejestrze. Obecnie, odrębna regulacja, że określony dokument składa się w postaci elektronicznej, jest zbędna, gdyż w obu ustawach wprowadza się ogólne przepisy regulujące kwestię składania pism i dokumentów za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Złożone pisma i dokumenty nie będą zamieszczane w Rejestrze, ale będą zamieszczane w aktach, które będą prowadzone w systemie teleinformatycznym. Takie rozwiązanie spowodowało konieczność następujących zmian: w art. 27 uchylenie ust. 4, w art. 38 zmiana ust. 3, w art. 168 p.u. uchylenie ust. 7, w art. 210 p.u. uchylenie ust. 1 oraz zmiana ust. 4 i 5; w art. 224 p.u. zmiana ust. 1, w art. 228 p.u. zmiana ust. 1 i 2, w art. 225 p.u. uchylenie ust. 1, w art. 239 p.u. uchylenie ust. 1 i 2, w art. 347 p.u. uchylenie ust. 1a, w art. 353 p.u. zmiana ust. 2, w art. 10 p.r. uchylenie ust. 3, w art. 34 p.r. uchylenie ust. 2, w art. 52 p.r. uchylenie ust. 2, w art. 89 uchylenie ust. 1, w art. 110 p.r. zmiana ust. 2 i 4, w art. 135 p.r. zmiana ust. 1, w art. 136 p.r. uchylenie ust. 1, w art. 203 p.r. uchylenie ust. 2 i 3.

  2. Projekt przewiduje, że pisma procesowe oraz dokumenty będą tworzone i składane z wykorzystaniem formularzy udostępnionych w systemie teleinformatycznym przez Ministra Sprawiedliwości. Będzie to dotyczyło szeregu dokumentów, w tym spisu i listy wierzytelności, spisu inwentarza, planów podziału. Założenie, że system teleinformatyczny jest nie tylko platformą do zamieszczania pism i dokumentów, ale jest systemem, w którym wprowadzone dane są przetwarzane w taki sposób, aby usprawnić zarządzanie sprawą upadłościową i restrukturyzacyjną, wymaga wprowadzenia obowiązku korzystania z formularzy zamieszczonych w systemie. Funkcjonowanie systemu teleinformatycznego wymaga, aby określone dane zostały wpisane w określonym polu. Tylko wówczas dane te będą mogły być przetwarzane i wykorzystywane przy podejmowaniu dalszych czynności w postępowaniu. Takie uregulowanie zrodziło konieczność uchylenia szeregu przepisów, które wprowadzają delegację dla Ministra Sprawiedliwości do określenia, w drodze rozporządzenia, określonych wzorów dokumentów (por. uchylenie w art. 69 p.u. ust. 1e, w art. 168 p.u. uchylenie ust. 8, w art. 221 p.u. uchylenie ust. 4, w art. 239 p.u. uchylenie ust. 4, w art. 349 p.u. uchylenie ust. 3, w art. 353 p.u. uchylenie ust. 3, w art. 34 p.r. uchylenie ust. 3, w art. 52 p.r. uchylenie ust. 4, uchylenie art. 88 p.r.).

  3. System teleinformatyczny obsługujący postępowania sądowe, o którym mowa w art. 18 projektu ustawy (zmiana art. 53 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych), będzie spełniał minimalne wymagania dla systemów teleinformatycznych, określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 2012 r. w sprawie Krajowych Ram Interoperacyjności, minimalnych wymagań dla rejestrów publicznych i wymiany informacji w postaci elektronicznej oraz minimalnych wymagań dla systemów teleinformatycznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2247).

  1.  Sprecyzowanie zakresu danych, które powinny być zawarte we wniosku o ogłoszenie upadłości, we wniosku restrukturyzacyjnym oraz w postanowieniach sądu upadłościowego i sądu restrukturyzacyjnego

Wychodząc z założenia, że dla sprawnego funkcjonowania Rejestru konieczne jest posiadanie danych w pełni identyfikujących podmioty, które są ujęte w Rejestrze, projektuje się zmianę przepisów określających warunki formalne pism procesowych składanych w postępowaniach upadłościowych i restrukturyzacyjnych oraz wydawanych w tych postępowaniach postanowień przez:

  1. wprowadzenie obowiązku podania numerów PESEL albo numerów KRS reprezentantów dłużnika (art. 22 ust. 1 pkt 1 p.u., art. 227 ust. 1 pkt 1 p.r.). Będzie to warunek formalny wniosku, który pozwoli sądowi np. ustalić, czy wobec reprezentanta spółki nie został orzeczony zakaz prowadzenia działalności gospodarczej. Takiego warunku nie przewiduje się w treści postanowień (por. art. 51 ust. 1 pkt 1 p.u.). Obowiązek ten nie będzie zbyt uciążliwy dla wnioskodawców, gdyż numery PESEL reprezentantów są ujawniane w Krajowym Rejestrze Sądowym,

  2. wprowadzenie obowiązku podania firmy, pod którą działa dłużnik (art. 22 ust. 1 pkt 1 p.u., art. 51 ust. 1 pkt 1 p.u., art. 227 ust. 1 pkt 1 p.r., art. 233 ust. 1 pkt 1 p.r.). Uzasadnieniem projektowanej zmiany jest okoliczność, że w obrocie gospodarczym podmioty częściej identyfikują swoich kontrahentów na podstawie firmy niż na podstawie samego imienia i nazwiska albo nazwy. Firma dłużnika będzie ujawniana w Rejestrze (art. 5 ust. 1 pkt 2 p.u.),

  3. wprowadzenie obowiązku podania numerów PESEL albo KRS wspólników odpowiadających za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem (art. 22 ust. 1 pkt 1 p.u., art. 51 ust. 1 pkt 1 p.u.). Jest to niezbędne w celu zapewnienia możliwości ujawnienia tych danych w Rejestrze, co z kolei jest potrzebne dla zagwarantowania wyszukiwania informacji na temat wspólników w Rejestrze,

  4. wprowadzenie obowiązku podania numeru NIP, jeżeli dłużnik posiada taki numer (art. 22 ust. 1a p.u., art. 51 ust. 1 pkt 1 p.u.). W obrocie gospodarczym podmioty częściej identyfikują swoich kontrahentów na podstawie numeru NIP niż na podstawie innych danych identyfikacyjnych. Ujawnianie numeru NIP w treści wniosków, a następnie w treści obwieszczanych w Rejestrze postanowień pozwoli na ujawnianie tego numeru w Rejestrze (art. 5 ust. 1 pkt 6), co zwiększy funkcjonalność i przydatność Rejestru dla obywateli,

  5. sprecyzowanie, że w braku numeru PESEL albo numeru NIP (np. w odniesieniu do cudzoziemców, zagranicznych osób prawnych, bezpaństwowców) inne dane umożliwiające jednoznaczną identyfikację, o których mowa w wielu miejscach ustawy (por. art. 22 ust. 1 pkt 1 p.u., art. 51 ust. 1 pkt 1 p.u.), oznaczają w szczególności numer paszportu i oznaczenie państwa wystawiającego paszport albo numer karty pobytu w Rzeczypospolitej Polskiej albo numer w zagranicznym rejestrze albo zagraniczny numer identyfikacji lub identyfikacji podatkowej (art. 22 ust. 3a p.u., art. 51 ust. 3 p.u.). Sprecyzowanie takie jest niezbędne, gdyż w systemie teleinformatycznym muszą zostać przewidziane poszczególne pola na wpisanie określonej kategorii danych. Tylko wówczas będzie można wyszukiwać osobę ujawnioną w Rejestrze za pomocą filtrowania danych, które zna wyszukujący. Użycie w treści projektowanego przepisu zwrotu „w szczególności” ma zapewnić niezbędną otwartość katalogu danych identyfikacyjnych, tak aby w razie braku danych wyszczególnionych w treści przepisu była możliwość ujawnienia w rejestrze innych danych podanych przez sąd w treści postanowienia. Podanie danych, dla których w Rejestrze nie zostaną przewidziane odrębne pola, nie pozwoli co prawda na wyszukanie dłużnika przez filtrowanie określonych danych, ale zapewni jego jednoznaczną identyfikację. Należy przy tym podkreślić, że sytuacja, gdy dłużnik, który jest osobą fizyczną, nie posiada numeru PESEL ani paszportu, ani karty stałego pobytu, ani żadnego innego numeru identyfikacyjnego, ani numeru identyfikacji podatkowej będzie niezwykle rzadka. Podobnie jak sytuacja, w której dłużnik będący osobą prawną albo jednostką organizacyjną nie posiada numeru KRS ani numeru wpisu w innym rejestrze, ani numeru identyfikacji podatkowej,

  6. analogiczne zmiany w odniesieniu do oznaczania wierzyciela zostały również przewidziane dla zgłoszenia wierzytelności i listy wierzytelności w postępowaniu upadłościowym oraz spisu wierzytelności w postępowaniu restrukturyzacyjnym.

  1. Ujawnianie w Rejestrze informacji o złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości oraz wniosku restrukturyzacyjnego

Sam fakt złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości albo wniosku restrukturyzacyjnego może mieć istotne znaczenie dla bezpieczeństwa obrotu w sytuacji, gdy taki wniosek składa dłużnik. Złożenie wniosku przez dłużnika oznacza bowiem, że w ocenie samego dłużnika jest on niewypłacalny albo zagrożony niewypłacalnością. Należy więc uznać, że taka informacja powinna zostać ujawniona w Rejestrze, gdyż potencjalni kontrahenci mają prawo do informacji o stanie wypłacalności dłużnika. Z tego względu projekt przewiduje obwieszczanie zarządzenia o wpisaniu do repertorium wniosku o ogłoszenie upadłości oraz wniosku restrukturyzacyjnego złożonego przez dłużnika (art. 25a p.u., art. 7 ust. 3 p.r.). Na podstawie dokonanego obwieszczenia w Rejestrze zostaną ujawnione informacje o złożeniu wniosku przez dłużnika. Bezpieczeństwo obrotu wymaga następnie ujawnienia decyzji sądu, która zapadnie w wyniku rozpoznania złożonego przez dłużnika wniosku. Z tego względu projekt przewiduje, że obwieszczeniu podlega również prawomocne zarządzenie o zwrocie tego wniosku oraz prawomocne postanowienie o odrzuceniu lub oddaleniu tego wniosku lub o umorzeniu postępowania w przedmiocie rozpoznania tego wniosku (art. 25a p.u., art. 7 ust. 3 p.r.).

  1. Ujawnianie podstawy jurysdykcji w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości oraz w postanowieniu o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego

Zgodnie z obecnym brzmieniem art. 51 ust. 2a p.u. w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości wskazuje się podstawę jurysdykcji sądów polskich. Jeżeli zastosowanie ma rozporządzenie Rady (WE) nr 1346/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie postępowania upadłościowego (Dz. Urz. WE L 160 z 30.06.2000, str. 1), w postanowieniu określa się również, czy postępowanie ma charakter główny czy uboczny. Przepis ten ma odpowiednie zastosowanie również w postępowaniu upadłościowym osoby, która nie prowadzi działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 4912 ust. 1 p.u. w sprawach nieuregulowanych w tytule V przepisy o postępowaniu upadłościowym stosuje się odpowiednio. Kwestia określania podstawy jurysdykcji w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej, nie została uregulowana w tytule V w przeciwieństwie do pozostałego zakresu treści postanowienia o ogłoszeniu upadłości, który w sposób szczególny został uregulowany w art. 4915 p.u. Przepis ten jest przepisem szczególnym wobec art. 51 ust. 1 p.u. Dodatkowo analiza przepisów art. 16 ust. 2, art. 17, art. 18 ust. 1 i 2, art. 20 oraz art. 21 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1346/2000 pozwala na postawienie tezy, że obowiązek oznaczania w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości podstawy jurysdykcyjnej w każdym postanowieniu o ogłoszeniu upadłości wynika wprost z regulacji rozporządzenia.

Ujawnienie w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości podstawy jurysdykcji krajowej sądów polskich pozwala na dokonanie oceny, czy do wszczętego postępowania upadłościowego ma zastosowanie rozporządzenie Rady (WE) nr 1346/2000 w sprawie postępowania upadłościowego, oraz jednoznaczne ustalenie, jaki charakter ma postępowanie wszczęte przez polski sąd. W związku ze zmianą stanu prawnego od dnia 26 czerwca 2017 r. będzie stosowane rozporządzenie nr 2015/848, co uzasadnia dokonanie odpowiedniej zmiany w art. 51 ust. 2a p.u., art. 223 ust. 2 p.r. oraz art. 233 ust. 2 p.r. Powyższa regulacja jest zgodna z prawem unijnym. Zgodnie z art. 4 rozporządzenia nr 2015/848 sąd, do którego wpłynął wniosek o wszczęcie postępowania upadłościowego, ustala z urzędu, czy posiada jurysdykcję zgodnie z art. 3. W orzeczeniu o wszczęciu postępowania upadłościowego określa się podstawy jurysdykcji sądu, a w szczególności, czy wynika ona z art. 3 ust. 1, art. 3 ust. 2, czy też art. 3 ust. 4 rozporządzenia nr 2015/848.

