Najlepszy i Polecany Prawnik Adwokat Radca Prawny Kancelaria Prawna

Aktualizowano:

Rozstrzyganie sporów między inwestorem a państwem lub system sądów inwestycyjnych ( ICS ) to system, za pomocą którego inwestorzy mogą wnosić skargi do krajów za domniemane praktyki dyskryminacyjne. ISDS jest instrumentem międzynarodowego prawa publicznego, a postanowienia zawarte są w wielu dwustronnych traktatach inwestycyjnych, w niektórych międzynarodowych traktatach handlowych , takich jak NAFTA (rozdział 11), oraz proponowany TPP (rozdział 9) i CETA (sekcja 3 i 4) umowy. ISDS znajduje się również w międzynarodowych umowach inwestycyjnych , takich jak traktat karty energetycznej . Jeżeli inwestor z jednego kraju (“państwa macierzystego”) inwestuje w innym kraju (“państwie przyjmującym”), z których oba zgodziły się na ISDS, a państwo przyjmujące narusza prawa przyznane inwestorowi na mocy traktatu, to inwestor może wnieść sprawę do sądu arbitrażowego .

Podczas gdy ISDS jest często kojarzony z międzynarodowym arbitrażem zgodnie z zasadami ICSID ( Międzynarodowe Centrum Rozstrzygania Sporów Inwestycyjnych Banku Światowego ), często odbywa się pod auspicjami międzynarodowych trybunałów arbitrażowych regulowanych różnymi przepisami lub instytucjami, takimi jak Londyn Sąd Arbitrażu Międzynarodowego , Międzynarodowa Izba Handlowa , Międzynarodowe Centrum Arbitrażowe Hong Kongu lub Regulamin arbitrażowy UNCITRAL .
Obecnie ochrona prawna zagranicznych inwestycji bezpośrednich w ramach międzynarodowego prawa publicznego jest gwarantowana przez sieć ponad 2750 dwustronnych umów inwestycyjnych (BIT), wielostronnych umów inwestycyjnych , w szczególności traktatu karty energetycznej i szeregu umów o wolnym handlu, takich jak NAFTA, które zawierają rozdział dotyczący ochrony inwestycji. Większość z tych umów została podpisana przez państwa pod koniec lat osiemdziesiątych i na początku lat dziewięćdziesiątych, zanim obecna eksplozja roszczeń inwestorów w ramach traktatów rozpoczęła się pod koniec lat dziewięćdziesiątych.

Większość tych instrumentów prawnych zapewnia inwestorom zagranicznym merytoryczną ochronę prawną (w tym prawo do “sprawiedliwego i równego traktowania”, “pełnej ochrony i bezpieczeństwa”, “swobodnego przepływu środków” i prawo do niepublicznego lub pośredniego wywłaszczenia bez pełne odszkodowanie) oraz dostęp do ISDS w celu zadośćuczynienia wobec Państw Przyjmujących za naruszenie takiej ochrony. Niektóre z tych standardów są sformułowane w sposób niejasny, z uwagi na dużą swobodę decyzyjną arbitrów w ich interpretacji i stosowaniu. Ogólna liczba znanych przypadków osiągnęła ponad 500 w 2012 r. Spośród nich 244 zostały zakończone, z czego około 42% zostało rozstrzygniętych na korzyść państwa przyjmującego i około 31% na korzyść inwestora. Około 27% spraw zostało rozstrzygniętych poza sądem.

Rozdział 11 NAFTA zawiera przepis dotyczący państwa inwestorów.
Warto zauważyć, że tylko zagraniczni inwestorzy mogą pozywać państwa na mocy traktatów inwestycyjnych, ponieważ państwa są stronami traktatu, a jedynie państwa mogą zostać pociągnięte do odpowiedzialności za spłatę odszkodowania za naruszenie traktatu. Państwa nie mają odpowiedniego prawa do wniesienia pierwotnego roszczenia wobec zagranicznego inwestora na mocy takich traktatów, ponieważ inwestorzy nie są stronami traktatu, a zatem nie mogą go naruszać. Tak więc decyzja na korzyść państwa oznacza, że ​​państwo nie zostało zobowiązane do wypłaty odszkodowania, a nie, że otrzymało ono jakiekolwiek odszkodowanie od inwestora, chociaż koszty można przyznać inwestorowi. Państwo nie może “wygrać” w ISDS w sposób inwestora zagranicznego – państwo, które chce pozwać zagranicznego inwestora, czyni to za pośrednictwem własnych sądów krajowych, bez konieczności zawarcia traktatu.