  1. Obwieszczanie w Rejestrze o prawomocności postanowienia o ogłoszeniu upadłości oraz o prawomocności innych postanowień

Zasadniczo w Rejestrze obwieszcza się i ujawnia się informacje dopiero o postanowieniach prawomocnych (por. art. 13 ust. 4 p.u., art. 25a p.u.). W niektórych miejscach ustawa – Prawo upadłościowe oraz ustawa – Prawo restrukturyzacyjne stanowią, że określone postanowienia są skuteczne i wykonalne z dniem wydania. Taką regulację przewiduje np. art. 51 ust. 2 p.u. w odniesieniu do postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Postanowienia, które z mocy przepisów ustawy są skuteczne i wykonalne z dniem wydania podlegają obwieszczeniu po wydaniu (por. art. 53 ust. 1 p.u.). Bezpieczeństwo obrotu wymaga, aby następnie obwieścić i ujawnić informację o prawomocności postanowienia albo informację o tym, że zostało wniesione zażalenie na postanowienie. W przeciwnym wypadku uczestnicy obrotu nie będą mieli pewności, czy postanowienie o ogłoszeniu upadłości albo inne postanowienie, które jest natychmiast skuteczne i wykonalne, nie zostanie wzruszone. Założeniem, które przyświeca tworzeniu Rejestru, jest wprowadzenie funkcjonalności zwiększających poczucie bezpieczeństwa prawnego i stabilizację stosunków gospodarczych. W tym zakresie informacja o prawomocności orzeczeń, które mają znaczenie z punktu widzenia praw uczestników obrotu, jest jedną z najbardziej istotnych. To uzasadnia obwieszczanie tej informacji w Rejestrze. Projekt przewiduje, że obwieszczeniu będzie podlegała m.in. informacja o:

  1. prawomocności postanowienia o ogłoszeniu upadłości (art. 54b p.u.),

  2. prawomocności postanowienia o dokonaniu zmiany na liście wierzytelności oraz spisie wierzytelności (art. 261 p.u., art. 101 ust. 2 p.r.),

  3. prawomocności postanowienia o sprostowaniu planu podziału oraz o jego zmianie (art. 351 ust. 3 p.u.),

  4. prawomocności postanowienia o umorzeniu postępowania (art. 362 ust. 2 p.u.),

  5. prawomocności postanowienia sądu o ustaleniu planu spłaty wierzycieli albo o umorzeniu zobowiązań upadłego bez ustalenia planu spłaty wierzycieli (art. 370a ust. 4 p.u., 41914 ust. 2 p.u.),

  6. prawomocności postanowienia o przeprowadzeniu głosowania w innym trybie niż określony w art. 110 ust. 1–6, w tym również z pominięciem zwoływania zgromadzenia wierzycieli (art. 110 ust. 8 p.r.),

  7. prawomocności postanowienia w przedmiocie zatwierdzenia układu (art. 165 ust. 8 p.r.),

  8. prawomocności postanowienia o wykonaniu układu (art. 172 ust. 2 p.r.),

  9. prawomocności postanowienia o otwarciu postępowania o zmianę układu (art. 173 ust. 6 p.r.),

  10. prawomocności postanowienia o otwarciu przyspieszonego postępowania układowego (art. 235 ust. 1 p.r.),

  11. prawomocności postanowienia o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego (art. 327 ust. 4 p.r.).

Ujawnienia informacji o prawomocności orzeczenia będzie mógł dokonać w systemie teleinformatycznym pracownik sekretariatu. Jest to bowiem czynność techniczna, która jest jedynie potwierdzeniem faktu upływu terminu do wniesienia środka zaskarżenia, rozpoznania środka zaskarżenia albo wynikiem stwierdzenia, że środek zaskarżenia nie przysługuje. Ujawnienie tej informacji nie będzie wymagało wcześniejszej decyzji sądu ani sędziego-komisarza, ale będzie jedynie dokonanym samodzielnie przez pracownika sekretariatu potwierdzeniem zaistnienia zdarzeń, które przesądzają o prawomocności orzeczenia. Jednakże obwieszczenia o prawomocności wymaganego przez przepisy ustawy dokonuje sąd, sędzia-komisarz, referendarz sądowy albo przewodniczący (art. 219 ust. 4 p.u., art. 196 ust. 6 p.r.). Jest to wynikiem założenia, że obwieszczenie dokonywane w Rejestrze jest podstawą publicznego ujawnienia w Rejestrze informacji o prawomocności orzeczeń istotnych dla bezpieczeństwa obrotu.

  1.  Ustalanie i rejestrowanie składu masy upadłości oraz składu masy układowej i sanacyjnej

6.1. Ustalanie i rejestrowanie składu masy upadłości

System teleinformatyczny obsługujący postępowania sądowe pozwala na wprowadzenie rozwiązań, które zwiększą transparentność prowadzonych postępowań, zwłaszcza w zakresie zarządzania majątkiem upadłego oraz zwiększą efektywność sprzedaży prowadzonej przez syndyka. W tym celu przewiduje się następujące procedury ustalania i ujawniania składu masy upadłości, a następnie procedury rejestrowania zmian w składzie masy upadłości:

  1. Syndyk będzie sporządzał spis objętych ruchomości, nieruchomości, środków pieniężnych oraz przysługujących upadłemu praw majątkowych oraz spis należności w systemie teleinformatycznym z wykorzystaniem wzorca udostępnionego w tym systemie przez Ministra Sprawiedliwości (art. 69 ust. 1 p.u.);

  2. Sporządzanie spisu będzie się odbywało na bieżąco, w miarę obejmowania poszczególnych składników majątku (art. 69 ust. 1c p.u.);

  3. Każdorazowy stan spisu objętych przez syndyka ruchomości, nieruchomości, środków pieniężnych oraz przysługujących upadłemu praw majątkowych będzie ujawniany w Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Oznacza to, że na bieżąco wszystkie wpisywane przez syndyka pozycje będą ujawniane w Rejestrze. W konsekwencji całe sporządzanie spisu będzie jawne nie tylko dla uczestników postępowania, ale dla wszystkich zainteresowanych. Pozwoli to na zdecydowanie wcześniejsze ujawnianie informacji o majątku, który w toku postępowania będzie sprzedawany przez syndyka. Obecnie, jeżeli w przypadku dużych przedsiębiorstw syndyk sporządza spis inwentarza przez 2 albo 3 miesiące, to uczestnicy postępowania mogą się z tym spisem zapoznać dopiero, kiedy trafi on do akt sprawy, a więc z reguły po upływie 2, 3 miesięcy od dnia ogłoszenia upadłości. Potencjalni nabywcy dowiadują się o składnikach majątku przeznaczonych do sprzedaży dopiero po zamieszczeniu ogłoszeń w prasie. Takie rozwiązanie nie sprzyja efektywnej likwidacji masy upadłości. Bieżące ujawnianie składników majątku w Rejestrze pozwoli uczestnikom postępowania na monitorowanie czynności syndyka, a potencjalnym nabywcom na analizę składników majątku przeznaczonych do sprzedaży. W ten sposób, w niektórych przypadkach może okazać się, że po formalnym złożeniu spisu inwentarza będzie już istniała określona grupa podmiotów zainteresowanych nabyciem składników masy upadłości.

  4. Zasada jednoczesnego ujawniania w Rejestrze składników majątku wchodzących w skład masy upadłości nie dotyczy informacji zawartych w spisie należności. Wynika to z tego, że po ogłoszeniu upadłości dłużnicy upadłego mogą spłacać swoje zobowiązania wobec upadłego i nie ma podstaw, aby upubliczniać informacje o tych zobowiązaniach. Taka potrzeba się pojawi dopiero wówczas, gdy sędzia-komisarz albo rada wierzycieli wyda zgodę na sprzedaż wierzytelności. Wówczas syndyk ogłasza w prasie o sprzedaży wierzytelności oraz poszukuje nabywców w każdy możliwy sposób. To uzasadnia również ujawnienie informacji zawartych w spisie należności wraz z informacjami o ich sprzedaży w Rejestrze.

  5. Ustalanie składu masy upadłości jest czynnością skomplikowaną, która jest dokonywana zarówno na podstawie dokumentów i ksiąg upadłego, jak i na podstawie spisu z natury. W takiej sytuacji nie można wykluczyć, że dokonując bieżącego spisu obejmowanych składników majątku, syndyk umieści w tym spisie rzecz, która nie należy do upadłego. Projekt przewiduje możliwość usuwania błędnie wpisanych pozycji. Taka procedura jest jednak możliwa jedynie do zakończenia sporządzania spisu, tj. do złożenia spisu inwentarza zgodnie z art. 69 ust. 1d. Po ustaleniu składu masy upadłości przez sporządzenie spisu inwentarza osoba, której przysługuje prawo do mienia podlegającego wyłączeniu z masy upadłości, może żądać jego wydania lub świadczenia wzajemnego w trybie określonym w art. 72 p.u.

  6. Bieżące sporządzanie spisu ruchomości, nieruchomości, środków pieniężnych oraz przysługujących upadłemu praw majątkowych; spisu ruchomości, nieruchomości oraz środków pieniężnych, których syndyk nie objął, oraz spisu należności jest sposobem tworzenia spisu inwentarza. Po zakończeniu sporządzania tych spisów syndyk składa spis inwentarza, który składa się z wygenerowanych w systemie teleinformatycznym raportów ze sporządzonych przez syndyka spisów (art. 69 ust. 1d p.u.);

  7. Uzupełnienie spisu inwentarza obejmuje tylko składniki, które nie zostały wskazane w spisie inwentarza sporządzonym pierwotnie (art. 69 ust. 1f p.u.);

  8. Monitorowanie składu masy upadłości, sposobu zarządzania masą, a zwłaszcza przebiegu jej likwidacji wymaga dokonywania rejestracji wszystkich zdarzeń, które dotyczą masy upadłości. Z tego względu wprowadza się obowiązek podawania w postanowieniu oraz dokumencie, który dotyczy składnika masy upadłości, numeru danego składnika ujawnionego w spisie inwentarza. Postanowienie oraz dokument, który dotyczy składnika masy upadłości, obwieszcza się (art. 219 ust. 1d p.u.). Takie rozwiązanie pozwoli na rejestrowanie wydanych postanowień (np. o zgodzie na sprzedaż) w rejestrze danych, dotyczących aktualnego składu i stanu masy upadłości (art. 219a ust. 1 p.u.). Projektowana zmiana zakłada jednocześnie, że drugie zdanie art. 219 ust. 1 p.u. będzie stanowiło osobną regulację zawartą w art. 219 ust. 1d p.u. Taka zmiana będzie logicznie powiązana z kolejnym ustępem art. 219 ust. 1e p.u. o brzmieniu: „1e. W postanowieniu oraz dokumencie, który dotyczy wierzytelności wierzyciela upadłego, podaje się numer zgłoszenia wierzytelności, a jeżeli została już złożona lista wierzytelności także numer na liście wierzytelności.”;

  9. Projekt wprowadza rozwiązanie, zgodnie z którym syndyk, dokonując sprzedaży składników masy upadłości, winien niezwłocznie ujawniać sprzedaż w Rejestrze. Oznacza to, że syndyk lub osoby, które na zlecenie syndyka zajmują się likwidacją masy upadłości, powinny, dokonując sprzedaży, rejestrować fakt sprzedaży w Rejestrze. Obowiązek taki jest odzwierciedleniem na gruncie postępowania upadłościowego działań rynkowych systemów sprzedażowych, które opierają się na założeniu, że każdorazowy fakt sprzedaży jest odnotowywany w systemie magazynowym. Takie rozwiązanie pozwoli wierzycielom na bieżące śledzenie postępów likwidacji masy upadłości, a potencjalnym nabywcom zagwarantuje dostęp do zawsze aktualnych informacji o składnikach majątku przeznaczonych do sprzedaży. Konsekwencją przyjętego rozwiązania jest uchylenie ust. 1b w art. 311 p.u.

  10. Rozwiązanie przedstawione w pkt 9 nie dotyczy zmian w zakresie ściągania wierzytelności, które nie są ujawniane w Rejestrze, dopóki nie zapadnie decyzja o ich sprzedaży (art. 69 ust. 1c p.u.).

    1. Ustalanie i rejestrowanie składu masy układowej i sanacyjnej

  1. Analogiczne rozwiązania dotyczące sposobu ustalania składu masy układowej i sanacyjnej zostały przyjęte w art. 275 p.r.

  2. Nadzorca sądowy będzie sporządzał spis objętych ruchomości, nieruchomości, środków pieniężnych oraz przysługujących upadłemu praw majątkowych oraz spis należności w systemie teleinformatycznym z wykorzystaniem wzorca udostępnionego w tym systemie przez Ministra Sprawiedliwości;

  3. Sporządzanie spisu będzie się odbywało na bieżąco, w miarę obejmowania poszczególnych składników majątku.

W postępowaniu układowym oraz w postępowaniu sanacyjnym nie przewiduje się publicznego udostępniania informacji o składzie masy układowej oraz masy sanacyjnej. Wynika to z tego, że celem postępowania układowego i postępowania sanacyjnego nie jest dokonywanie sprzedaży składników majątku wchodzących w skład masy układowej i sanacyjnej. Uczestnicy postępowania będą mogli zapoznać się ze spisem inwentarza, który będzie znajdował się w aktach postępowania prowadzonych w systemie teleinformatycznym.

7. Ustalanie i rejestrowanie wydatków oraz sporządzanie sprawozdań rachunkowych

  1. Podobnie jak w odniesieniu do zarządzania masą upadłości, również w zakresie analizy przychodów i wydatków syndyka system teleinformatyczny pozwala na pełną transparentność przepływów oraz na usprawnienie sporządzania sprawozdań rachunkowych.

  2. System teleinformatyczny będzie pozwalał na bieżące rejestrowanie przychodów i wydatków masy upadłości (art. 160a p.u.), co pozwoli radzie wierzycieli, ale również poszczególnym wierzycielom na dostęp do informacji o aktualnym stanie funduszów masy upadłości.

  3. Rozwiązanie wskazane w pkt 2 wraz z rozwiązaniami dotyczącymi zarządzania masą upadłości oraz rozwiązaniami dotyczącymi monitorowania w systemie teleinformatycznym zmian stanu wierzytelności pozwoli na sporządzanie sprawozdań w sposób automatyczny. Sprawozdanie syndyka będzie obejmowało raport ze zmian w stanie i składzie masy upadłości w okresie sprawozdawczym, raport ze zmian stanu wierzytelności w okresie sprawozdawczym, raport z przychodów i wydatków syndyka w okresie sprawozdawczym oraz sprawozdanie z czynności syndyka z uzasadnieniem (art. 168 ust. 1 p.u.). Podobne rozwiązanie będzie dotyczyło sprawozdania ostatecznego, które dodatkowo będzie zawierało wskazanie łącznej kwoty uzyskanej z likwidacji masy upadłości oraz wskazanie stopnia zaspokojenia wierzycieli w poszczególnych kategoriach (art. 168 ust. 4 p.u.).

  4. Przyjęcie jasnych i transparentnych zasad rejestrowania przychodów i wydatków oraz wprowadzenie zasady, zgodnie z którą sprawozdanie składa się z raportów generowanych ze zdarzeń rejestrowanych w systemie, pozwala na odejście od zasady rozpoznawania i zatwierdzania każdego sprawozdania przez sędziego-komisarza. Praktyka taka była być może uzasadniona w sytuacji, gdy wierzyciele mieli utrudniony bieżący dostęp do akt. Projekt przewiduje, że dostęp do akt będzie możliwy za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, co pozwoli wierzycielom na bieżąco analizować i kontrolować czynności organów postępowania.

  5. Wychodząc z założenia, że to wierzyciele są głównymi beneficjentami postępowania upadłościowego, projekt wprowadza możliwość wniesienia przez wierzycieli zarzutów dotyczących wydatków (art. 168 ust. 5 p.u.). W zakresie procedury wnoszenia zarzutów projekt przyjął procedurę taką samą jak obowiązująca obecnie procedura wnoszenia zarzutów przeciwko uchwale rady wierzycieli (por. art. 210 p.u.).

  6. Projektowany art. 168 ust. 5 p.u. wskazuje, że zarzuty mogą być wnoszone w terminie 30 dni, ale nie określa początkowej daty tego terminu. Wynika to z przyjęcia ogólnej regulacji dotyczącej początkowej daty biegu terminu na zaskarżenie czynności syndyka oraz rady wierzycieli w art. 224 ust. 5 p.u.

  7. W wyniku rozpoznania zarzutów, jak również z urzędu (pozostawienie możliwości podjęcia decyzji przez sędziego-komisarza z urzędu wynika z wciąż obowiązującej regulacji art. 152 p.u.) sędzia-komisarz może odmówić uznania w całości lub w części określonego wydatku np. wówczas, gdy uzna określony wydatek za nieuzasadniony. W takiej sytuacji sędzia-komisarz orzeka o zwrocie do masy upadłości kwoty poniesionej z tytułu wydatku, którego uznania odmówiono (art. 168 ust. 5b p.u.).

  8. Zasadę rozpoznawania i zatwierdzania sprawozdania przez sędziego-komisarza utrzymano w odniesieniu do sprawozdania ostatecznego (art. 168 ust. 5c p.u.), gdyż sprawozdanie ostateczne stanowi podsumowanie działalności syndyka w postępowaniu upadłościowym.

  9. Sprawozdanie ostateczne powinno być (podobnie jak obecnie) złożone po zakończeniu pełnienia funkcji. Okoliczność ta wynika ze stanu faktycznego sprawy. Jednakże dla zagwarantowania ochrony praw syndyka przewiduje się, że dla sankcji w postaci zawiadomienia Ministra Sprawiedliwości o braku złożenia sprawozdania ostatecznego niezbędne jest uprzednie wezwanie syndyka do jego złożenia (wezwanie to może nastąpić po upływie terminu do złożenia sprawozdania, tj. po zakończeniu pełnienia funkcji).

8. Ujawnianie w Rejestrze informacji o organach postępowania

Wyznaczenie w postępowaniu upadłościowym syndyka, a w postępowaniu restrukturyzacyjnym nadzorcy sądowego albo zarządcy, jak również organów, do których przepisy o syndyku, nadzorcy sądowym albo zarządcy stosuje się odpowiednio, ma istotne znaczenie dla bezpieczeństwa obrotu, gdyż ogranicza dłużnika w zarządzie majątkiem. Z tego względu projekt przewiduje, że wszelkie istotne informacje dotyczące tych organów będą obwieszczane i ujawniane w Rejestrze. Dotyczy to informacji o zmianie, odwołaniu albo stwierdzeniu wygaśnięcia funkcji syndyka oraz organów, do których przepisy o syndyku stosuje się odpowiednio (art. 170 ust. 7 p.u.; art. 30a p.r.).

9. Zmiany w zakresie regulacji dotyczącej rady wierzycieli

  1. Zasadnicze zmiany regulacji dotyczącej rady wierzycieli w ustawie – Prawo upadłościowe wynikają ze zmiany treści art. 109 ust. 2 p.r. Obecnie pewne określone w ustawie kompetencje w zakresie funkcjonowania rady wierzycieli mieli „wierzyciele mających łącznie co najmniej piątą część sumy wierzytelności z wyłączeniem wierzycieli określonych w art. 116 p.r. oraz wierzycieli, którzy nabyli wierzytelność w drodze przelewu lub indosu po ogłoszeniu upadłości, chyba że przejście wierzytelności nastąpiło wskutek spłacenia przez wierzyciela długu, za który odpowiadał osobiście, albo określonymi przedmiotami majątkowymi, ze stosunku prawnego powstałego przed ogłoszeniem upadłości, albo nabycie wierzytelności nastąpiło po obwieszczeniu w Rejestrze informacji o trybie i miejscu sprzedaży wierzytelności, a zbycie nastąpiło na rzecz nabywcy, który zaoferował najwyższą kwotę” – por. art. 201 ust. 2 p.u. ustawa o Krajowym Rejestrze Zadłużonych nie przewiduje, aby było możliwe obwieszczanie w Rejestrze o trybie i miejscu sprzedaży wierzytelności. Wynika to z przyjętego założenia, że ani Krajowy Rejestr Zadłużonych, ani system teleinformatyczny nie będą obecnie portalami aukcyjnymi przeznaczonymi do sprzedaży prowadzonej przez syndyka ani tym bardziej do sprzedaży prowadzonej przez wierzyciela. Takie założenie uzasadnia zmianę art. 109 ust. 2 Prawa restrukturyzacyjnego, który jest obecnie podstawą przytoczonej wyżej regulacji przez usunięcie z treści tego artykułu słów: „albo nabycie wierzytelności nastąpiło po obwieszczeniu w Rejestrze informacji o trybie i miejscu sprzedaży wierzytelności, a zbycie nastąpiło na rzecz nabywcy, który zaoferował najwyższą kwotę”. Powyższa zmiana uzasadnia dokonanie tożsamej zmiany w art. 201 ust. 2 p.u., art. 202a ust. 1 i 2 p.u. oraz art. 203 ust. 1 p.u.

  2. Zmiana art. 210 ust. 2 p.u. polega na usunięciu słów „od dnia zamieszczenia uchwały rady wierzycieli w Rejestrze”, tj. określenia początkowego biegu terminu do zaskarżenia uchwały rady wierzycieli. Wynika to z przyjęcia ogólnej regulacji dotyczącej początkowej daty biegu terminu do zaskarżenia czynności syndyka oraz rady wierzycieli w art. 224 ust. 1 p.u. Analogiczna zmiana jest zaprojektowana w art. 136 ust. 2 p.r.

10. Obowiązek wnoszenia pism procesowych i dokumentów za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe

  1. Projekt przewiduje całkowitą informatyzację postępowań restrukturyzacyjnych i upadłościowych.

  2. Akta sprawy upadłościowej i restrukturyzacyjnej będą prowadzone w systemie teleinformatycznym, a orzeczenia sądu, sędziego-komisarza, referendarza i przewodniczącego są utrwalane wyłącznie w systemie teleinformatycznym z wykorzystaniem wzorców udostępnionych w tym systemie, co wynika z art. 219 ust. 1a p.u. oraz art. 197 ust. 1a p.r. System teleinformatyczny będzie dostępny za pomocą usług internetowych udostępnianych na stronach internetowych Ministerstwa Sprawiedliwości na wzór rozwiązań przyjętych w elektronicznym postępowaniu upominawczym (por. § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu wnoszenia pism procesowych drogą elektroniczną w elektronicznym postępowaniu upominawczym (Dz. U. poz. 1832).

  3. Dane zawarte w systemie teleinformatycznym będą przetwarzane w sposób umożliwiający ich wykorzystywanie w generowaniu projektów orzeczeń sądu, sędziego-komisarza, referendarza i przewodniczącego oraz w sposób, który usprawni sprawowanie kontroli nad przebiegiem postępowania przez sędziego-komisarza i wierzycieli.

  4. Osiągnięcie tego celu wymaga wprowadzenia możliwie szerokiego obowiązku składania pism i dokumentów za pośrednictwem systemu teleinformatycznego z wykorzystaniem udostępnianych w systemie formularzy elektronicznych (art. 216a ust. 1 p.u., art. 196a ust. 1 p.r.). Tylko takie rozwiązanie zapewni rozpoznawalność przez system teleinformatyczny danych umieszczonych w określonych polach formularza i pozwoli na dalsze przetwarzanie tych danych.

  5. Zakłada się, że pisma oraz dokumenty niewniesione za pośrednictwem systemu teleinformatycznego wbrew ustawowemu obowiązkowi nie wywołują skutków prawnych, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma do sądu, o czym sąd albo sędzia-komisarz poucza wnoszącego pismo albo dokument. Pouczenie nie jest wymagane, jeżeli wnoszącym pismo jest tymczasowy nadzorca sądowy, zarządca przymusowy, syndyk albo organ, do którego przepisy o syndyku stosuje się odpowiednio, a w postępowaniu restrukturyzacyjnym – nadzorca albo zarządca albo organ, do którego przepisy o nadzorcy albo zarządcy stosuje się odpowiednio (art. 216a ust. 1, art. 196a ust. 1 p.r.). Pismo oraz dokument niewniesione za pośrednictwem systemu teleinformatycznego pozostawia się w zbiorze dokumentów.

  6. Pismo procesowe oraz dokumenty wniesione za pośrednictwem systemu teleinformatycznego opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP lub uwierzytelnienia w sposób zapewniający możliwość potwierdzenia pochodzenia i integralność weryfikowanych danych w postaci elektronicznej, dostępnych w systemie teleinformatycznym obsługującym postępowanie sądowe (art. 216a ust. 1a p.u., art. 196a ust. 2 p.r.).

  7. Regulacja art. 216a ust. 1b i 1c p.u. oraz regulacja art. 196a ust. 3 i 4 p.r. jest odpowiednikiem regulacji Kodeksu postępowania cywilnego z tym uzupełnieniem, że elektronicznego poświadczenia odpisu załącznika może również dokonać występująca w sprawie w charakterze organu lub uczestnika postępowania albo pełnomocnika osoba posiadająca licencję doradcy restrukturyzacyjnego. Rozwiązanie takie jest wynikiem założenia, że skoro osoba, która posiada licencję doradcy restrukturyzacyjnego może być pełnomocnikiem w sprawach restrukturyzacji i upadłości (art. 87 § 1 k.p.c.), to tym bardziej powinna mieć kompetencje do elektronicznego poświadczania odpisu załącznika i to niezależnie od tego, czy występuje w postępowaniu upadłościowym albo restrukturyzacyjnym w roli pełnomocnika procesowego czy też w innej roli. Przyznanie osobom posiadającym licencję doradcy restrukturyzacyjnego kompetencji do elektronicznego poświadczania odpisów załączników ma szczególne znaczenie dla składania pism i dokumentów przez syndyków, nadzorców sądowych oraz zarządców. Przy takim rozwiązaniu całość pism i dokumentów składanych przez te podmioty będzie odbywała się wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Projekt przewiduje również, że elektronicznego poświadczenia odpisu protokołu posiedzenia rady wierzycieli oraz odpisu uchwały podjętej na posiedzeniu rady wierzycieli będzie mógł dokonać przewodniczący rady wierzycieli. Rozwiązanie takie ma na celu usprawnienie funkcjonowania rady wierzycieli. Nie byłoby uzasadnione obciążanie przewodniczącego rady wierzycieli obowiązkiem złożenia protokołu posiedzenia rady i odpisów podjętych uchwał za pośrednictwem systemu teleinformatycznego z jednoczesnym obowiązkiem wysłania oryginałów tych dokumentów do sądu.

  8. Projekt przewiduje również wprowadzenie rozwiązań chroniących prawa określonych kategorii osób przez umożliwienie im składania wniosków poza systemem teleinformatycznym. Rozwiązania takie będą dotyczyły wierzycieli, którym przysługują należności ze stosunku pracy z wyjątkiem roszczeń z tytułu wynagrodzenia reprezentanta upadłego lub wynagrodzenia osoby wykonującej czynności związane z zarządem lub nadzorem nad przedsiębiorstwem upadłego, należności alimentacyjne oraz renty z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci i renty z tytułu zamiany uprawnień objętych treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę oraz dłużnika/upadłego, który nie prowadzi działalności gospodarczej (art. 216aa p.u., art. 196b p.r.). Dla tych osób pozostawiono możliwość składania pism i dokumentów w sposób tradycyjny, tj. w postaci papierowej.