ISDS nie może unieważnić lokalnych praw (w przeciwieństwie do Światowej Organizacji Handlu ), które naruszają umowy handlowe, ale może przyznać pieniężne odszkodowania inwestorom, których prawa te mają niekorzystny wpływ.  Według Biura Przedstawiciela Handlowego Stanów Zjednoczonych , ISDS wymaga konkretnych naruszeń traktatu i nie pozwala korporacjom na pozwanie jedynie “utraconych zysków”.  Jednak takie naruszenia mogą być trudne do przewidzenia, a groźba wygórowanych grzywien może spowodować efekt mrożący, który zatrzymuje przepisy lub przepisy w interesie publicznym (np. Zdrowie ludzkie i ochrona środowiska). Krytycy stwierdzają również, że traktaty są pisane w taki sposób, że każde ustawodawstwo powodujące utratę zysków jest z definicji naruszeniem traktatu, co powoduje, że naruszenie tylko traktatu podlega ISDS.

Przeciwnicy ISDS twierdzą, że arbitrzy są czasami przeprowadzani w tajemnicy przez prawników handlu, którzy nie cieszą się typowymi gwarancjami niezależności sądowej i uczciwości proceduralnej, którzy uzyskują dochody tylko wtedy, gdy sprawa zostanie wniesiona i będzie kontynuowana, a którzy nie są odpowiedzialni przed opinią publiczną lub wymagane do uwzględnienia szerszych norm konstytucyjnych i międzynarodowych w zakresie praw człowieka. Peterson Institute for International Economics zgadza się, że “tajemnica poszła za daleko” w wielu przypadkach ISDS, ale zauważa, że ​​porozumienia takie jak Partnerstwo Trans-Pacific zapewniły większą przejrzystość w ISDS.  Zwolennicy ISDS wskazują, że poufność jest standardową cechą wszystkich arbitrażów i która umożliwia konstruktywną, odpolitycznioną i opartą na faktach atmosferę rozstrzygania sporów. Z drugiej strony taka tradycyjna poufność ogranicza się do sporów, które dotyczą zainteresowanych stron, a nie szerszej opinii publicznej. Ponadto większość nagród ICSID, choć poufnych, jest de facto publikowanych za zgodą stron. Jednak wiele nagród przyznanych na podstawie innych przepisów arbitrażowych nie jest dostępnych publicznie, a w przypadku arbitrażu inwestorów w Międzynarodowej Izbie Handlowej istnieje wymóg ogólnej poufności w odniesieniu do wszystkich aspektów sprawy.

Ponadto wskazano, że sędziowie nie są wybierani w większości krajów poza USA, więc “publiczna odpowiedzialność sędziów” nie może być uznana za standard międzynarodowego prawa publicznego . W każdym razie, jak mówią, kwalifikacja arbitrów ISDS odpowiada lub przewyższa kwalifikacje większości sędziów sądowych. W odpowiedzi krytycy wskazują na to, że każdy sędzia, czy to krajowy, czy międzynarodowy, który jest częścią systemu prawnego, który nie jest systematycznie stronniczy lub niewiarygodny, ma większe prawo do niezależności niż arbiter, ponieważ jest izolowany od konflikty interesów, które powstają, gdy arbitrzy pracują po stronie jako prawnicy, i przypisuje się sprawy w sposób obiektywny, a nie według uznania strony sporu lub urzędnika wykonawczego. Arbitrzy są powoływani przez obie strony w sporze, a zatem takie konflikty interesów mogą powstać po obu stronach.