  9. Dla osób wskazanych w pkt 8 przewidziano dodatkowo możliwość składania wniosków i oświadczeń ustnie w biurze podawczym każdego sądu rejonowego. To drugie rozwiązanie ma na celu promowanie korzystania z systemu teleinformatycznego. Niewykluczone bowiem, że osoba, która przekona się, na ile sprawne i szybkie jest składanie pism i dokumentów za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, przy kolejnym składaniu pisma skorzysta z tego systemu. To z kolei z czasem doprowadzi do ograniczenia liczby pism papierowych i znacznie ograniczy ilość pracy związanej z koniecznością przetwarzania tych pism. Przewiduje się, że w sądach powinny powstać punkty informatyczne, w których osoby wskazane w pkt 8 będą mogły samodzielnie, z pomocą pracownika sądu albo za pośrednictwem pracownika sądu w trybie określonym w art. 216aa p.u. oraz 196b p.r. wprowadzić treść wniosku albo oświadczenia do systemu teleinformatycznego.

  10. Obowiązek wnoszenia pism za pośrednictwem systemu teleinformatycznego nie dotyczy pism procesowych i dokumentów zawierających informacje niejawne w rozumieniu ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1167), a także ofert składanych w toku przetargu lub aukcji, jeżeli warunki przetargu albo aukcji przewidują złożenie oferty w sądzie. Powyższa regulacja wynika z konieczności zapewnienia ochrony informacji zawartych w tych pismach i dokumentach zgodnie z przepisami szczególnymi.

11. Orzeczenia w postępowaniu

  1. Założenie, że akta postępowania restrukturyzacyjnego oraz upadłościowego są prowadzone w systemie teleinformatycznym (co jest dopuszczalne i ma swoją podstawę normatywną w treści art. 53 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych), uzasadnia regulację, zgodnie z którą orzeczenia są utrwalane w systemie teleinformatycznym z wykorzystaniem wzorców udostępnionych w systemie teleinformatycznym i opatrywane kwalifikowanym podpisem elektronicznym (art. 219 ust. 1a p.u., art. 197 ust. 1a p.r.). Nawiązuje ona do rozwiązania zawartego w art. 324 k.p.c., zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym za pośrednictwem systemu teleinformatycznego wyrok może być utrwalony w systemie teleinformatycznym i opatrzony kwalifikowanym podpisem elektronicznym.

  2. Jednocześnie z utrwaleniem w systemie teleinformatycznym orzeczenia sądu, sędziego-komisarza, referendarza sądowego i przewodniczącego w systemie teleinformatycznym zamieszcza się informację o terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia albo informację, że środek zaskarżenia nie przysługuje (art. 219 ust. 1c p.u., art. 197 ust. 3 p.r.). Takie rozwiązanie ma na celu zagwarantowanie ochrony praw uczestników postępowania przez zamieszczenie w systemie jednoznacznej i pełnej informacji na temat zaskarżalności wydanego orzeczenia.

  1. Rejestr danych, dotyczących aktualnego stanu wierzytelności oraz niezaspokojonych przez syndyka zobowiązań masy upadłości

  1. Istotnym elementem kontroli przebiegu postępowania upadłościowego jest możliwość bieżącego śledzenia stanu wierzytelności zgłoszonych w postępowaniu, tj. możliwość analizowania stopnia zaspokojenia wierzytelności.

  2. Projekt przewiduje, że w postanowieniu oraz dokumencie, który dotyczy wierzytelności wierzyciela upadłego będzie się podawało numer zgłoszenia wierzytelności lub numer na liście lub spisie wierzytelności (art. 219 ust. 1e p.u., art. 197 ust. 2a p.r.). Na podstawie prawomocnych postanowień oraz dokumentów, które dotyczą wierzytelności wierzycieli oraz na podstawie sprawozdań rachunkowych syndyka w aktach będzie się tworzyło się rejestr danych, dotyczących aktualnego stanu wierzytelności oraz niezaspokojonych przez syndyka zobowiązań masy upadłości (art. 219a ust. 2 p.u., art. 197 ust. 2a p.r.).

  3. Rejestr ten będzie tworzony w aktach, tj. w systemie teleinformatycznym, a nie w Krajowym Rejestrze Zadłużonych z tego względu, że nie ma podstaw, aby ujawniać publicznie dane osobowe wierzycieli upadłego. Jest to rozwiązanie odmienne od przyjętego dla rejestru masy upadłości, który jest jawny dla wszystkich. W przypadku rejestru masy upadłości jest to jednak uzasadnione dążeniem do ujawnienia informacji o składnikach majątku, które będą podlegały sprzedaży przez syndyka w postępowaniu upadłościowym. Dostęp do akt, w tym również do znajdującej się w aktach listy albo spisu wierzytelności jest ograniczony wyłącznie do uczestników postępowania lub podmiotów, którym akta zostaną udostępnione zgodnie z przepisami Prawa upadłościowego oraz Kodeksu postępowania cywilnego.

  4. Rejestr danych, dotyczących aktualnego stanu wierzytelności oraz niezaspokojonych przez syndyka zobowiązań masy upadłości pozwoli na sprawne generowanie przez system teleinformatyczny treści tytułu egzekucyjnego zgodnie z art. 264 ust. 1 p.u. oraz art. 102 p.r.

13. Doręczenia elektroniczne

  1. Projekt przewiduje ogólną regulację, zgodnie z którą pisma oraz postanowienia doręcza się za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Przepis art. 1311 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego stosuje się (art. 220 ust. 2 p.u., art. 198 ust. 2 p.r.).

  2. Realizując założenie ochrony określonych kategorii osób, projekt przewiduje, że doręczeń elektronicznych nie stosuje się do doręczeń dokonywanych dla osób, o których mowa w art. 216aa ust. 1 p.u. i art. 196b ust. 1 p.r. Osoby te mogą dokonać wyboru doręczenia elektronicznego, jeżeli wniosły pismo za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Rezygnacja z wyboru doręczenia elektronicznego jest skuteczna w odniesieniu do pism, które zostały umieszczone w systemie teleinformatycznym po skutecznym złożeniu rezygnacji (art. 220 ust. 4 p.u., art. 198 ust. 4 p.r.). Taka regulacja jest niezbędna, gdyż ma zapobiegać sytuacji, w której osoba, która widzi, że na jej koncie w systemie teleinformatycznym pojawiło się pismo z sądu, albo która spodziewa się takiego pisma w określonym czasie, jeszcze przed odebraniem tego pisma zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego, złoży oświadczenie o rezygnacji z doręczenia elektronicznego i w ten sposób spowoduje konieczność ponownego doręczenia, a co za tym idzie spowoduje przedłużenie postępowania.

Doręczenia elektronicznego nie stosuje się również do pierwszego doręczenia dokonywanego dla osoby fizycznej, osoby prawnej oraz jednostki organizacyjnej niebędącej osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, która nie wniosła w sprawie żadnego pisma (art. 220 ust. 2b p.u., art. 198 ust. 4 p.r.).

14. Zaskarżanie czynności rady wierzycieli i syndyka

  1. W obecnym stanie prawnym początkiem biegu terminu do wniesienia środka zaskarżenia czynności organów pozasądowych jest zamieszczenie w Rejestrze orzeczenia, które podlega zaskarżeniu (por. art. 210 ust. 2 p.u., zgodnie z którym w terminie tygodnia od dnia zamieszczenia uchwały rady wierzycieli w Rejestrze uczestnik postępowania oraz syndyk mogą wnieść zarzuty przeciwko uchwale). Zgodnie z art. 219 ust. 1a p.u. postanowienia oraz zarządzenia wydane w postępowaniu upadłościowym zamieszcza się w Rejestrze wraz z informacją o terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia. Przepis ten stosuje się odpowiednio do rady wierzycieli i zgromadzenia wierzycieli. Jednocześnie zgodnie z art. 455 ust. 2 p.r. postanowienia, zarządzenia i dokumenty, które zamieszcza się w Rejestrze do dnia utworzenia Rejestru, wykłada się w sekretariacie sądu, o czym należy uczynić wzmiankę na sentencji postanowienia z zaznaczeniem daty wyłożenia. Jeżeli ustawa przewiduje, że termin biegnie od dnia zamieszczenia postanowienia, zarządzenia lub dokumentu w Rejestrze do dnia utworzenia Rejestru termin ten biegnie od dnia wyłożenia w sekretariacie sądu. Przytoczone regulacje oznaczają w konsekwencji, że termin do wniesienia środka zaskarżenia biegnie od momentu, w którym dany dokument (np. uchwała rady wierzycieli) zostanie udostępniona do wiadomości uczestników postępowania wraz z pouczeniem. Projekt zakłada, że uchwały rady wierzycieli będą dostępne dla uczestników postępowania z chwilą ich złożenia sędziemu-komisarzowi. Złożenie będzie bowiem następowało za pośrednictwem systemu teleinformatycznego co oznacza, że złożone uchwały od razu będą dostępne w aktach za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Podobna regulacja dotyczy sprawozdań składanych przez syndyka, które z chwilą złożenia będą dostępne dla uczestników postępowania. W takiej sytuacji pojawia się problem braku pouczenia o sposobie i terminie wniesienia środka zaskarżenia. Brak pouczenia mógłby naruszać prawa uczestników postępowania.

Projekt rozwiązuje wskazany wyżej problem, przewidując, że termin do zaskarżenia czynności rady wierzycieli oraz syndyka ew. nadzorcy, zarządcy i innych organów postępowania, które zgodnie z przepisami ustawy podlegają zaskarżeniu, biegnie od dnia zamieszczenia w systemie teleinformatycznym przez sędziego-komisarza albo referendarza sądowego pouczenia o terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia (art. 224 ust. 5 p.u., art. 201 ust. 5 p.r.).

15. Dostęp do akt postępowania

Dostęp do akt postępowania będzie możliwy za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Nie wyklucza to możliwości dostępu do akt w sekretariacie sądu. Zgodnie z projektowanym art. 228 ust. 1 p.u. oraz art. 206 ust. 1 p.r. w sekretariacie sądu umożliwia się uczestnikom postępowania oraz każdemu, kto dostatecznie usprawiedliwi potrzebę przejrzenia akt sądowych dostęp do akt za pośrednictwem systemu teleinformatycznego.

Prowadzenie akt w systemie teleinformatycznym umożliwi również znaczne ograniczenie czynności sądu i sekretariatu związanych z wydawaniem odpisów z akt. Przewiduje się, że pobrane samodzielnie wydruki komputerowe orzeczeń, pism i dokumentów utrwalonych w systemie teleinformatycznym będą miały moc urzędowo poświadczonych odpisów oraz wyciągów, jeżeli będą posiadały cechy umożliwiające ich weryfikację z danymi zawartymi w systemie teleinformatycznym (art. 228 ust. 2 p.u. oraz art. 206 ust. 2 p.r.).

16. Zgłaszanie wierzytelności i ustalanie listy wierzytelności w postępowaniu upadłościowym oraz spisu wierzytelności w postępowaniu restrukturyzacyjnym

  1. Projekt przewiduje zmianę w art. 236 ust. 1 p.u. przez usunięcie słów „sędziemu-komisarzowi”. Jest to wynik założenia, że zgłoszenia wierzytelności dokonuje się w postępowaniu, w którym następnie wierzytelność podlega rozpoznaniu i ewentualnemu uznaniu w określonym trybie. Z uwagi na to, że zgłoszenie jest dokonywane za pośrednictwem systemu teleinformatycznego nie ma potrzeby regulowania, że przekazania zgłoszenia wierzytelności dokonuje sędzia-komisarz (co wymagałoby dodatkowej czynności ze strony sędziego-komisarza). System teleinformatyczny będzie zapewniał możliwość pobierania wpływających zgłoszeń przez syndyka. Nie ulega przy tym wątpliwości, że takie rozwiązanie nie zmienia faktu, że zgłoszenie wierzytelności stanowi czynność, która należy do kategorii czynności przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętych bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia w rozumieniu art. 123 § 1 pkt 1 k.c. Zgłoszenie wierzytelności jest bowiem dokonywane w postępowaniu sądowym i jest składane do akt postępowania za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Niewątpliwie więc jest to czynność „przed sądem” w rozumieniu art. 123 § 1 pkt 1 k.c. Dalsza procedura postępowania ze zgłoszeniem wierzytelności, a w szczególności fakt, że jest ono automatycznie pobierane z systemu teleinformatycznego przez syndyka nie może zmienić charakteru zgłoszenia wierzytelności jako czynności zmierzającej do dochodzenia wierzytelności w postępowaniu sądowym. Wprowadzenie rozwiązania automatycznego przekazywania zgłoszeń wierzytelności syndykowi uzasadnia również uchylenie art. 214 p.u. i 242 p.u. Formularze elektroniczne udostępnione w systemie teleinformatycznym oraz procedura ich wypełniania będą przygotowane w taki sposób, że zagwarantują składanie zgłoszeń wierzytelności bez braków, które wymagałyby uzupełniania przed przekazaniem zgłoszenia syndykowi. Proponowane rozwiązanie znacznie usprawni pracę sędziów-komisarzy i sekretariatów wydziałów upadłościowych. Trzeba bowiem mieć na względzie, że w postępowaniach upadłościowych występuje często setki albo tysiące wierzycieli. Dokonywanie analizy braków formalnych kilku tysięcy zgłoszeń wierzytelności (albo jak w przypadku upadłości spółki Amber Gold – kilkunastu tysięcy), wydawanie zarządzeń o przekazaniu odpisu zgłoszenia syndykowi, a następnie wykonywanie tego zarządzenia przez pracowników sekretariatów znacznie spowalnia przebieg postępowania upadłościowego.

  2. Projekt przewiduje zmiany w zakresie wymogów formalnych zgłoszenia wierzytelności, w szczególności przez wprowadzenie obowiązku precyzyjnego określania wierzyciela, w taki sposób aby można było jednoznacznie zidentyfikować wierzyciela w systemie teleinformatycznym (art. 240 pkt 1 p.u.). Jest to niezbędne dla zapewnienia możliwości przetwarzania danych przez system teleinformatyczny.

  3. Projekt przewiduje również znaczne uproszczenie sporządzania listy wierzytelności przez:

  1. wyeliminowanie konieczności podawania na liście wierzytelności w postępowaniu upadłościowym sumy, według której będzie obliczany głos wierzyciela w głosowaniu nad układem, gdyż w postępowaniu upadłościowym nie zdarza się zawieranie układów (art. 254 ust. 1 pkt 3 p.u.),

  2. wyeliminowanie konieczności podawania na liście wierzytelności informacji, czy wierzycielowi przysługuje prawo potrącenia, gdyż jeżeli takie prawo przysługuje to powinno być wykonane najpóźniej ze zgłoszeniem wierzytelności i w razie uwzględnienia przez syndyka jest ono niejako „skonsumowane” przez uwzględnienie wierzytelności uznanej z uwzględnieniem potrącenia (art. 245 ust. 1 pkt 7 p.u., art. 86 ust. 2 pkt 6),

  3. wyeliminowania konieczności podawania ilości posiadanych udziałów albo akcji przez wierzyciela, który jest wspólnikiem albo akcjonariuszem spółki będącej upadłym. W postępowaniu upadłościowym okoliczność ta nie ma znaczenia. Kolejność zaspokajania określona w art. 342 p.u. przewiduje, że w kategorii czwartej zaspokajane są należności wspólników albo akcjonariuszy z tytułu pożyczki lub innej czynności prawnej o podobnych skutkach dokonanej w określonym terminie przed ogłoszeniem upadłości. Ilość posiadanych udziałów albo akcji (która jest zmienna w czasie) nie ma żadnego znaczenia. W praktyce przepis ten rodził wątpliwości co do tego, na jaki moment powinna być ustalana ilość posiadanych udziałów albo akcji,

  4. obowiązek podania uzasadnienia na liście wierzytelności w postępowaniu upadłościowym zostanie ograniczony wyłącznie do uzasadnienia odmowy uznania wierzytelności, gdyż uznanie wierzytelności w istocie rzeczy oznacza, że zgłoszona wierzytelność wynika z ksiąg rachunkowych upadłego albo z dokumentów przedstawionych przez wierzyciela (art. 245 ust. 1 pkt 8 p.u.). Nie ma przy tym obawy, że bez uzasadnienia wierzytelność zgłoszona, a następnie uznana na liście wierzytelności nie będzie identyfikowalna, gdyż formularz, który będzie udostępniony w systemie teleinformatycznym będzie wymagał wskazania źródła wierzytelności i określenia dokumentów albo przytoczenia innych okoliczności ją identyfikujących,

  5. wyeliminowanie konieczności podania informacji o stanie postępowania sądowego, administracyjnego, sądowoadministracyjnego lub postępowania przed sądem polubownym w sprawie zgłoszonej wierzytelności, jej zabezpieczenia lub prawa potrącenia jako że informacje te nie mają znaczenia dla decyzji syndyka co do uznania albo odmowy uznania wierzytelności na liście (art. 245 ust. 1 pkt 9 p.u.).

Obecnie znacznym problemem w praktyce są oczywiste błędy rachunkowe albo omyłki pisarskie, które ujawniły się na liście wierzytelności po jej zatwierdzeniu przez sędziego komisarza, a nawet po prawomocnym zakończeniu albo umorzeniu postępowania upadłościowego. Istnieją poważne wątpliwości co do tego, czy sprostowania listy wierzytelności może dokonać sędzia-komisarz na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Spotykane są poglądy, że jest to niemożliwe gdyż lista wierzytelności nie jest orzeczeniem sędziego-komisarza. Należy jednak zauważyć, że taka sytuacja prowadzi do naruszenia praw uczestników postępowania, którzy wskutek błędu ze strony organów postępowania są pozbawieni możliwości uzyskania tytułu egzekucyjnego i nie mają żadnego środka, aby ten błąd skorygować. Wobec tego projekt przewiduje, że do sprostowania zatwierdzonej listy wierzytelności stosuje się odpowiednio przepisy art. 350 i art. 353 Kodeksu postępowania cywilnego. Sprostowania dokonuje sędzia-komisarz (art. 262 ust. 2a p.u., art. 101 ust. 3a p.r.). Sprostowania może dokonać również referendarz sądowy. Wniesienie skargi na postanowienie referendarza sądowego nie powoduje utraty mocy przez zaskarżone postanowienie. Sąd rozpoznaje skargę w składzie jednego sędziego, jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Rozpoznając skargę, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego utrzymuje w mocy albo je zmienia. Prawomocne postanowienie o sprostowaniu listy wierzytelności obwieszcza się. Regulacja dotycząca procedury rozpoznawania wniosku przez referendarza sądowego jest oparta na regulacji art. 7673a k.p.c.

  1. Inne zmiany w ustawie – Prawo upadłościowe

  1. Wprowadzenie regulacji określającej procedurę, o której mowa w rozdziale V rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2015/848 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie postępowania upadłościowego

W rozdziale V rozporządzenia nr 2015/848 zostało uregulowane postępowanie upadłościowe członków grupy przedsiębiorców. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ww. rozporządzenia zarządca powołany w postępowaniu upadłościowym, które wszczęto względem członka grupy, może złożyć wniosek o wszczęcie grupowego postępowania koordynacyjnego w każdym sądzie, którego jurysdykcji podlega postępowanie upadłościowe któregokolwiek członka grupy. Samo grupowe postępowanie koordynacyjne toczy się na podstawie przepisów rozporządzenia, które w polskim systemie prawnym jest stosowane bezpośrednio. Jednakże konieczne jest osadzenie przepisów rozporządzenia w konkretnej procedurze, która będzie m.in. określała właściwość sądu, sposób i tryb zaskarżania. Projekt przewiduje wobec tego zmianę art. 4 przez wprowadzenie ust. 2, zgodnie z którym przepisy części pierwszej ustawy będzie się stosować odpowiednio do postępowania upadłościowego członków grupy przedsiębiorstw, o którym mowa w rozdziale V rozporządzenia nr 2015/848.

  1. Ujawnianie w Rejestrze informacji o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości na podstawie art. 13 Prawa upadłościowego

Zgodnie z obecną regulacją postanowienie o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości na podstawie art. 13 ust. 1 lub 2 obwieszcza się (art. 13 ust. 4 p.u.). Powyższa regulacja wzbudza wątpliwości co do tego, czy obwieszczeniu podlega orzeczenie prawomocne czy też orzeczenie nieprawomocne, skoro postanowienie o oddaleniu wniosku staje się skuteczne z chwilą ogłoszenia, a jeżeli ogłoszenia nie było – z chwilą podpisania sentencji (art. 360 k.p.c. w zw. z art. 35 p.u.). Projekt, dąży do ujednolicenia praktyki i precyzuje, że obwieszczeniu będzie podlegało prawomocne postanowienie o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości na podstawie art. 13 ust. 1 lub 2. Uzależnienie obwieszczenia od uprawomocnienia się postanowienia ma na celu ochronę praw dłużnika, co do którego oddalono wniosek o ogłoszenie upadłości na podstawie art. 13 ust. 1 lub 2. Nie byłoby bowiem uzasadnione obwieszczanie, a w konsekwencji ujawnianie w Rejestrze danych dłużnika, co do którego ostatecznie postanowienie o oddaleniu wniosku na podstawie art. 13 mogłoby zostać zmienione. Jednocześnie, skoro na podstawie obwieszczonego postanowienia w Rejestrze mają automatycznie zostać ujawnione dane o podmiocie, którego dotyczy postanowienie (art. 9 ust. 1), a w przypadku gdy podmiotem tym jest spółka osobowa również dane o wspólnikach odpowiadających za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem (art. 2 pkt 2) projekt wskazuje co powinno zostać ujęte w sentencji postanowienia o oddaleniu wniosku. Jest to taki sam zakres danych dotyczących dłużnika oraz wspólników odpowiadających za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem jaki jest wskazywany w sentencji postanowienia o ogłoszeniu upadłości (art. 51 ust. 1 p.u.). Dane te ujawnia się w Rejestrze (art. 5 ust. 1 pkt 1–6 oraz art. 6 pkt 1–3). Legislacyjnie konstrukcja art. 13 ust. 5 odpowiada brzmieniu art. 51 ust. 1.

  1. Oświadczenie co do prawdziwości danych zawartych we wniosku o ogłoszenie upadłości

Zgodnie z obecną regulacją art. 25 ust. 1 p.u. wraz z wnioskiem o ogłoszenie upadłości dłużnik jest obowiązany złożyć oświadczenie na piśmie co do prawdziwości danych zawartych we wniosku. Projekt zakłada, że wniosek o ogłoszenie upadłości będzie składany za pośrednictwem systemu teleinformatycznego i będzie opatrywany kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP lub uwierzytelniony w sposób zapewniający możliwość potwierdzenia pochodzenia i integralność weryfikowanych danych w postacie elektronicznej. W takiej sytuacji utrzymanie wymogu składania oświadczenia o prawdziwości danych zawartych we wniosku wyłącznie na piśmie niweczyłoby pozytywne skutki składania wniosków za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, gdyż sąd zawsze musiałby czekać na to aż wpłynie oświadczenie złożone w formie pisemnej. Zgodnie z projektem dłużnik może złożyć oświadczenie o prawdziwości danych zawartych we wniosku o ogłoszenie upadłości za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Obowiązek opatrywania pism w tym również oświadczenia, o którym mowa w art. 25 ust. 1 p.u., kwalifikowanym podpisem elektronicznym osoby, która składa oświadczenie albo jej podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP lub uwierzytelniony w sposób zapewniający możliwość potwierdzenia pochodzenia i integralność weryfikowanych danych w postacie elektronicznej w sposób wystarczający gwarantuje pewność, że oświadczenie to będzie pochodziło od dłużnika. Projektowane brzmienie art. 25 ust. 1 p.u. nie wyklucza przy tym możliwości złożenia oświadczenia w formie pisemnej i np. załączenia go do wniosku składanego za pośrednictwem systemu teleinformatycznego przez pełnomocnika procesowego dłużnika. Wówczas do złożenia oświadczenia stosuje się art. 216a ust. 1c–1e p.u.

  1. Zmiana art. 64 ust. 2

Wobec zmian wprowadzonych ustawą – Prawo restrukturyzacyjne, które doprowadziły do wyeliminowania, co do zasady, postępowań o charakterze układowym z postępowania upadłościowego, brak uzasadnienia do zachowania regulacji, w oparciu o którą środki zakładowego funduszu świadczeń socjalnych miałyby pozostawać, po ogłoszeniu upadłości, w zarządzie upadłego. Zgodnie z art. 57 p.u. upadły, po ogłoszeniu upadłości ma obowiązek wydania całości majątku oraz dokumentów dotyczących swojej działalności syndykowi. Nie jest praktycznym rozwiązaniem wyłączenie z zakresu przekazania środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, tym bardziej, że wiąże się to z koniecznością zapewnienia odpowiedniej obsługi biurowej i księgowej, czego upadły po odebraniu zarządu i majątku nie jest w stanie zapewnić.

  1. Zmiana regulacji w zakresie bezskuteczności czynności prawnych upadłego wobec masy upadłości

Przepisy ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe, które regulują kwestie bezskuteczności czynności prawnych upadłego, dotyczą czynności dokonanych w określonym czasie przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości (por. art. 127 ust. 1 p.u. – rok przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości; art. 128 ust. 1 p.u. – 6 miesięcy przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości). Jednocześnie zgodnie z art. 9a p.u. nie można ogłosić upadłości przedsiębiorcy w okresie od otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego do jego zakończenia lub prawomocnego umorzenia. Taka regulacja rodzi ryzyko składania wniosków restrukturyzacyjnych w celu uniknięcia potencjalnego ustalenia lub uznania bezskuteczności czynności w postępowaniu upadłościowym. Otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego wobec dłużnika uniemożliwia ogłoszenie upadłości na skutek wniosku złożonego przed dniem otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego albo w jego trakcie. To rodzi ryzyko odrzucenia wniosku wierzyciela o ogłoszenie upadłości złożonego przed zakończeniem albo prawomocnym umorzeniem postępowania restrukturyzacyjnego na podstawie art. 9a p.u. w zw. z art. 199 § 1 pkt 3 k.p.c. Może to być krzywdzące dla wierzycieli, gdyż w czasie prowadzenia postępowania restrukturyzacyjnego mogą upłynąć terminy określone w art. 127–130 p.u. Proponowany art. 131a ma zapobiec potencjalnemu pokrzywdzeniu wierzycieli dłużnika przez składanie wniosków restrukturyzacyjnych i prowadzenie postępowania restrukturyzacyjnego. Trzeba przy tym nadmienić, że takie ryzyko istnieje również w przypadku prowadzenia postępowania sanacyjnego, mimo że w tym postępowaniu ustawodawca wprowadził regulacje dotyczące bezskuteczności czynności prawnych dłużnika (art. 304–309 p.r.). Bezskuteczność dotyczy bowiem wyłącznie okresu od dnia otwarcia postępowania sanacyjnego do dnia zakończenia lub prawomocnego umorzenia postępowania sanacyjnego, gdyż tylko w tym okresie istnieje masa sanacyjna. Nie można przyjąć, że stan względnej bezskuteczności pozostaje w mocy po zakończeniu postępowania sanacyjnego. Bezskuteczność jest wynikiem otwarcia postępowania sanacyjnego i istnieje tylko na jego potrzeby (tak w stosunku do postępowania upadłościowego: wyrok SN z dnia 29.09.2000 r. V CKN 93/00, Lex oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2009 r., VI ACa 195/08, Lex). W art. 304 p.r. posłużono się wprost pojęciem bezskuteczności w stosunku do masy sanacyjnej, przy czym przez masę sanacyjną rozumie się pośrednio wierzycieli restrukturyzacyjnych. Poza postępowaniem sanacyjnym nie można mówić ani o masie sanacyjnej, ani o wierzycielach restrukturyzacyjnych, ani o szczególnym sposobie dochodzenia roszczeń z tytułu bezskuteczności, o którym stanowi art. 307 p.r.