Chociaż ISDS jest tradycyjnie tajny jak każdy inny arbitraż , ogólnym trendem w ostatniej dekadzie było zapewnienie większej otwartości i przejrzystości. Z drugiej strony w systemie wciąż panuje powszechna poufność.

Zgodnie z art. 29 amerykańskiego wzoru BIT z 2004 r., Wszystkie dokumenty dotyczące ISDS muszą być upublicznione, a wytyczne amicus curiae są dozwolone. Jednak żaden traktat inwestycyjny nie pozwala innym stronom zainteresowanym sporem, innym niż powód, inwestor i pozwany rząd, na uzyskanie pozycji w procesie orzekania.
W ramach strategicznego partnerstwa gospodarczego między krajami Pacyfiku trybunały, pod warunkiem zgody stron sporu, prowadzą jawne posiedzenia. Trybunał udostępni publiczne dokumenty dotyczące sporu, takie jak zawiadomienie o zamiarze, zawiadomienie o arbitrażu, pisma procesowe, memoriały, protokoły lub transkrypcje przesłuchań trybunału, o ile są dostępne; zamówienia, nagrody i decyzje trybunału. Ponadto osoby trzecie mogą i w coraz większym stopniu uczestniczyć w arbitrażu inwestorów-państw, składając petycje amicus curiae .

Międzynarodowe Centrum Rozstrzygania Sporów Inwestycyjnych (ICSID) Międzynarodowego Banku Światowego jest wymagane przez ICSID Rozporządzenie Administracyjne i Finansowe 22 do upublicznienia, informacje o rejestracji wszystkich wniosków o arbitraż oraz do wskazania we właściwym czasie daty i metody zakończenie każdego postępowania. Publikuje również ogromną większość nagród za zgodą stron. Jeżeli strony nie wyrażą na to zgody, ICSID publikuje fragmenty ukazujące uzasadnienie trybunału. Strona internetowa ICSID opublikowała nagrody za większość zakończonych postępowań arbitrażowych, a decyzje w arbitrażu inwestorów poza państwem ICSID są również publicznie dostępne w Internecie.

1 kwietnia 2014 r. Weszły w życie zasady UNCITRAL dotyczące przejrzystości w umownym arbitrażu między inwestorem a państwem.  Artykuł 3 przewiduje ogólny obowiązek opublikowania wszystkich dokumentów dotyczących procedury ISDS na mocy Regulaminu UNCITRAL, jeżeli traktat ustanawiający mechanizm ISDS został zawarty po dniu 1 kwietnia 2014 r. Lub jeżeli strony wyrażą na to zgodę, z zastrzeżeniem pewnej przeważającej poufności interesy wymienione w art. 7. Oryginalne propozycje, aby wszystkie arbitraż UNCITRAL w ramach publicznych umów inwestycyjnych nie zostały przyjęte po sprzeciwie niektórych państw i przedstawicieli branży arbitrażowej, którzy uczestniczyli w negocjacjach grupy roboczej UNCITRAL jako przedstawiciele państw.

W dniu 17 marca 2015 r. Otwarto w Port Louis na Mauritiusie Konwencję Narodów Zjednoczonych o przejrzystości w umownym arbitrażu inwestorów i państw (konwencja z Mauritiusu). Konwencja z Mauritiusa sprawi, że zasady UNCITRAL dotyczące przejrzystości w umownym arbitrażu dla inwestorów będą mieć zastosowanie również do sporów wynikających z umów inwestycyjnych zawartych przed 1 kwietnia 2014 r., Jeżeli obie strony umowy inwestycyjnej są również stronami Mauritiusa Konwencja.  Konwencja nie weszła jeszcze w życie, ponieważ trzy wymagane ratyfikacje nie zostały jeszcze złożone.  Do tej pory 10 państw podpisało konwencję z Mauritiusu.