Proponowany art. 131a p.u. opiera się na założeniu, że otwarcie i prowadzenie postępowania restrukturyzacyjnego nie powinno pogarszać sytuacji wierzycieli. Proponuje się, aby jeżeli wniosek o ogłoszenie upadłości zostanie złożony w terminie 3 miesięcy od dnia zakończenia albo prawomocnego umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego, przez dzień złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w rozumieniu art. 127–130 p.u. należy rozumieć dzień złożenia uprzedniego wniosku restrukturyzacyjnego. Art. 131a p.u. będzie miał zastosowanie do wszystkich postępowań upadłościowych, w których upadłość zostanie ogłoszona po dniu wejścia tego przepisu w życie, niezależnie od tego czy postępowanie restrukturyzacyjne zostało zakończone lub prawomocnie umorzone po czy przed wejściem w życie znowelizowanego przepisu art. 131a p.u., jak również niezależnie od tego czy wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony po czy przed wejściem w życie omawianego przepisu. Po pierwsze, wynika to z art. 25 ustawy, zgodnie z którym przepisy o skutkach wszczęcia postępowania co do osoby, majątku i zobowiązań dłużnika lub upadłego stosuje się również do zdarzeń prawnych, które miały miejsce przed dniem wejścia w życie ustawy. Potencjalnym skutkiem ogłoszenia upadłości (w razie zaistnienia ustawowych przesłanek) może być również bezskuteczność. Przepis o bezskuteczności (art. 131a p.u.) stosuje się również do oceny zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie ustawy (dokonanie czynności prawnej bezskutecznej wobec masy upadłości, zakończenie lub prawomocne umorzenie postępowania restrukturyzacyjnego). Po drugie, zgodnie z art. 26 ust. 2 przepis art. 189 pkt 14 projektowanej ustawy stosuje się również w sprawach, w których upadłość została ogłoszona na skutek wniosku, który wpłynął przed dniem wejścia w życie tego przepisu.

  1. Uchylenie postępowania upadłościowego

Obecnie zgodnie z art. 371 ust. 1 p.u. postępowanie upadłościowe podlega uchyleniu w razie prawomocnego odrzucenia albo oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Przepis ust. 1 ma odpowiednie zastosowanie w przypadku umorzenia postępowania w przedmiocie ogłoszenia upadłości na podstawie art. 54 ust. 4 p.u., tj. wówczas, gdy po uchyleniu postanowienia o ogłoszeniu upadłości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania zostało wydane postanowienie o zatwierdzeniu układu albo postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego. Taka regulacja nie przewiduje żadnego rozwiązania dla sytuacji, gdy po uchyleniu postanowienia o ogłoszeniu upadłości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania wnioskodawca cofnie wniosek o ogłoszenie upadłości, a cofnięcie to będzie skuteczne. Ustawodawca nie zakazuje cofnięcia wniosku po uchyleniu postanowienia o ogłoszeniu upadłości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. Zakaz takie nie miałby zresztą wystarczającego uzasadnienia celowościowego. Jednakże w przypadku cofnięcia wniosku i umorzenia postępowania w przedmiocie ogłoszenia upadłości nie ma podstaw do uchylenia wszczętego postępowania upadłościowego. Z tego względu projekt przewiduje nadanie ustępowi drugiemu w art. 371 p.u. następującego brzmienia: „2. Przepis ust. 1 ma odpowiednie zastosowanie w przypadku umorzenia postępowania w przedmiocie ogłoszenia upadłości.”.

  1. Inne zmiany w ustawie – Prawo restrukturyzacyjne

  1. Zmiana art. 9

Obecne przepisy, które wymagają aby dłużnik przedłożył jedynie bilans nie pozwalają na dokonanie oceny płynności dłużnika. Z bilansu nie wynikają żadne istotne informacje dla oceny stanu wypłacalności dłużnika.

  1. Uchylenie pkt 4 w art. 151 ust. 1 oraz zmiana art. 160 ust. 1

Obecne brzmienie przepisów art. 151 ust. 1 pkt 4 oraz art. 160 ust. 1 p.r. jest niespójne z art. 29 w związku z art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (zmienionej ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. – Dz. U. z 2015 r. poz. 689), które zezwalają na odroczenie terminu płatności należności z tytułu składek oraz rozłożenie ich na raty, zarówno wobec części finansowanej przez płatnika, jak i w części finansowanej przez ubezpieczonego. Zmiana wskazanych przepisów dostosowująca ich brzmienie do wprowadzonych zmian w art. 29 i art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, pozwoli na objęcie układem wierzytelności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne także w części finansowanej przez ubezpieczonego, których płatnikiem jest dłużnik.

  1. Zmiana art. 285

Zgodnie z obecnym brzmieniem art. 285 p.r. sąd może żądać od dłużnika zaliczki na wydatki postępowania o otwarcie postępowania sanacyjnego pod rygorem pominięcia czynności, z którą jest związane wezwanie do uiszczenia zaliczki, albo, w przypadku wezwania do uiszczenia zaliczki na wynagrodzenie tymczasowego nadzorcy sądowego albo tymczasowego zarządcy, pod rygorem umorzenia postępowania. Takie brzmienie przepisu pomija fakt, że zgodnie z art. 283 ust. 1 p.r. wniosek o otwarcie postępowania sanacyjnego w stosunku do osoby prawnej wpisanej do KRS może zgłosić również kurator ustanowiony na podstawie art. 26 ust. 1 u.k.r.s., zaś zgodnie z art. 283 ust. 2 p.r. wniosek o otwarcie postępowania w stosunku do niewypłacalnej osoby prawnej może zgłosić również jej wierzyciel osobisty. Literalna interpretacja art. 285 p.r. mogłaby rodzić ryzyko nieprawidłowej praktyki wzywania dłużnika do uiszczenia zaliczki również w sprawie, w której wniosek o otwarcie postępowania sanacyjnego złożył wierzyciel. Stanowiłoby to prosty sposób na pozbawienie wierzyciela możliwości skutecznego złożenia wniosku o otwarcia postępowania sanacyjnego dłużnika. W takiej sytuacji proponuje się dostosowanie treści art. 285 p.r. do katalogu osób posiadających legitymację do złożenia wniosku o otwarcie postępowania sanacyjnego przez wskazanie, że sąd może żądać zaliczki, o której mowa w tym przepisie od wnioskodawcy.

  1. Zmiana art. 286 i art. 290

Zgodnie z art. 283 ust. 1 p.r. wniosek o otwarcie postępowania sanacyjnego w stosunku do osoby prawnej wpisanej do KRS może zgłosić również kurator ustanowiony na podstawie art. 26 ust. 1 u.k.r.s., zaś zgodnie z art. 283 ust. 2 p.r. wniosek o otwarcie postępowania w stosunku do niewypłacalnej osoby prawnej może zgłosić również jej wierzyciel osobisty. W związku z tym, że uprawnienie do złożenia wniosku o otwarcie postępowania sanacyjnego zostało przyznane również kuratorowi, a przede wszystkim wierzycielom niewypłacalnego dłużnika konieczne jest przyznanie dłużnikowi prawa do zaskarżenia postanowienia o ustanowieniu zarządcy tymczasowego w ramach postępowania zabezpieczającego oraz postanowienia o otwarciu postępowania sanacyjnego na skutek wniosku wierzyciela. Brak możliwości zażalenia tych postanowień, które w istocie rzeczy prowadzą do odebrania dłużnikowi prawa zarządu majątkiem, może naruszać prawo dłużnika do sądu.

  1. Zmiany w innych ustawach

  1. Zmiana w ustawie z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 986)

Zmiana w ustawie o Krajowym Rejestrze Sądowym polega na przyjęciu założenia, że Krajowy Rejestr Sądowy prowadzą w systemie teleinformatycznym sądy rejonowe (sądy gospodarcze), zwane dalej „sądami rejestrowymi”. Zgodnie z obecnym brzmieniem art. 2 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym zachodzi konieczność tworzenia sądów rejestrowych w każdym województwie co jak pokazała 17 letnia praktyka – nie zawsze jest rozwiązaniem uzasadnionym. Struktura sądów rejestrowych na terenie kraju powinna być tworzona z uwzględnieniem liczby spraw wpływających do poszczególnych sądów. Przykładowo – część właściwości bardzo obciążonych sądów rejestrowych w Warszawie mogłaby zostać przekazana sądowi lubelskiemu, jednak wymaga to właśnie zmiany brzmienia art. 2 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym.

  1. Zmiana w ustawie z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 771)

Zmiany w ustawie o komornikach sądowych są efektem rozszerzenia zakresu przedmiotowego Rejestru oraz nałożenia na komorników obowiązków zamieszczania danych w Rejestrze. Z uwagi na to, że na gruncie ustawy o komornikach sądowych weryfikacja komorników w tzw. elektronicznym postępowaniu wieczystoksięgowym, odbywa się za pośrednictwem list oraz wykazu, o których mowa w art. 217–219 prowadzonej w systemie teleinformatycznym (art. 221 ust. 2 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych), wydaje się racjonalne przyjęcie analogicznego rozwiązania dla weryfikacji podmiotów zamieszczających informacje w KRZ. Prowadzona już lista może być bowiem wykorzystana także w innych systemach teleinformatycznych.

Dodatkowo wprowadzono art. 164a, zgodnie z którym Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji określi, w drodze rozporządzenia, tryb zakładania i udostępniania konta w systemie teleinformatycznym obsługującym postępowanie egzekucyjne, za pomocą którego można wnosić pisma, z uwzględnieniem sprawności postępowania, ochrony praw stron postępowania oraz możliwości składania jednorazowo wielu pism. Wprowadzenie do ustawy o komornikach delegacji dla Ministra Sprawiedliwości do określenia trybu zakładania i udostępniania konta w systemie teleinformatycznym odrębnej od delegacji zamieszczonej w ustawie z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych wynika z tego, że postępowanie egzekucyjne prowadzone przez komornika nie jest postępowaniem sądowym, a więc nie obejmuje go delegacja zamieszczona w ustawie – Prawo o ustroju sądów powszechnych.

  1. Zmiany w ustawie z dnia 29 września 1994 r. rachunkowości

W ustawie z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości wprowadzono zmianę w art. 53 ustawy ust. 2a, zgodnie z którą przepis ust. 1 i 1a nie dotyczy jednostek, w stosunku do których ogłoszona została upadłość lub otwarto postępowanie restrukturyzacyjne, w którym ustanowiono zarządcę. Obecnie przepisu ust. 1 i 1a nie stosuje się jedynie w przypadku ogłoszenia upadłości. Niezrozumiała jest jednak sytuacja, w której zarządca wyznaczony w postępowaniu restrukturyzacyjnym jako kierownik jednostki sporządza sprawozdanie finansowe i z działalności, które następnie jest zatwierdzane przez zgromadzenie wspólników lub WZA w spółkach kapitałowych. Pozycja prawna zarządcy jest w tym zakresie tożsama z pozycją prawną syndyka, co oznacza, że jest on niezależny od organów spółek kapitałowych. Ta niezależność powinna znaleźć również odzwierciedlenie w ustawie o rachunkowości.

  1. Zmiany w ustawie z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 23, z późn. zm.)

W postępowaniu upadłościowym i restrukturyzacyjnym akta sprawy będą prowadzone w postaci elektronicznej. Tworzenie i przetwarzanie akt z wykorzystaniem technik informatycznych dopuszcza już art. 53 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych. Norma zawarta w tym przepisie ma walor ogólny i nie ma potrzeby jej powtarzania w innych aktach prawnych. Za uzasadnione uznano natomiast uzupełnienie tej regulacji o przepisy określające kto tworzy i utrzymuje system teleinformatyczny obsługujący postępowanie sądowe, w którym tworzy i przetwarza się akta sprawy oraz kto jest administratorem tego systemu.

Zgodnie z projektowanym art. 53 § 11 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych podmiotem odpowiedzialnym za utworzenie tegoż systemu będzie Minister Sprawiedliwości, co pozwoli zapewnić bezpieczeństwo zgromadzonym w systemie danym i uniemożliwi dostęp do nich osobom postronnym. System teleinformatyczny obsługujący postępowania sądowe będzie spełniał minimalne wymagania dla systemów teleinformatycznych, określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 2012 r. w sprawie Krajowych Ram Interoperacyjności, minimalnych wymagań dla rejestrów publicznych i wymiany informacji w postaci elektronicznej oraz minimalnych wymagań dla systemów teleinformatycznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 113).

Zmianą objęto również § 2 art. 53 powyższej ustawy z uwagi na konieczność objęcia tym przepisem również akt elektronicznych, które przechowywane są w systemie teleinformatycznym obsługującym postępowanie sądowe. Zaproponowana norma ma walor ogólny i obejmuje zakresem swojego zastosowania wszystkie akta elektroniczne niezależnie od tego gdzie znajduje się serwer z system teleinformatycznym obsługującym postępowanie sądowe, w którym te akta są przechowywane.