Spory inwestycyjne mogą być inicjowane przez korporacje i osoby fizyczne, aw prawie wszystkich przypadkach sądy inwestycyjne składają się z trzech arbitrów (chyba, że ​​strony postanowią inaczej). Podobnie jak w przypadku większości arbitrażów , jeden jest wyznaczany przez inwestora, jeden przez państwo, a trzeci jest zwykle wybierany na podstawie porozumienia między stronami lub wyznaczonymi przez nich arbitrem lub wybierany przez organ powołujący, w zależności od zasad proceduralnych mających zastosowanie w sporze. Jeśli strony nie uzgodnią, kogo wyznaczyć, władza ta jest przypisana do urzędników wykonawczych zwykle w Banku Światowym, w Międzynarodowym Biurze Stałego Trybunału Arbitrażowego lub prywatnej izbie handlowej.

Inne osoby nie mogą wszcząć roszczenia przeciwko państwu na mocy traktatu inwestycyjnego. Ponadto żadna osoba ani państwo nie może wszcząć roszczenia wobec zagranicznego inwestora na mocy traktatu inwestycyjnego. Doprowadziło to do krytyki, że arbitraż inwestycyjno-państwowy nie jest zrównoważony i że faworyzuje “posiadaczy” nad “nie”, dając zagranicznym inwestorom, zwłaszcza dużym firmom, dostęp do specjalnego trybunału poza jakimkolwiek sądem. Chociaż sam proces arbitrażowy nie zapewnia jawnie uprzywilejowanego dostępu dla większych inwestorów nad jednostkami lub MŚP, koszty ISDS, podobnie jak w każdym sądzie lub systemie arbitrażowym, są odpychające dla mniejszych wnioskodawców.

Trybunały 

Spory inwestycyjne mogą być inicjowane przez korporacje i osoby fizyczne, aw prawie wszystkich przypadkach sądy inwestycyjne składają się z trzech arbitrów (chyba, że ​​strony postanowią inaczej). Podobnie jak w przypadku większości arbitrażów , jeden jest wyznaczany przez inwestora, jeden przez państwo, a trzeci jest zwykle wybierany na podstawie porozumienia między stronami lub wyznaczonymi przez nich arbitrem lub wybierany przez organ powołujący, w zależności od zasad proceduralnych mających zastosowanie w sporze. Jeśli strony nie uzgodnią, kogo wyznaczyć, władza ta jest przypisana do urzędników wykonawczych zwykle w Banku Światowym, w Międzynarodowym Biurze Stałego Trybunału Arbitrażowego lub prywatnej izbie handlowej.

Inne osoby nie mogą wszcząć roszczenia przeciwko państwu na mocy traktatu inwestycyjnego. Ponadto żadna osoba ani państwo nie może wszcząć roszczenia wobec zagranicznego inwestora na mocy traktatu inwestycyjnego. Doprowadziło to do krytyki, że arbitraż inwestycyjno-państwowy nie jest zrównoważony i że faworyzuje “posiadaczy” nad “nie”, dając zagranicznym inwestorom, zwłaszcza dużym firmom, dostęp do specjalnego trybunału poza jakimkolwiek sądem. Chociaż sam proces arbitrażowy nie zapewnia jawnie uprzywilejowanego dostępu dla większych inwestorów nad jednostkami lub MŚP, koszty ISDS, podobnie jak w każdym sądzie lub systemie arbitrażowym, są odpychające dla mniejszych wnioskodawców.

Przykład

Wyrok w sprawie C-284/16 Slowakische Republik / Achmea BV

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej

KOMUNIKAT PRASOWY nr 26/18

Luksemburg, 6 marca 2018 r.

Zapis na sąd polubowny znajdujący się w zawartej pomiędzy Niderlandami i Słowacją umowie o ochronie inwestycji jest niezgodny z prawem Unii

Ów zapis wyłącza spod mechanizmu kontroli sądowej prawa Unii spory mogące dotyczyć stosowania lub wykładni tego prawa

W 1991 r. dawna Czechosłowacja i Niderlandy zawarły umowę o wspieraniu i wzajemnej ochronie inwestycji1 („BIT”2). BIT stanowi, że spory pomiędzy jednym z umawiających się państw i inwestorem z drugiego z umawiających się państw muszą być rozstrzygane ugodowo lub jeśli do tego nie dojdzie, przed sądem polubownym.