W związku z propozycją uchylenia w ustawie – Kodeks postępowania cywilnego § 6 w art. 126, w ustawie – Prawo o ustroju sądów powszechnych wprowadzono delegację dla Ministra Sprawiedliwości do wydania w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji rozporządzenia, które określi, tryb zakładania i udostępniania konta w systemie teleinformatycznym, za pomocą którego można wnosić pisma procesowe, z uwzględnieniem sprawności postępowania, ochrony praw stron postępowania oraz możliwości składania jednorazowo wielu pism. Wprowadzenie tej delegacji do ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych pozwoli na wykorzystywanie jednego konta do komunikowania się obywatela z sądem w różnych postępowaniach, w których będzie dopuszczalna możliwość komunikacji za pomocą systemu teleinformatycznego. W przeciwnym razie konieczne byłoby zamieszczenie w ustawie – Prawo upadłościowe i ustawie – Prawo restrukturyzacyjne odrębnej delegacji do uregulowania w drodze rozporządzenia tej kwestii. Przepisy Kodeksu postępowania cywilnego na gruncie ustawy – Prawo upadłościowe oraz ustawy – Prawo restrukturyzacyjne znajdują bowiem zastosowanie jedynie odpowiednio. Stanowi to przeszkodę do uregulowania w akcie wykonawczym wydanym na podstawie art. 126 § 6 k.p.c. trybu zakładania i udostępniania konta w postępowaniach upadłościowych i restrukturyzacyjnych.

Umieszczenie delegacji w ustawie – Prawo o ustroju sądów powszechnych zostało dokonane celowo i jest wyrazem dążenia ustawodawcy do zamieszczenia w jednym akcie wykonawczym uregulowań dotyczących zakładanie konta dla wszystkich postępowań sądowych (cywilnych, rejestrowych, wieczystoksięgowych, upadłościowych, restrukturyzacyjnych), w których dopuszcza się komunikację elektroniczną.

  1. Zmiany w ustawie z dnia 15 czerwca 2007 r. o licencji doradcy restrukturyzacyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 883 oraz z 2018 r. poz. 398)

W ustawie o licencji doradcy restrukturyzacyjnego przewiduje się wprowadzenie zmiany polegającej na rozszerzeniu weryfikacji osoby ubiegającej się o licencję doradcy restrukturyzacyjnego także w Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Jednocześnie, z uwagi na bardzo szeroki zakres informacji, jakie ujawniane będą w Krajowym Rejestrze Zadłużonych, w tym o osobach sędziego komisarza, zastępcy sędziego-komisarza, nadzorcy, zarządcy lub syndyka w danym postępowaniu, sprecyzowano w projekcie, że Minister Sprawiedliwości zasięga jedynie informacji, czy osoba ubiegająca się o licencję doradcy restrukturyzacyjnego jest ujawniona w Rejestrze jako osoba, o której mowa w art. 2 ustawy (projektowany art. 3 ust. 1 pkt 9 oraz art. 11a ust. 2).

Z uwagi na to, że zgodnie z projektowanymi art. 157 p.u. i art. 24 p.r. do pełnienia funkcji syndyka, a w postępowaniach restrukturyzacyjnych do pełnienia funkcji nadzorcy sądowego albo zarządcy może zostać wyznaczona jedynie osoba, która posiada konto doradcy restrukturyzacyjnego, lista doradcy restrukturyzacyjnego obejmować również będzie informację, czy osoba wpisana na listę posiada konto w systemie teleinformatycznym obsługującym postępowanie sądowe.

W wyniku analizy funkcjonalności projektowanego systemu, obsługującego postępowania upadłościowego i restrukturyzacyjnego stwierdzono, że system musi pozwalać na automatyczne pobieranie danych osób posiadających licencję doradcy restrukturyzacyjnego. Z uwagi na powyższe przewiduje się, że lista osób posiadających licencję doradcy restrukturyzacyjnego będzie prowadzona w przedmiotowym systemie i będzie udostępniana sądom za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe.

VII. Zmiana w ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 155, z późn. zm.)

W Kodeksie postępowania cywilnego wprowadzono zmianę polegającą na uchyleniu w art. 126 § 6. Zgodnie z obecnym brzmieniem tego przepisu Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji określi, w drodze rozporządzenia, tryb zakładania i udostępniania konta w systemie teleinformatycznym, za pomocą którego można wnosić pisma procesowe, z uwzględnieniem sprawności postępowania, ochrony praw stron postępowania oraz możliwości składania jednorazowo wielu pism. Projekt ustawy zakłada wprowadzenie delegacji dla Ministra Sprawiedliwości do wydania w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji rozporządzenia, które określi, tryb zakładania i udostępniania konta w systemie teleinformatycznym, za pomocą którego można wnosić pisma procesowe, z uwzględnieniem sprawności postępowania, ochrony praw stron postępowania oraz możliwości składania jednorazowo wielu pism do ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych.

VIII. Przepisy przejściowe

Zgodnie z ogólnymi zasadami w Rejestrze ujawnia się jedynie informacje o postępowaniach, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. a–d, które zostały wszczęte po dniu wejścia w życie ustawy oraz o zdarzeniach, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2–4, które miały miejsce po dniu wejścia w życie ustawy. Oznacza to, że w Rejestrze nie ujawnia się informacji o postępowaniach restrukturyzacyjnych i upadłościowych, które zostały wszczęte (otwarto postępowanie restrukturyzacyjne albo ogłoszono upadłość) przed dniem wejścia w życie ustawy.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 w sprawach, w których przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy wpłynął wniosek o ogłoszenie upadłości, w tym wniosek o wszczęcie wtórnego postępowania upadłościowego, wniosek o uznanie orzeczenia o wszczęciu zagranicznego postępowania upadłościowego, wniosek restrukturyzacyjny, wniosek o stwierdzenie wykonania, zmianę albo uchylenie układu lub wniosek o orzeczenie zakazu, o którym mowa w art. 373 ust. 1 p.u., stosuje się przepisy dotychczasowe. Taka regulacja oznacza, że w sprawach tych nie byłoby możliwości automatycznego zamieszczania obwieszczeń i ujawniania danych w Rejestrze. Z uwagi na powyższe pełne stosowanie przepisów ustawy będzie dotyczyło jedynie spraw, w których wniosek wpłynął po wejściu ustawy w życie.

Zgodnie z art. 30 akta spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy prowadzi się w postaci papierowej, a zgodnie z art. 31 akta obejmujące sprawy zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy nie podlegają przetworzeniu na akta prowadzone w systemie teleinformatycznym. Akta te nie podlegają przetworzeniu na akta prowadzone w systemie teleinformatycznym. Ustawa nie przewiduje migracji akt do systemu teleinformatycznego.

  1. Termin wejścia w życie

Zgodnie z art. 35 ustawa wchodzi w życie z dniem 1 lutego 2019 r. Tak określony termin wynika z konieczności zbudowania systemu teleinformatycznego obsługującego postępowania sądowe, który pozwoli na automatyczne zamieszczanie obwieszczeń i ujawnianie danych w Rejestrze. Termin ten jest zgodny z harmonogramem prac projektowych prowadzonych w celu zbudowania tego systemu.

W odniesieniu do niektórych przepisów zostały przewidziane inne terminy wejścia w życie.

Przepisy art. 19 pkt 1 i pkt 10 lit. b (dotyczących zmian odpowiednio w art. 4 ust. 2 i art. 51 ust. 2a ustawy – Prawo upadłościowe) i pkt 15 oraz art. 24 pkt 36 lit. a i pkt 38 lit. b (dotyczących zmian odpowiednio w art. 223 ust. 2 i art. 233 ust. 2 ustawy – Prawo restrukturyzacyjne) wchodzą w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.

Wymienione przepisy ustaw PU i PR stanowią niezbędne doimplementowanie przepisów rozporządzenia nr 2015/848/UE, które stosuje się w państwach członkowskich UE od dnia 26 czerwca 2017 r. (tylko przepisy rozporządzenia dotyczące utworzenia rejestru upadłości i integracji rejestrów państw członkowskich wchodzą w życie w późniejszych terminach).

Wymienione wyżej przepisy ustawy o KRZ nie są związane ściśle z uruchomieniem w Polsce rejestru upadłości. Nie ma więc żadnego uzasadnienia, by przepisy określające konieczność podawania podstawy jurysdykcji sądu polskiego w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości, postanowieniu o zatwierdzeniu układu lub postanowieniu o otwarciu przyspieszonego postępowania układowego, czy przepisy usuwające wątpliwości co do zasad prowadzenia przez polski sąd postępowania określonego w art. 36 rozporządzenia (regulującego procedurę przedstawienia przez zarządcę powołanego w postępowaniu głównym tzw. jednostronnego zobowiązania w odniesieniu do majątku znajdującego się w państwie członkowskim, w którym mogłoby zostać wszczęte wtórne postępowanie upadłościowe) oraz umożliwiające prowadzenie postępowania koordynacyjnego w stosunku do członków grupy przedsiębiorstw, wobec których w innych państwach członkowskich otwarto postępowanie upadłościowe – dopiero z dniem 26 czerwca 2018 r. Przeciwnie, dla prawidłowego i skutecznego stosowania rozporządzenia nr 2015/848/UE oraz w celu uniknięcia zarzutów Komisji Europejskiej o braku implementacji przepisów prawa UE niezbędnym jest, by ww. przepisy ustawy weszły w życie jak najszybciej.

Uzasadnione jest także wcześniejsze wejście w życie art. 19 pkt 15 wprowadzającego do ustawy – Prawo upadłościowe art. 131a, który stanowi, że jeżeli upadłość ogłoszono w wyniku rozpoznania wniosku o ogłoszenie upadłości złożonego nie później niż w terminie 3 miesięcy od dnia zakończenia postępowania restrukturyzacyjnego albo od dnia uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego, przez dzień złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, o którym mowa w art. 127–130 p.u., rozumie się dzień złożenia wniosku restrukturyzacyjnego. Przepis ten ma zlikwidować problem potencjalnego pokrzywdzenia wierzycieli przez prowadzenie postępowania restrukturyzacyjnego w celu uniemożliwienia wierzycielom skutecznego złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości i w ten sposób uniemożliwienia uznania za bezskutecznego czynności dłużnika dokonanych z pokrzywdzeniem wierzycieli. Nie ma powodu, aby dla tego przepisu ustalać dłuższy termin wejścia w życie. Jednocześnie problem, który ten przepis rozwiązuje, jest na tyle istotny, że celowe wydaje się wprowadzenie dla niego stosunkowo krótkiej vacatio legis.

Informacja, czy ustawa o Krajowym Rejestrze Zadłużonych podlega notyfikacji

Projekt nie zawiera przepisów technicznych w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. poz. 2039, z późn. zm.), w związku z tym nie podlega notyfikacji w trybie przewidzianym tymi przepisami.

Ocena wpływu regulacji na działalność mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (test MŚP)

Rozwój gospodarki rynkowej i jednocześnie duża zmienność sytuacji makroekonomicznej sprzyjają wzrostowi liczby podmiotów, które realnie lub potencjalnie są zainteresowane skuteczną restrukturyzacją. Coraz częściej działalność przedsiębiorstw wykracza poza granice jednego państwa i podlega dlatego w coraz większym stopniu przepisom prawa Unii Europejskiej. Dostrzegając problemy w instrumentach upadłościowych, a także w dostępnie do informacji upadłościowej, oraz biorąc za cel prawidłowe funkcjonowanie rynku wewnętrznego, Unia Europejska wymaga skutecznego i sprawnego funkcjonowania międzynarodowych postępowań upadłościowych.

Realizacja projektu budowy i wdrożenia systemu teleinformatycznego oraz Krajowego Rejestru Zadłużonych przyczyni się do spełnienia wymagań określonych w unijnych przepisach prawa, dotyczących dostępu do informacji o dłużnikach oraz komunikowania się organów i uczestników postępowań upadłościowych i restrukturyzacyjnych bez ograniczeń krajowych. Zakłada się więc stałe poparcie polityczne zarówno na poziomie krajowym, jak i na poziomie UE dla działań w ramach interwencji publicznej zarówno w trakcie realizacji projektu, jak również dla dalszych etapów realizacji przyjętych założeń. Skuteczną realizację projektu oraz zapewnienie zakładanych rezultatów determinuje również konieczność utrzymania systemu teleinformatycznego oraz KRZ po zakończeniu realizacji projektu.

Głównym założeniem interwencji publicznej, której wsparcie planowane jest w projekcie, jest stworzenie nowych lepszych warunków do wychodzenia podmiotów gospodarczych z trudnej sytuacji gospodarczej, w tym wprowadzenie skutecznych instrumentów pozwalających na przeprowadzenie restrukturyzacji przedsiębiorstwa dłużnika i zapobieżenie jego likwidacji, a w konsekwencji zachowanie miejsc pracy oraz co do zasady możliwości nieprzerwanego realizowania kontraktów.

Lepsze warunki do wychodzenia z długów oraz dostępne nowe skuteczne instrumenty w zakresie postępowań restrukturyzacyjnych w rezultacie przyniosą wzrost zainteresowania formalną procedurą restrukturyzacyjną realizowaną z udziałem sądów restrukturyzacyjnych i upadłościowych, a w konsekwencji zwiększą obciążenie sądów. Założeniem interwencji jest więc zapobieżenie paraliżowi sądów restrukturyzacyjnych i upadłościowych związanemu ze wzrostem liczby prowadzonych spraw.

Zwiększenie efektywności funkcjonowania sądów restrukturyzacyjnych i upadłościowych i usprawnienie postępowania restrukturyzacyjnego i upadłościowego planuje się osiągnąć dzięki wdrożeniu nowoczesnych rozwiązań teleinformatycznych w zakresie komunikacji między uczestnikami postępowań oraz wsparciu pracy merytorycznej właściwych jednostek organizacyjnych sądownictwa powszechnego, w tym scentralizowaniu dostępu do informacji o procesach restrukturyzacyjnych i upadłościowych.