W następstwie rozwiązania Czechosłowacji w 1993 r., Słowacja wstąpiła w prawa i obowiązki tego państwa wynikające z BIT.

W 2004 r. Słowacja otworzyła swój rynek ubezpieczeń zdrowotnych dla inwestorów prywatnych. Achmea, będąca przedsiębiorstwem należącym do niderlandzkiej grupy ubezpieczeniowej, utworzyła wówczas na Słowacji spółkę zależną w celu oferowania usług prywatnego ubezpieczenia zdrowotnego. Jednakże w 2006 r. Słowacja częściowo wycofała się z liberalizacji rynku prywatnych ubezpieczeń zdrowotnych i w szczególności zakazała wypłaty zysków generowanych przez działalność w dziedzinie ubezpieczeń zdrowotnych.

W 2008 r. Achmea wszczęła przeciwko Słowacji postępowanie arbitrażowe na podstawie BIT, ponieważ wspomniany zakaz był sprzeczny z ową umową, a ów środek wyrządził jej szkodę majątkową. W 2012 r. sąd polubowny orzekł, że Słowacja faktycznie naruszyła BIT i nakazał temu państwu zapłatę na rzecz Achmea odszkodowania w kwocie ok. 22,1 mln EUR.

Następnie Słowacja wniosła do niemieckich sądów3 skargę o uchylenie orzeczenia sądu polubownego. Według Słowacji zapis na sąd polubowny zawarty w BIT jest sprzeczny z licznymi postanowieniami traktatu FUE4.

Bundesgerichtshof (federalny trybunał sprawiedliwości, Niemcy), do którego wniesiono skargę w tej sprawie, zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości z pytaniem, czy kwestionowany przez Słowację zapis na sąd polubowny jest zgodny z traktatem FUE.

Republika Czeska, Estonia, Grecja, Hiszpania, Włochy, Cypr, Łotwa, Węgry, Polska, Rumunia i Komisja Europejska złożyły uwagi popierające argumentację Słowacji, natomiast Niemcy, Francja, Niderlandy, Austria i Finlandia twierdzą, że sporny zapis i ogólniej zapisy podobnego rodzaju powszechnie wykorzystywane w 196 BIT obowiązujących obecnie między państwami członkowskimi UE są ważne.

W ogłoszonym dzisiaj wyroku Trybunał stwierdził przede wszystkim, że według BIT, sąd polubowny ustanowiony na mocy tej umowy jest powołany do orzekania między innymi na podstawie obowiązującego prawa umawiającego się państwa, którego dotyczy dany spór, oraz wszelkich istotnych umów między umawiającymi się państwami.

Tymczasem w świetle cech prawa Unii, takich jak autonomia względem praw krajowych i prawa międzynarodowego, jego pierwszeństwo względem krajowych porządków prawnych oraz bezpośrednia skuteczność szeregu jego przepisów w stosunku do obywateli Unii i samych państw członkowskich, owo prawo z jednej strony stanowi część prawa obowiązującego we wszystkich państwach członkowskich, a z drugiej pochodzi z umowy międzynarodowej zawartej przez te państwa. W konsekwencji z obydwu tych względów rozważany sąd polubowny może być powołany do dokonywania wykładni, względnie do stosowania prawa Unii i w szczególności przepisów dotyczących swobody przedsiębiorczości i swobodnego przepływu kapitału.

Następnie Trybunał zaznaczył, że rozważany sąd polubowny stanowi wyjątek od jurysdykcji sądów słowackich i niderlandzkich, z uwagi na co nie stanowi elementu systemu sądowego odpowiednio Niderlandów i Słowacji. Z powyższego wynika, że ów sąd polubowny nie może być zakwalifikowany jako sąd „jednego z państw członkowskich” w rozumieniu art. 267 TFUE dotyczącego postępowania prejudycjalnego, i nie jest w związku z tym uprawniony do wystąpienia do Trybunału w trybie prejudycjalnym.

Odnośnie do tego, czy wyrok wydany przez sąd polubowny podlega kontroli sądu państwa członkowskiego, który mógłby przedłożyć Trybunałowi kwestie prawa Unii związane ze sporem rozpatrywanym przez sąd polubowny, Trybunał stwierdził, że na mocy BIT orzeczenie sądu polubownego jest ostateczne. Co więcej, sąd polubowny ustala własne zasady postępowania, a w szczególności sam wybiera swoją siedzibę i w konsekwencji prawo podlegające zastosowaniu w postępowaniu regulującym kontrolę sądową ważności orzeczenia, które wydał.

W odniesieniu do tej ostatniej kwestii, Trybunał zaznaczył, że tego rodzaju kontrola sądowa może być wykonana przez dany sąd krajowy jedynie w zakresie, w jakim pozwala na to prawo krajowe, który to warunek nie jest w pełni spełniony w omawianej sprawie, albowiem niemieckie prawo przewiduje jedynie ograniczoną kontrolę sądową w tej dziedzinie. W tym względzie Trybunał podkreślił, że chociaż kontrola orzeczeń sądów polubownych wykonywana przez sądy państw członkowskich, w określonych warunkach może zgodnie z prawem mieć ograniczony charakter w ramach postępowania arbitrażu handlowego5, owej zasady nie można zastosować w postępowaniu arbitrażowym w omawianej sprawie. Podczas gdy pierwsze z wymienionych postępowań ma swą genezę w autonomii woli danych stron, drugie z nich wynika z traktatu, na mocy którego państwa członkowskie zgadzają się na wyłączenie sporów mogących dotyczyć stosowania lub wykładni prawa Unii spod właściwości ich własnych sądów i w związku z tym z systemu sądowych środków odwoławczych, który są zobowiązane ustanowić na mocy traktatu UE6 w dziedzinach objętych tym prawem.

Z powyższych względów Trybunał orzekł, że zawierając BIT, Słowacja i Niderlandy ustanowiły mechanizm rozstrzygania sporów, który nie jest odpowiedni, aby zagwarantować, że wspomniane spory będą rozstrzygane przez sąd należący do systemu sądowego Unii, z zastrzeżeniem, że jedynie taki sąd może zapewnić pełną skuteczność prawa Unii.

W tych okolicznościach Trybunał stwierdził, że zapis na sąd polubowny zawarty w BIT narusza autonomię prawa Unii i w konsekwencji nie jest zgodny z tym prawem.

UWAGA: Odesłanie prejudycjalne pozwala sądom państw członkowskich, w ramach rozpatrywanego przez nie sporu, zwrócić się do Trybunału z pytaniem o wykładnię prawa Unii lub o ocenę ważności aktu Unii. Trybunał nie rozpoznaje sporu krajowego. Do sądu krajowego należy rozstrzygnięcie sprawy zgodnie z orzeczeniem Trybunału. Orzeczenie to wiąże w ten sam sposób inne sądy krajowe, które spotkają się z podobnym problemem.

1 Umowa o wspieraniu i wzajemnej ochronie inwestycji pomiędzy Królestwem Niderlandów a Czeską i Słowacką Republiką Federacyjną.

2 Bilateral investment treaty (dwustronna umowa inwestycyjna).

3 Jako że miejscem arbitrażu był Frankfurt nad Menem (Niemcy), właściwe do kontroli zgodności z prawem jego orzeczenia były sądy niemieckie.

4 Chodzi o art. 18, 267 i 344 TFUE.

5 Wyroki: z dnia 1 czerwca 1999 r., Eco Swiss (C-126/97) oraz z dnia 26 października 2006 r., Mostaza Claro (C-168/05).

6 Artykuł 19 ust. 1 akapit drugi TUE.

żródło: Wikipedia, curia.europa.eu, analogie Eureko – PZU – Skarb Państwa

Czy państwo może wygrać z korporacją międzynarodową? ISDS i wyrok ETS z dnia 06.03.2018
5 (100%) 3 głosy

Zobacz też

Dodaj Komentarz lub Opinie (jeśli masz wyłączone cookies formularze social mediów mogą działać niepoprawnie, najczęściej są niewidoczne)