Kolejnym założeniem interwencji jest umożliwienie dostępu do informacji o upadłości i restrukturyzacji wierzycielom, sądom i innym zainteresowanym mającym miejsce zamieszkania lub siedzibę w innych państwach członkowskich w celu poprawy informowania odpowiednich wierzycieli i sądów oraz zapobiegania wszczynaniu równoległych postępowań upadłościowych przez wdrożenie rozporządzenia nr 2015/848 oraz udział w systemie połączonych europejskich rejestrów upadłościowych. Powyższe założenia wpisują się w cel tematyczny nr 11 określony w Umowie Partnerstwa, jakim jest poprawa warunków administracyjno-prawnych dla rozwoju gospodarki, w tym przede wszystkim dla rozwoju przedsiębiorczości. Zgodnie z Umową powyższy cel realizowany będzie w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój (PO WER). Jeden z priorytetów inwestycyjnych PO WER dotyczy bowiem inwestycji w zdolności instytucjonalne i w skuteczność administracji publicznych oraz usług publicznych w celu przeprowadzenia reform, z uwzględnieniem lepszego stanowienia prawa i dobrych rządów. W sposób bezpośredni realizacja projektu przyczyni się do osiągnięcia celu szczegółowego określonego w PO WER, tj. poprawy jakości wydawanych orzeczeń oraz zwiększenia skuteczności ich egzekwowania, przez wprowadzenie standardu dla wydawanych orzeczeń przez sądy upadłościowe i restrukturyzacyjne oraz przez ułatwienie dostępu do orzeczeń i poprawę skuteczności ich doręczania z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej. Założenia wpisują się również w przyjętą przez Ministerstwo Sprawiedliwości Strategię modernizacji przestrzeni sprawiedliwości w Polsce na lata 2014–20202) w obszarze poprawy sprawności i jakości orzecznictwa, w perspektywie procesów wewnętrznych oraz w obszarze dostępność i otwartość wymiaru sprawiedliwości w perspektywie obywatela.

W ramach realizacji założeń interwencji publicznej w dniu 15 maja 2015 r. uchwalona została ustawa – Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2015 r. poz. 978), dalej jako „ustawa”, wprowadzająca skuteczne instrumenty pozwalające na przeprowadzenie restrukturyzacji przedsiębiorstwa dłużnika i zapobiegnięcie jego likwidacji.

Ustawa wprowadza cztery nowe postępowania restrukturyzacyjne, tj.:

  1. postępowanie o zatwierdzenie układu;

  2. przyspieszone postępowanie układowe;

  3. postępowanie układowe;

  4. postępowanie sanacyjne.

Wspólną cechą tych postępowań jest dokonywana w ich ramach restrukturyzacja przedsiębiorstwa dłużnika – w pierwszej kolejności jego zobowiązań, a ponadto w różnym stopniu jego majątku, sposobu zarządzania przedsiębiorstwem oraz zatrudnienia. Przewidziane postępowania zapewniają możliwość wyboru zoptymalizowanej formy restrukturyzacji.

W przypadku postępowań upadłościowych o charakterze likwidacyjnym ustawa zawiera zmiany nakierowane na ich usprawnienie i zharmonizowanie z postępowaniami restrukturyzacyjnymi.

W rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 października 2014 r. w sprawie przekazania niektórym sądom okręgowym i sądom rejonowym rozpoznawania spraw gospodarczych z obszarów właściwości innych sądów okręgowych i sądów rejonowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1397) przyjęto, iż rozpoznawanie spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych będzie prowadzone przez 30 sądów rejonowych rozlokowanych na terenie całego kraju.

W ustawie nałożono na Ministra Sprawiedliwości obowiązek utworzenia i prowadzenia w systemie teleinformatycznym Centralnego Rejestru Restrukturyzacji i Upadłości (obecnie KRZ), stanowiąc tym samym podstawę prawną do scentralizowania dostępu do informacji o procesach restrukturyzacyjnych i upadłościowych.

Definicja ustawowa przewiduje, iż CRRU (obecnie KRZ) ma służyć zamieszczaniu i obwieszczaniu postanowień, zarządzeń, dokumentów i informacji dotyczących postępowania restrukturyzacyjnego i upadłościowego, udostępnianiu danych zawartych w postanowieniach, zarządzeniach, dokumentach i informacjach, dotyczących postępowania restrukturyzacyjnego i upadłościowego, obwieszczonych w CRRU (obecnie KRZ) w odniesieniu do danego podmiotu, umożliwiać ma składanie pism i dokumentów oraz dokonywanie doręczeń, wspomagać ma organizację pracy i prowadzenie postępowania restrukturyzacyjnego i upadłościowego oraz służyć ma udostępnianiu wzorów pism procesowych i dokumentów określonych w ustawie.

W ramach prac przygotowawczych nad utworzeniem CRRU (obecnie KRZ) przeprowadzono analizę jego funkcjonalności obejmującą założenia ogólne, założenia dotyczące zakresu podmiotowego i przedmiotowego oraz założenia dotyczące logiki czynności w postępowaniu sądowym mających wpływ na stan danych w CRRU (obecnie KRZ). Analiza została opracowana przez zespół składający się z sędziów posiadających duże doświadczenie w prowadzeniu spraw upadłościowych. Zakres analizy przeprowadzonej na etapie przygotowania projektu koncentrował się na identyfikacji głównych obszarów budowanego rozwiązania informatycznego przy założeniu, że identyfikacja szczegółowej funkcjonalności oraz kolejność jej wdrażania zostanie zrealizowana na etapie analizy zaplanowanej w ramach projektu.

System CRRU (obecnie KRZ) przyczyni się do usprawnienia postępowań restrukturyzacyjnych i upadłościowych, ułatwienia dostępu do informacji o tych postępowaniach, usprawnienia komunikacji pomiędzy organami tych postępowań i ich uczestnikami oraz obniżenia kosztów postępowań związanych z obowiązkiem dokonywania ogłoszeń i obwieszczeń. Wpływ interwencji w kontekście grupy odbiorców i użytkowników usprawnień:

  • w przypadku przedsiębiorców objętych postępowaniem restrukturyzacyjnym zmniejszy się odsetek przedsiębiorstw, które zaprzestaną działalności, a nie będą poddane likwidacji, nastąpi implementacja polityki „drugiej szansy” dla przedsiębiorców, ograniczy się zjawisko stygmatyzacji, wyeliminuje koszty związane z drukiem ogłoszeń prasowych w toku postępowania;

  • w przypadku przedsiębiorców-wierzycieli ograniczy się skalę zatorów płatniczych, zwiększy współczynnik zaspokojenia niezabezpieczonych wierzytelności prywatnoprawnych (z kilku do kilkunastu procent);

  • w przypadku obywateli zatrudnionych w przedsiębiorstwach objętych postępowaniem układowym zachowa się miejsca pracy w przedsiębiorstwach przeżywających trudności;

  • w przypadku pracowników sądów skróci się czas wydania orzeczenia w postępowaniu restrukturyzacyjnym i upadłościowym. Osiągnięcie powyższego rezultatu w sposób bezpośredni przyczyni się do osiągnięcia celu szczegółowego określonego w PO WER, tj. poprawy jakości wydawanych orzeczeń oraz zwiększenia skuteczności ich egzekwowania.

Projekt pozytywnie wpłynie na rynek pracy, a tym samym na sytuację małych i średnich przedsiębiorstw, gdyż może przyczynić się do skrócenia czasu trwania postępowań restrukturyzacyjnych i upadłościowych, co pozwoli na ratowanie przedsiębiorstw i utrzymanie miejsc pracy, a w przypadku postępowania upadłościowego pozwoli na szybszą alokację zasobów i szybsze ustabilizowanie sytuacji bytowej pracownika. Potencjalne skutki należy analizować w kontekście ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2016 r. poz. 1574), która zainicjowała proces optymalizacji procesów restrukturyzacyjnych i upadłościowych.

Nie jest jednak możliwe dokonanie wiarygodnego ilościowego oszacowania skali tych korzyści w tym zakresie. Odwołując się do oceny skutków regulacji ww. ustawy, należy wskazać, że przyjmując (szacunek ekspercki), na podstawie danych przedstawionych w raporcie PARP, średnią liczbę pracowników likwidowanej firmy na 80 osób, można oczekiwać zachowania na skutek popularyzacji postępowań układowych ok. 4 tysięcy zachowanych miejsc pracy w pierwszym (i każdym następnym – przyp.) roku funkcjonowania regulacji.

1) Dane na podstawie sprawozdań MS-S20IN (sprawozdania w sprawach restrukturyzacyjnych i upadłościowych).

2)https://ms.gov.pl/pl/dzialalnosc/strategia/

 

POPRAWNA CHRONOLOGIA (gdyby edytor tekstów w powyższym materiale ją zmienił)

I. Uwagi ogólne

1. Potrzeba regulacji. Uzasadnienie przyjęcia odrębnej ustawy o Krajowym Rejestrze Zadłużonych

1.1. Geneza projektowanych rozwiązań

1.1.1. Centralny Rejestr Restrukturyzacji i Upadłości

1.1.2. Ustawa z dnia 26 stycznia 2018 r. o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 398)

1.1.3. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2015/848 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie postępowania upadłościowego (Dz. Urz. UE L 141 z 05.06.2015, s. 19)

1.1.4. Analiza stanu sądownictwa upadłościowego i restrukturyzacyjnego

1.2. Uzasadnienie przyjęcia odrębnej ustawy o Krajowym Rejestrze Zadłużonych

1.3. Ewolucja projektu – kontynuacja zadania projektowego utworzenia Centralnego Rejestru Restrukturyzacji i Upadłości w formie utworzenia Krajowego Rejestru Zadłużonych oraz systemu teleinformatycznego obsługującego postępowania sądowe

2. Uzasadnienie nazwy Rejestru (zmiana nazwy z „Centralny Rejestr Restrukturyzacji i Upadłości” na „Krajowy Rejestr Zadłużonych”)

3. Główne cele projektu

4. Istota proponowanych w projekcie najważniejszych rozwiązań

II. Uwagi szczegółowe

1. Zakres Rejestru

1.1. Wprowadzenie

1.2. Zakres podmiotowy Rejestru

1.3. Zakres danych ujawnianych w Rejestrze

2. Jawność Rejestru

3. Zamieszczanie danych w Rejestrze

4. Usuwanie danych z Rejestru

III. Zmiany w ustawie z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2017  poz. 2344, z późn. zm.) oraz w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1508, z późn. zm.) – uwagi wspólne odnoszące się do obu ustaw.

1. Uwagi ogólne

2. Sprecyzowanie zakresu danych, które powinny być zawarte we wniosku o ogłoszenie upadłości, we wniosku restrukturyzacyjnym oraz w postanowieniach sądu upadłościowego i sądu restrukturyzacyjnego

3. Ujawnianie w Rejestrze informacji o złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości oraz wniosku restrukturyzacyjnego

4. Ujawnianie podstawy jurysdykcji w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości oraz w postanowieniu o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego podstawy jurysdykcji

5. Obwieszczanie w Rejestrze o prawomocności postanowienia o ogłoszeniu upadłości oraz o prawomocności innych postanowień

6. Ustalanie i rejestrowanie składu masy upadłości oraz składu masy układowej i sanacyjnej

6.1. Ustalanie i rejestrowanie składu masy upadłości

6.2. Ustalanie i rejestrowanie składu masy układowej i sanacyjnej

7. Ustalanie i rejestrowanie wydatków oraz sporządzanie sprawozdań rachunkowych

8. Ujawnianie w Rejestrze informacji o organach postępowania

9. Zmiany w zakresie regulacji dotyczącej rady wierzycieli

10. Obowiązek wnoszenia pism procesowych i dokumentów za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe.

11. Orzeczenia w postępowaniu

12. Rejestr danych, dotyczących aktualnego stanu wierzytelności oraz niezaspokojonych przez syndyka zobowiązań masy upadłości

13. Doręczenia elektroniczne

14. Zaskarżanie czynności rady wierzycieli i syndyka

15. Dostęp do akt postępowania

16. Zgłaszanie wierzytelności i ustalanie listy wierzytelności w postępowaniu upadłościowym oraz spisu wierzytelności w postępowaniu restrukturyzacyjnym

IV. Inne zmiany w ustawie – Prawo upadłościowe

1. Wprowadzenie regulacji określającej procedurę, o której mowa w rozdziale V rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2015/848 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie postępowania upadłościowego

2. Ujawnianie w Rejestrze informacji o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości na podstawie art. 13 Prawa upadłościowego

3. Oświadczenie co do prawdziwości danych zawartych we wniosku o ogłoszenie upadłości

4. Zmiana art. 64 ust. 2

5. Zmiana regulacji w zakresie bezskuteczności czynności prawnych upadłego wobec masy upadłości

6. Uchylenie postępowania upadłościowego

V. Inne zmiany w ustawie – Prawo restrukturyzacyjne

1. Zmiana art. 9

2. Uchylenie pkt 4 w art. 151 ust. 1 oraz zmiana art. 160 ust. 1

3. Zmiana art. 285

4. Zmiana art. 286 i art. 290

VI. Zmiany w innych ustawach

1. Zmiana w ustawie z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 986)

2. Zmiana w ustawie z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 771)

3. Zmiany w ustawie z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2018 r. poz. 395, 398 i 650)

4. Zmiany w ustawie z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 23, z późn. zm.)

5. Zmiany w ustawie z dnia 15 czerwca 2007 r. o licencji doradcy restrukturyzacyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 883 oraz z 2018 r. poz. 398)

VII. Zmiana w ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 155, z późn. zm. )

VIII. Przepisy przejściowe

IX. Termin wejścia w życie

Krajowy Rejestr Zadłużonych – trwają prace legislacyjne
5 (100%) 1 głosy

Dodaj Komentarz lub Opinie